'Thế hệ XO'
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.Thâm nhập phòng khám nha khoa: Tẩu tán thiết bị, trốn trên nóc nhà
Ông cho biết công ty rô bốt hàng hải Anh Ocean Infinity đã bắt đầu cuộc tìm kiếm có thể là cuối cùng đối với MH370 mặc dù chưa hoàn tất hợp đồng với chính phủ.Ông Loke phát biểu rằng “Chúng tôi đã được chấp thuận về mặt nguyên tắc cho việc khôi phục tìm kiếm, nhưng chúng tôi vẫn đang hoàn thiện các chi tiết để ký hợp đồng. Tuy nhiên, chúng tôi hoan nghênh sự chủ động của Ocean Infinity trong việc tìm kiếm MH370 vì đây là tin tuyệt vời cho tất cả người thân của các nạn nhân”.Chuyến bay MH370 chở 239 người đã mất tích sau khi cất cánh từ thủ đô Kuala Lumpur (Malaysia) để đến Bắc Kinh (Trung Quốc) vào ngày 8.3.2014. Chiến dịch tìm kiếm kéo dài nhiều năm không mang lại kết quả khả quan nào và chính thức kết thúc vào tháng 1.2017.Đến nay có hàng chục mảnh vỡ được tìm thấy từ nhiều nơi trên thế giới nhưng chỉ có một số mảnh vỡ ở bờ biển Ấn Độ Dương được xác nhận là thuộc về chiếc máy bay mất tích.Bộ trưởng Loke cho biết công ty đã đảm bảo với Bộ Giao thông Malaysia rằng cuộc tìm kiếm sẽ mang lại kết quả khả quan bằng cách sử dụng dữ liệu từ các cuộc tìm kiếm trước đó.Ông nói thêm rằng nỗ lực tìm kiếm mới này sẽ không kéo dài vô thời hạn, thời gian cụ thể sẽ được xác định sau khi hợp đồng giữa bộ này và Ocean Infinity được ký kết.Phát biểu của ông Loke được đưa ra sau khi có thông tin cho biết tàu hỗ trợ nước sâu Armada 78-06 của Ocean Infinity đã đến một khu vực tìm kiếm mới ở Ấn Độ Dương, cách Perth (Úc) khoảng 1.900km.Các tàu này đã đến vào cuối tuần trước và được cho là đã bắt đầu triển khai các phương tiện tự hành dưới nước (AUV) trong vòng vài giờ sau khi đến địa điểm này, cũng như đã bắt đầu quét chi tiết đáy đại dương.
Đồng nghiệp hay cạnh khóe, xoi mói, nên ứng xử sao đây?
Đối với Kiều Minh Tuấn, 2024 là một năm thành công khi anh vẫn được khán giả yêu mến trong chương trình 2 ngày 1 đêm. Song song đó, Kiều Minh Tuấn còn góp mặt trong những dự án điện ảnh như Gặp lại chị bầu và Cô dâu hào môn.Ngoài ra, Kiều Minh Tuấn còn tiết lộ trong thời gian vừa qua anh được nhiều bạn bè, đồng nghiệp đề nghị ra mắt với vai trò ca sĩ. Nam diễn viên 8X cũng thừa nhận rằng mình là một người thích hát nên sẽ cân nhắc lời đề nghị này.Kiều Minh Tuấn sinh năm 1988 tại Bà Rịa - Vũng Tàu. Sau thời gian hoạt động ở lĩnh vực kịch nói, Kiều Minh Tuấn bắt đầu được chú ý ở mảng điện ảnh. Anh ghi dấu trong lòng khán giả qua những tác phẩm như Nắng, Nắng 2, Em chưa 18, Hạnh phúc của mẹ, Lật mặt 3 - Ba chàng khuyết, Chị 13 - Ba ngày sinh tử, Tiệc trăng máu, Chìa khóa trăm tỉ…
Evoque 2020 sở hữu nhiều công nghệ mới đáng trải nghiệm
Lịch chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH dịp Tết Nguyên đán: Gộp tháng 1, 2
Theo đó, thông qua hợp tác chiến lược với nhà phân phối PHTD, Riversong đặt kỳ vọng gây ấn tượng với người dùng qua các dòng sản phẩm đồng hồ thông minh như Motive 9 Max, Motive 9 Pro và Glow. Các sản phẩm không chỉ ghi điểm nhờ thiết kế hiện đại, tính năng thông minh mà còn bởi mức giá phù hợp với túi tiền của người tiêu dùng Việt. Sự đón nhận tích cực từ thị trường, đặc biệt từ nhóm khách hàng trẻ, đã tạo động lực để Riversong tiếp tục đầu tư và phát triển mạnh mẽ hơn tại Việt Nam.Với định hướng tập trung vào thế hệ Gen Z - nhóm người dùng trẻ, yêu thích công nghệ và đề cao cá tính, Riversong mang đến những sản phẩm không chỉ thông minh mà còn phản ánh phong cách sống năng động, hiện đại. Ngoài các dòng đồng hồ thông minh vốn là thế mạnh, Riversong tiết lộ kế hoạch mở rộng danh mục sản phẩm trong thời gian tới, bao gồm các thiết bị cho nhà thông minh (smart home), giải trí và phụ kiện công nghệ, nhằm đáp ứng tối đa nhu cầu đa dạng của người dùng Việt.Phát biểu tại sự kiện, ông Shehadeh Mutasem - Phó chủ tịch của Riversong nhấn mạnh: “Việt Nam là một thị trường trẻ, đầy tiềm năng với tốc độ phát triển công nghệ ấn tượng và tầng lớp trung lưu ngày càng gia tăng. Chúng tôi đặt trọng tâm chiến lược vào Việt Nam không chỉ để mang đến những sản phẩm công nghệ tiên tiến mà còn nhằm đồng hành cùng phong cách sống hiện đại của người dùng nơi đây. Riversong cam kết đầu tư lâu dài, mang lại giá trị thực sự cho khách hàng Việt”.Cũng tại sự kiện, Riversong ra mắt sản phẩm chủ lực mang tên Motive 10GT - mẫu đồng hồ thông minh mới nhất trong dòng Motive, được thiết kế để nâng tầm trải nghiệm người dùng. Theo đó, Motive 10GT được trang bị màn hình AMOLED 1,43 inch sắc nét: Độ phân giải 446 x 446 pixel (đạt 326 PPI) giúp hiển thị sống động, phù hợp với mọi điều kiện ánh sáng. Đồng hồ cũng trang bị cảm biến đo nhịp tim 24/7, đo nồng độ oxy trong máu (SpO2), theo dõi, phân tích giấc ngủ và hơn 100 chế độ thể thao. Hiện tại, sản phẩm này đang được bán với giá 2,59 triệu đồng.
