'Bà trùm' bánh Huế nức tiếng chợ Nguyễn Văn Trỗi: 45 năm chị em chia ca bán
Tết Nguyên đán là thời điểm đầu của chu kỳ năm mới. Khi căn cứ vào các sử liệu và văn hóa dân gian, chúng ta khó xác định người Việt bắt đầu ăn tết vào dịp lập xuân từ khi nào; tuy nhiên, nhắc về nguồn gốc tết chúng ta lại có nhiều thông tin thú vị.PGS.TS Nguyễn Ngọc Thơ, Giảng viên cao cấp Viện Phát triển năng lực lãnh đạo, Đại học Quốc gia TP.HCM cho biết, người Việt cổ sớm hiểu và xác định Tết Nguyên đán là mở đầu cho một năm nông lịch nhờ vào khả năng nhận thức sự tuần hoàn của thời tiết và sự thích ứng của vụ mùa ngoài đồng. Từ thời cổ đại, khi tổ tiên người Việt nhận thức được sự chuyển giao của thời tiết và chu kỳ thời gian trong năm đã có một số hình thức sơ khai về việc xác lập chu kỳ tuần hoàn và tổ chức đón tết. Khảo cứu về phong tục của người Bách Việt cổ, trong đó có tổ tiên Lạc Việt, cho thấy ngày tết đầu năm trước đây rơi vào đầu tháng 11 âm lịch (ứng với tháng Tý), chứ không phải đầu tháng giêng (tháng Dần). Cụ thể, người Việt xưa không dùng số đếm để gọi ngày, tháng mà dùng Thiên can – Địa chi để gọi tên, chẳng hạn hết tháng Tý thì tới tháng Sửu, rồi đến Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi là hết một năm. Giờ Tý là giờ chuyển giao giữa hai ngày trong đêm, tháng Tý là tháng lạnh nhất trong năm - tháng 11, ứng với thời điểm Đông chí, thời điểm để bắt đầu một chu kỳ đếm mới. Lúc này mùa màng cũng đã kết thúc, người Việt xưa nghỉ ngơi để chờ đến khi thời tiết ấm lên mới tính tới việc gieo cấy mùa sau. Vì vậy, họ đã chọn đầu tháng Tý (tức tháng 11 âm lịch) để ăn tết. Tính từ đầu tháng 11 cho tới đầu tháng 5 năm sau là trọn 6 tháng; do đó, người Việt gọi Tết Đoan ngọ ngày mùng 5.5 âm lịch là Tết nửa năm. "Có giả thuyết cho rằng, tháng 11 ở Việt Nam trời chưa quá lạnh, người Việt cổ có thể tổ chức các hoạt động đón tết. Trong khi đó, ở Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản… tháng 11 là bắt đầu vào chính đông, quá lạnh không ăn tết được nên họ phải tính toán lựa chọn thời điểm tiết lập xuân để ăn tết, chính vì thế họ xác định tết âm lịch vào tháng Dần (tức tháng giêng, ngay trước hoặc sau tiết lập xuân). Họ xác định tháng Dần là tháng đầu năm, gọi là "Chính nguyệt" (tức tháng chính trong năm). Quá trình này diễn ra rất sớm trong lịch sử, dưới nhãn quan "di phong định tục" . Trong quá trình tiếp xúc văn hóa và hội nhập, người Việt cổ đã dần chuyển đổi tổ chức đón tết từ đầu tháng Tý (tháng 11) sang đầu tháng Dần (tháng giêng) như ngày nay vậy", PGS.TS Nguyễn Ngọc Thơ chia sẻ.Trước đây không lâu, một số làng quê ở Vĩnh Phúc, Phú Thọ - nơi được cho là vùng đất kinh đô xưa của nhà nước Văn Lang xưa của các vị vua Hùng còn lưu lại một số tập tục cổ (như tục ăn đất khoán hun khói, tục làm lễ mở cửa rừng...) gợi về ký ức của ngày tết cổ xưa vào đầu tháng 11 của người Việt cổ. Một số gia đình người Việt gốc Hoa ở Đồng bằng sông Cửu Long vốn có nền tảng Bách Việt cổ cũng tổ chức cúng tết Đông chí bằng chè trôi nước, bánh ngọt và trái cây, coi tết