p3 melange

Từ chối hộ nghèo, lão nông miền Tây đổi đời nhờ trồng mít Thái, thanh nhãn

Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.

Tử vi hằng ngày - Xem tử vi vui 12 con giáp ngày 22.2.2024

Giá USD trong các ngân hàng ghi nhận tăng trong tuần. Hiện ngân hàng Vietcombank mua chuyển khoản 25.350 đồng, bán ra 25.710 đồng, tăng 20 đồng so với cuối tuần trước; BIDV mua chuyển khoản 25.345 đồng, bán ra 25.705 đồng, tăng 20 đồng… Riêng giá USD tự do biến động trái chiều, đứng yên ở chiều mua sau một tuần là 25.740 đồng nhưng giảm 20 đồng ở chiều bán ra, xuống 25.820 đồng. Ngược chiều đồng USD, giá euro quay đầu giảm sau khi tăng mạnh trước đó. Chốt tuần, Vietcombank mua euro chuyển khoản 27.233 đồng, bán ra 28.437 đồng, giảm 31 đồng sau một tuần. Đồng yen Nhật cũng giảm khi ngân hàng Vietcombank mua vào ở mức 167,89 đồng, bán ra 176,78 đồng, giảm nhẹ 0,74 đồng…Mới đây, Kho bạc Nhà nước đã thông báo nhu cầu mua ngoại tệ từ ngân hàng thương mại với khối lượng dự kiến tối đa 300 triệu USD, ngày giao dịch là 13.3 và ngày thanh toán dự kiến 17.3. Đây là đợt chào thứ 4 kể từ đầu năm 2025 đến nay, nâng tổng khối lượng mua vào lên 800 triệu USD trong vòng tháng trở lại đây. Việc Kho bạc Nhà nước tổ chức đấu thầu mua USD trong khi giá trị đồng USD vẫn duy trì ở mức cao cũng khiến tỷ giá đi lên. Giá USD thế giới vẫn tiếp tục xu hướng giảm. Chỉ số USD-Index chỉ còn 103,74 điểm, giảm 0,2 điểm so với cuối tuần trước. Theo một số nhà phân tích, giá USD đã tăng so với hầu hết các loại tiền tệ chính như đồng franc Thụy Sĩ và đồng euro, nhưng triển vọng vẫn yếu trong bối cảnh lo ngại về tăng trưởng chậm lại phát sinh từ các chính sách thương mại của chính quyền Tổng thống Donald Trump.Tổng thống Donald Trump mới đây đe dọa áp thuế 200% đối với rượu vang, rượu cognac và các loại rượu khác nhập khẩu từ châu Âu. Dữ liệu của Bộ Lao động Mỹ công bố cho thấy giá sản xuất (PPI) của Mỹ hàng tháng bất ngờ không thay đổi trong tháng 2, nhưng triển vọng thuế quan khó có thể khiến PPI giảm trong những tháng tới...

Trung Quốc tập trận bắn đạn thật gần biên giới Myanmar

Ngô Thị Thanh Vân, sinh viên Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM, chia sẻ ca làm đêm phục vụ ở quán cà phê bắt đầu từ 22 giờ hôm trước đến 6 giờ. Tuần đầu tiên, Thanh Vân thử việc không lương. Sau đó, mỗi giờ làm Vân nhận được 20.000 đồng.

Vậy hãy kiên trì thực hiện bài tập đơn giản dưới đây mỗi ngày nhé các người đẹp. Chẳng cần mất chi phí đi hút mỡ vẫn có vòng 2 eo thon như thời con gái nha. Một động tác đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ nét cho vòng bụng, vòng hông và vòng 3 của các chị em. Cách thực hiện đơn giản, bắt đầu với tư thế đứng thẳng, hai tay đan vào nhau. Tiếp tục, các chị đẹp đưa một chân về phía sau và nhún người, đồng thời nâng tay cao áp sát tai. Chỉ cần thực hiện các động tác này nhịp nhàng khoảng 30 - 45 giây là đủ. Động tác này sẽ giúp các chị đẹp siết sâu hơn vào vòng eo, tạo độ thon gọn và cân đối cho vòng 2. Thực hiện động tác 2 này cũng khá đơn giản, chị đẹp nào dù có bận rộn hay lười tập tới đâu cũng làm theo được nha. Bài tập vẫn bắt đầu với tư thế đứng thẳng, hai tay đưa lên ngang tai và giữ ở đó. Đồng thời, nâng chân vuông góc và đá thẳng sang trái, phải. Các chị đẹp U35+ cứ thực hiện nhịp nhàng, và cảm nhận động tác tác động vào các nhóm cơ ở hai bên thành bụng. Đặc biệt, nếu chị em nào bị hõm mông hay vòng 3 chảy xệ thì động tác này cũng giúp cải thiện đáng kể nha.Cùng với việc siết mỡ ở vòng bụng, động tác thứ 3 này còn giúp các chị em có được bờ vai mềm mại và bắp tay thon gọn mà không cần phải tập quá nặng. Cách thực hiện lần lượt từng bên trái - phải. Bắt đầu với tay trái đưa sang phải và lên cao, sau đó đổi bên. Kết hợp hai chân hơi nhún theo từng chuyển động của hai tay.Động tác này tác động đến các nhóm cơ toàn thân, từ đó dần siết mỡ, giúp chị em có được vóc dáng mảnh mai, cân đối. Một động tác đơn giản nhưng khi thực hiện toàn bộ các nhóm cơ gồm cơ bụng, cơ đùi, cơ lưng... đều hoạt động. Cách thực hiện đơn giản nha, một tay chống hông, tay còn lại đưa vuông góc và nâng lên cao, kết hợp đá chân ngang để siết mỡ phần eo. Chỉ cần thực hiện nhịp nhàng kết hợp với thở đều để động tác tác động sâu hơn vào các nhóm cơ.Nếu muốn có cơ bụng dọc chuẩn, các chị đẹp không thể bỏ qua động tác này. Một động tác vừa siết eo, hông vừa nâng vòng 3, tạo đường cong chữ S cho vóc dáng của các chị em. Thực hiện động tác này cũng ko phức tạp đâu nhé, hai tay dang ngang và giữ cố định ở đó. Sau đó, dá lần lượt từng chân, sao cho chân trái chạm tay phải và ngược lại. Bạn sẽ cảm nhận được phần bụng đang bị siết lại, từ đó hỗ trợ đốt mỡ vòng 2.Động tác giãn cơ là không thể thiếu ngay cả khi các chị đẹp tập ở nhà hay đến phòng tập gym. Không vận động quá nhiều, đôi khi chỉ giữ nguyên một tư thế trong khoảng thời gian ngắn, nhưng động tác có thể xoa dịu sự căng thẳng của các nhóm cơ sau khi tập luyện.Vậy là 6 động tác đơn giản này rất dễ thực hiện và chỉ mất một vài phút mỗi ngày thôi nhé. Điều tiên quyết là các chị đẹp cần sự quyết tâm. Không thể đạt kết quả vòng eo con kiến ngày 1 ngày 2 đâu nha mà cần các chị đẹp kiên trì thực hiện các bài tập đều đặn mỗi ngày. Bên cạnh đó, cần kết hợp với chế độ ăn uống điều độ như giảm đường, giảm muối và hạn chế đồ chiên rán. Hãy kiên trì thực hiện các bài tập ngay hôm nay và hái trái ngọt với vòng eo thon gọn nhé các chị đẹp. 

