tintuc

'Oppenheimer' đại thắng với 7 tượng vàng Oscar

Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.

Kinh hoàng ô tô con vượt ẩu bị xe tải và xe container đâm liên hoàn

Trong chương trình Ngày hội văn hóa SHB - T&T, đáng chú ý là nghi thức rước Quốc kỳ, lễ thượng cờ và chào cờ nhằm làm khơi dậy lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc. Hoạt động này quy tụ 15.000 tham gia, lập kỷ lục Việt Nam là sự kiện có số lượng cán bộ, nhân viên, đơn vị tham gia nghi thức chào cờ và hát Quốc ca đông nhất Việt Nam.Chương trình còn có sự tham gia của khách mời đặc biệt là con trai và cháu đích tôn của cố nhạc sĩ Văn Cao, tác giả của bài hát Tiến quân ca (Quốc ca). Họa sĩ Văn Thao - con trai của nhạc sĩ Văn Cao cho biết đã nghe Quốc ca hàng nghìn lần nhưng lần nào cũng xúc động. Ông đánh giá cao tinh thần tổ chức một sự kiện có ý nghĩa giáo dục và tạo tiếng vang lớn.Họa sĩ cũng cho rằng sự kiện không chỉ giúp nhân viên của tập đoàn mà còn giúp thế giới cảm nhận được sự hùng tráng, thiêng liêng của Quốc ca."Tôi xúc động và tự hào khi được mời tham gia một sự kiện tầm cỡ khi có 15.000 người cùng hát Quốc ca. Tôi phải cảm ơn cha mình, người đã tạo ra bài hát hồn thiêng sông núi khiến toàn bộ người dân Việt Nam tự hào. Đây là lần đầu tiên tôi và con trai, cháu nội cùng hát Quốc ca với nhau. Tôi đã xem nhiều chương trình có nhiều người hát Quốc ca ở khắp nơi và thầm mong ước giá như mình được tham gia sẽ hạnh phúc lắm. Lần này tôi đã được thỏa nguyện", họa sĩ chia sẻ thêm. Văn Giang - cháu đích tôn của nhạc sĩ Văn Cao - cho biết từ vài ngày trước, anh đã thấy hồi hộp vì biết sự kiện sẽ được đưa vào sách kỷ lục Việt Nam và mình có vinh dự trở thành một trong những người làm nên điều đó. Văn Giang dẫn theo các con tới sự kiện để cả 3 thế hệ của gia đình cùng có cơ hội tham gia hoạt động đặc biệt này.Chương trình Ngày hội văn hóa SHB - T&T diễn ra tại sân vận động quốc gia Mỹ Đình lấy cảm hứng từ lễ khai mạc của thế vận hội Olympic, nơi những giá trị cốt lõi được tôn vinh bằng công nghệ trình diễn hiện đại. Ngoài hoạt động hát Quốc ca, chương trình có những màn diễu hành, lễ rước đuốc từ Phú Thọ cùng những màn trình diễn sử dụng công nghệ hiện đại… Sự kiện còn quy tụ dàn sao gồm ca sĩ Tóc Tiên, rapper Hieuthuhai, ca sĩ Mono, diễn viên Anh Tú Atus, ca sĩ Jsol, ca sĩ Hoàng Bách...

5 thay đổi về chính sách lương hưu, bảo hiểm xã hội năm 2024

Tại khu vực miền Trung - Tây nguyên, giá heo hơi cũng tăng nhẹ ở một vài địa phương. Cụ thể, sau khi tăng 1.000 đồng/kg, heo hơi tại Thừa Thiên-Huế, Quảng Ngãi và Khánh Hòa đang được giao dịch chung mức 59.000 đồng/kg. Các tỉnh còn lại duy trì giá thu mua trong khoảng 58.000 - 61.000 đồng/kg.

Junior Warriors còn có sự góp mặt của đội ngũ cố vấn uy tín, giàu kinh nghiệm, là những người có kiến thức chuyên môn về thể thao nói chung và việc tổ chức các chương trình thể thao nói riêng.