Đông chí là ngưỡng thêm tuổi mới của mọi người. Như đã nói, trên đây là một giả thuyết cần có nhiều khảo cứu hơn nữa để làm rõ hơn vấn đề.Theo PGS.TS. Nguyễn Ngọc Thơ, khó có thể biết rõ người Việt xưa ăn tết thế nào nhưng cơ bản tết không thay đổi về ý nghĩa. Tết xưa còn lưu lại trong ký ức người Việt Nam hôm nay chỉ có thể là ký ức tết từ thời bao cấp hay ở giai đoạn đầu của cải cách – mở cửa mà thôi. Phong tục ngày tết xưa về cơ bản thể hiện sinh động các ý nghĩa tạ ơn đất trời, thần linh và tổ tiên, củng cố mối quan hệ vốn có của gia đình - dòng tộc, thực hiện các nghi lễ cổ truyền để chào đón năm mới và truyền dạy văn hóa cho các thế hệ con cháu, củng cố và mở rộng giao tiếp với láng giềng xung quanh, tổng kết – đúc kết kinh nghiệm của năm cũ và gửi gắm mong ước cho năm mới, chuẩn bị tâm thế mới cho năm làm việc tiếp theo. Nhìn chung, dù là tết xưa hay tết nay gì đi nữa thì ngày tết vẫn là dịp để chúng ta nhìn lại những thành quả của năm cũ và rút ra bài học cho năm mới (đối với cá nhân) và củng cố truyền thống gia đình và các mối quan hệ (đối với xã hội). Ông Thơ cho rằng, trước đây, cuộc sống hằng ngày chưa thật đủ đầy nên người ta mong đến tết để được nghỉ ngơi, ăn ngon, mặc đẹp. Vậy nên mới có câu:Cu kêu 3 tiếng cu kêuMong mau tới tết dựng nêu ăn chè.Còn ngày nay, cuộc sống no ấm hơn nên việc ăn mặc không là vấn đề nữa. Thay vào đó, sau một năm làm việc vất vả, dịp tết được nghỉ dài ngày, nhiều người quay về gia đình đoàn tụ và đón tết với gia đình trong khi không ít người muốn được nghỉ ngơi, giải trí, giao tiếp (không muốn các nghi lễ theo họ là "rườm rà"), hoặc đi du lịch..., nên dường như có sự chuyển dịch từ "ăn tết" sang "chơi tết". Dù vậy, dù là "ăn tết", "chơi tết" hay gì đi nữa thì các nghi lễ truyền thống trong dịp tết như cúng ông Táo, cúng tất niên và đ1n ông bà tổ tiên về ăn tết, cúng giao thừa, mừng tuổi ông bà cha mẹ, lì xì trẻ thơ, chúc tết dòng họ, láng giềng, thăm viếng thầy cô cũ thưở thiếu thời, tạ ơn những quý nhân đã giúp đỡ trong đời... vẫn được ưu tiên gìn giữ. Nói cách khác, các ý nghĩa cơ bản của ngày tết vẫn được giữ nguyên trạng qua phong tục và nghi lễ, việc tổ chức "ăn tết" hay "chơi tết" chỉ là hình thức thích ứng của cuộc sống đương đại. Cũng cần nhấn mạnh rằng, các phong tục, nghi lễ quan trọng trong mấy ngày tết chỉ đẹp khi chúng ta không tạo gánh nặng các thành viên gia đình, nhất là phụ nữ (chẳng hạn bắt buộc phải mâm cao cỗ đầy, nấu nướng phải tươm tất nhiều món, gánh nặng con cháu làm ăn xa quay về phải "lễ nghĩa" đầy đủ với cả họ, cả làng...). Tết là dịp sum vầy để củng cố hay xây đắp truyền thống gia đình, chúng ta cần chú ý đến nhu cầu được nghỉ ngơi, chơi tết của phụ nữ trong nhà và những người trẻ vốn đã vất vả ngược xuôi mưu sinh trong suốt năm qua. Theo nhà nghiên cứu văn hóa, dù là ăn tết hay chơi tết chúng ta cũng cần chú ý yếu tố về sự ấm cúng của gia đình, đặc biệt là những người có tuổi, ông bà cao tuổi vì ngày tết là khoảng thời gian thiêng liêng để các bậc cao niên được sống trong không gian thiêng