Có một bí thư đoàn trường như thế!

Phát biểu trước truyền thông Malaysia vào ngày 28.1, chuyên gia bóng đá Malaysia Yamal Nasser nói: "So với các nền bóng đá lân cận ở Đông Nam Á như Thái Lan, Indonesia và Việt Nam, bóng đá Malaysia đang tụt hậu. Để tránh tình trạng tụt hậu này, Malaysia phải sử dụng chính sách dùng cầu thủ nhập tịch ít nhất trong khoảng từ 5 – 7 năm nữa. Rồi song song với việc sử dụng nhập tịch, chúng ta phải đào tạo cầu thủ trẻ thật tốt, để thay đổi thực tế này trong tương lai".Đội tuyển quốc gia Malaysia bị loại ngay vòng bảng AFF Cup 2024. Trước đó, đội U.23 Malaysia cũng bị loại ngay vòng bảng nội dung bóng đá nam SEA Games 32 năm 2023. Những điều này buộc bóng đá Malaysia phải thay đổi. Họ cần có thành tích cụ thể để kích thích các nguồn lực xã hội, vực dậy nền bóng đá nước họ.Trong năm 2025, bóng đá Malaysia có các nhiệm vụ chính, đó là vòng loại Asian Cup 2027 và SEA Games 33. Ở vòng loại thứ 3 Asian Cup 2027, đội tuyển quốc gia Malaysia chung bảng F với đội tuyển Việt Nam. Đây là 2 đối thủ chính cạnh tranh vé vào vòng chung kết (VCK) giải châu Á. Còn tại SEA Games 33 diễn ra vào cuối năm nay, không loại trừ khả năng U.22 Malaysia sẽ tiếp tục chạm trán U.22 Việt Nam.Để chuẩn bị cho chiến dịch vòng loại Asian Cup 2027 gặp đội tuyển Việt Nam, Malaysia sẽ nhập tịch một loạt cầu thủ. Tuy nhiên, chuyên gia Yamal Nasser khuyến cáo những cầu thủ nhập tịch này nên là những người có một phần nguồn gốc Malaysia.Chuyên gia Malaysia Yamal Nasser nói: "Vấn đề của bóng đá Malaysia các năm qua là chúng ta có cơ sở vật chất tốt, nhưng khâu đào tạo chưa tốt. Chúng ta cần duy trì các dự án bóng đá trẻ một cách liên tục. Trước mắt, bóng đá Malaysia cần thu hút các cầu thủ nhập tịch, cùng lúc đó chúng ta cũng cần gấp rút đào tạo nguồn cầu thủ nội. 2 việc này phải thực hiện đồng bộ".Trước đó, cựu HLV đội U.23 Việt Nam, ông Hoàng Anh Tuấn nhận xét về bóng đá Malaysia: "Kể từ sau thời HLV Rajagopal vô địch AFF Cup 2010, bóng đá Malaysia đi xuống thấy rõ. Chất lượng đào tạo trẻ của Malaysia không ổn định bằng chất lượng đào tạo trẻ của bóng đá Việt Nam trong những năm qua".Cũng trong khoảng thời gian từ năm 2010 đến nay, bóng đá Việt Nam có thêm 2 lần vô địch AFF Cup (2018, 2024), 2 lần vô địch SEA Games (2019, 2022) và 2 lần vô địch U.23 Đông Nam Á (2022, 2023). Trong khi đó, bóng đá Malaysia chỉ có thêm 1 lần vô địch SEA Games vào năm 2011. Việc bóng đá Malaysia gấp rút nhập tịch cầu thủ sẽ khiến đội tuyển Việt Nam bị chịu nhiều sức ép. Ông Kim Sang-sik sẽ đối mặt với bài toán nhân sự khi chúng ta sẽ thiếu Xuân Son. Tháng 6.2025, đội tuyển Việt Nam sẽ đấu Malaysia tại vòng loại Asian Cup 2027.