Tìm lại những anh hùng: 2 bố con đều hy sinh

Từng được dự đoán sẽ gặp nhiều thách thức khi đối đầu với những dự án lớn như Captain America: Thế giới mới hay Nữ tu bóng tối song từ khi ra rạp, Nhà gia tiên đã liên tục áp đảo phòng vé Việt. Tính đến hiện tại, phim do Phương Mỹ Chi đóng chính liên tục dẫn đầu, chạm mốc 100 tỉ đồng sau 3 ngày ra mắt (theo số liệu thống kê của Box Office Vietnam).Theo ghi nhận, doanh thu cuối tuần của phim chạm mốc 67,7 tỉ đồng với hơn 762.000 vé bán ra. Riêng trong ngày 24.2, tác phẩm có sự góp mặt của Phương Mỹ Chi đã bán được hơn 60.000 vé, thu về 4,7 tỉ đồng. Trên mạng xã hội, nhiều người cũng dành lời khen ngợi cho Nhà gia tiên khi mang đến thông điệp ý nghĩa về tình cảm gia đình. Dù nhiều khán giả nhận xét phim còn nhiều phân đoạn mang màu sắc của web drama song đã cho thấy sự tiến bộ của Huỳnh Lập ở vai trò đạo diễn. Trước đó, khi nói về câu chuyện doanh thu, Huỳnh Lập từng chia sẻ rằng đó cũng là một đích đến vì “bản thân không quá khá giả đến mức làm phim chỉ để thỏa niềm đam mê”. Nam đạo diễn mong Nhà gia tiên nhận được sự ủng hộ của mọi người, có doanh thu tốt song nhấn mạnh thêm: “Đương nhiên tôi không bao giờ đặt nặng chuyện mình phải hơn doanh thu của phim khác. Tôi chiến thắng được tôi là tôi đã hạnh phúc rồi”.Tại phòng vé Việt, doanh thu 3 ngày cuối tuần cao thứ nhì thuộc về Nữ tu bóng tối với 6,4 tỉ đồng. Tác phẩm đánh dấu sự trở lại mảng điện ảnh của Song Hye Kyo sau gần 11 năm vắng bóng dù đứng vị trí cao nhưng dường như bị Nhà gia tiên bỏ xa về doanh thu. Trong khi đó, Nụ hôn bạc tỷ dù giảm sức hút so với trước song vẫn xếp vị trí thứ 3 với 4,4 tỉ đồng. Bén duyên ở vai trò mới, Thu Trang nhận “quả ngọt” khi trở thành nữ đạo diễn trăm tỉ đầu tiên của điện ảnh Việt. Dự án có sự góp mặt của Hoa hậu Thiên Ân tính đến hiện tại cũng thu về hơn 206 tỉ đồng. Từng được kỳ vọng sẽ “công phá” phòng vé Việt song sức hút của Captain America: Thế giới mới không như mong đợi. Xét về doanh thu cuối tuần qua, phim chỉ xếp thứ 4 với 4,2 tỉ đồng. Trong khi đó, Rider: Giao hàng cho ma chỉ thu về 1,9 tỉ đồng, đứng thứ 5 chung cuộc. Hai phim Việt gồm Đèn âm hồn và Bộ tứ báo thủ từng gây sốt song ở hiện tại đã “hạ nhiệt”, chỉ xếp vị trí thứ 6 và thứ 7 với doanh thu 3 ngày cuối tuần lần lượt là 1,6 tỉ đồng và 1,3 tỉ đồng. Trước đó, dù từng đứng đầu phòng vé song hai tác phẩm này từng vướng không ít ý kiến trái chiều về mặt nội dung. Ngoài ra, những tranh cãi xoay quanh phát ngôn của thành viên trong ê kíp khiến phim dần mất sức hút và tụt hạng liên tục. Với tình hình hiện tại, nhiều người đánh giá trong tuần này, phòng vé Việt không có sự thay đổi lớn về mặt thứ hạng. Nhờ hiệu ứng truyền miệng tốt, phim của Huỳnh Lập được dự đoán sẽ tiếp tục dẫn đầu và có thêm những cột mốc mới về mặt doanh thu.