liêng của gia đình, được tương tác, đối thoại và thể hiện lòng tôn kính, kính nhớ với tổ tiên. Đối với nhiều gia đình Việt Nam, bàn thờ tổ tiên những ngày tết phải đầy đủ lễ phẩm và nhang khói, có như vậy họ mới cảm thấy ấm cúng, an lòng. Vậy nên người trẻ mong muốn tổ chức chơi tết (như mời bố mẹ đi du lịch xa nhà chẳng hạn) phải lưu ý việc này."Do đó, nếu người trẻ mong muốn mời ba mẹ rời quê lên thành phố ăn tết hay cùng nhau đi du lịch đó đây mà ba mẹ từ chối thì không nên buồn, bởi ba mẹ và những người lớn trong nhà còn có những nhiệm vụ phải làm để giữ lửa, giữ phong tục, giao tiếp với người tổ tiên đã khuất", PGS.TS Nguyễn Ngọc Thơ lưu ý.Thêm vào đó, những ai đang làm bố làm mẹ cần chú ý tạo điều kiện để con trẻ được trải nghiệm không khí tết qua những tập tục cổ truyền như cùng bố mẹ tảo mộ ông bà, bài trí bàn thờ, dán liễn xuân, quây quần bên nồi bánh chưng/bánh tét và sum họp đêm giao thừa, được mặc trang phục đẹp nhất chúc tết ông bà cha mẹ, mừng tuổi dòng họ, láng giềng, khuyến khích các con biết thể hiện lòng biết ơn đối với gia đình, thầy cô, láng giềng. Tất cả những hình ảnh ấy sẽ kết thành ký ức tuổi thơ thật đẹp về ngày tết, sẽ theo các con suốt cuộc đời, và sẽ thôi thúc chúng thực hiện những điều tương tự đối với thế hệ sau nữa khi chúng trưởng thành.Trường ĐH Y dược TP.HCM lưu ý về ‘điểm thi cao hơn điểm chuẩn vẫn không đậu’
Reuters hôm 29.1 dẫn báo cáo của Bloomberg cho thấy các nhà nghiên cứu an ninh của Microsoft đã phát hiện vào mùa thu năm ngoái, một số cá nhân bị nghi ngờ có liên hệ với DeepSeek đã đánh cắp một lượng lớn dữ liệu của OpenAI thông qua việc sử dụng giao diện lập trình ứng dụng (API) của công ty Mỹ.API là phương thức chủ yếu để các nhà phát triển phầm mềm và kinh doanh mua dịch vụ của OpenAI.Microsoft, nhà đầu tư lớn nhất của OpenAI, đã thông báo với công ty về hoạt động đáng ngờ từ nhóm có liên hệ với DeepSeek.DeepSeek, công ty khởi nghiệp AI chi phí thấp của Trung Quốc, hôm 27.1 là nguyên nhân đằng sau đợt bán tháo cổ phiếu công nghệ khi công cụ trợ lý AI miễn phí của DeepSeek là R1 vượt qua ChatGPT của OpenAI trên cửa hàng ứng dụng Apple.Một ngày sau, ông David Sacks, người đứng đầu cơ quan quản lý AI và tiền điện tử của Nhà Trắng, đã nói với Đài Fox News rằng "có thể" DeepSeek đánh cắp quyền sở hữu trí tuệ của Mỹ.Theo ông Sacks, có bằng chứng đáng kể để nghi ngờ DeepSeek đã rút tỉa kiến thức từ các các mô hình của OpenAI.Về thông tin điều tra do Microsoft và OpenAI thực hiện, một người phát ngôn của OpenAI cáo buộc phía Trung Quốc liên tục tìm cách sao chép các mô hình AI của những công ty Mỹ hàng đầu trong lĩnh vực này. Tuy nhiên, đại diện OpenAI không đề cập tên DeepSeek hoặc bất kỳ cái tên cụ thể nào khả nghi nảo khác.Trước đó, sự xuất hiện của mô hình AI R1 giá rẻ và hiệu quả đến từ DeepSeek đã buộc Tổng giám đốc OpenAI Sam Altman phải lên tiếng. Ông thừa nhận R1 là một đối thủ đáng gờm, đồng thời khẳng định OpenAI sẽ sớm tung ra những mô hình AI mạnh mẽ hơn.
Khi nào hợp đồng mua bán bắt buộc phải công chứng?
Lá thăm may rủi đưa đội tuyển futsal nữ Việt Nam nằm ở bảng B, có sự xuất hiện của Iran, Hồng Kông và Philippines. Đánh giá về kết quả bốc thăm, HLV trưởng đội tuyển futsal nữ Việt Nam Nguyễn Đình Hoàng cho biết: "Chúng ta nằm trong bảng đấu có đội bóng rất mạnh là Iran. Họ là ứng cử viên hàng đầu cho 1 suất đi tiếp của bảng đấu. 2 đội còn lại là Philippines và Hồng Kông đều đã thi đấu rất tốt ở vòng loại. Đội tuyển futsal nữ Philippines cho thấy sự tiến bộ rất nhiều so với chính họ khi gặp chúng ta ở giải Đông Nam Á vừa qua với nhiều cầu thủ chất lượng được bổ sung. Chúng ta sẽ gặp khó khăn nhiều khi gặp họ ở vòng chung kết châu Á sắp tới. Đối thủ Hồng Kông cũng đã thi đấu ấn tượng ở giải vòng loại vừa qua nên chúng ta chắc chắn cũng không dễ để vượt qua họ"."Dù khó khăn như thế nào, mục tiêu của đội tuyển futsal nữ Việt Nam vẫn là giành 1 suất tham dự World Cup futsal nữ 2025. Nhưng trước tiên, đội cần phải vượt qua được vòng bảng. Đây là 1 bảng đấu tương đối cân bằng và các đội đều có cơ hội. Trước tiên, đội tuyển futsal nữ Việt Nam sẽ quyết tâm giành 1 vé vào vòng tứ kết giải châu Á", HLV Nguyễn Đình Hoàng khẳng định.Để chuẩn bị cho vòng chung kết futsal nữ châu Á 2025, đội tuyển futsal Nữ Việt Nam dự kiến sẽ tập trung vào cuối tháng 3 tới với kế hoạch đang được HLV trưởng Nguyễn Đình Hoàng đề xuất.Vòng chung kết giải futsal nữ châu Á 2025 đồng thời cũng là vòng loại World Cup futsal nữ châu Á 2025 (lần đầu tổ chức, diễn ra vào tháng 11 năm nay). Theo đó, 3 đội có thành tích tốt nhất (đội vô địch, á quân và hạng 3) giải sẽ giành vé trực tiếp đến với World Cup.Bóng đá Đông Nam Á có 4 đại diện tham gia tranh tài là Thái Lan, Việt Nam, Philippines và Indonesia. Trong đó, đội bóng Đông Nam Á đã chắc chắn xuất hiện ở World Cup futsal nữ 2025 là Philippines, với tư cách chủ nhà. Trong khi đó, Thái Lan là ứng viên nặng ký nhất cho tấm vé dự World Cup. Ở châu Á, đội bóng xứ sở chùa vàng đang có vị trí tốt nhất trên bảng xếp hạng FIFA, khi đứng thứ 6 thế giới.Đội tuyển futsal cũng được đánh giá là có cửa góp mặt tại World Cup, với sự tiến bộ vượt bậc trong thời gian gần đây. Tại giải Đông Nam Á 2024, thầy trò HLV Nguyễn Đình Hoàng đã phá thế thống trị của Thái Lan, khi giành chiến thắng ở chung kết (2-1) và đăng quang chức vô địch khu vực. HLV Đình Hoàng từng chia sẻ: "Futsal nữ Thái Lan có trình độ cao, nhưng Việt Nam cũng không thua kém, nên quan trọng là tâm lý của các cầu thủ khi bước vào trận đấu. Khi đã có chiến thắng, sự tự tin của các cầu thủ futsal Việt Nam sẽ tăng cao, không còn e dè khi đối đầu với người Thái".Cũng theo ông Hoàng, thành tích tại sân chơi Đông Nam Á vừa qua là tiền đề tốt để đội tuyển futsal nữ Việt Nam hướng đến việc chinh phục những giải đấu tầm cỡ cao hơn. Với futsal nữ châu Á, Nhật Bản, Iran và Thái Lan là tốp 3 đội mạnh nhất và sáng cửa giành 3 tấm vé đi World Cup. Nhưng với những gì đã thể hiện, đội tuyển futsal nữ Việt Nam cũng không đứng ngoài cuộc đua, ít nhất là trong việc cạnh tranh trực tiếp với futsal nữ Thái Lan.
Từ khóa giá vàng được tìm kiếm chóng mặt khi giá vàng trong nước tiếp tục lập đỉnh mới, nhẫn trơn vọt lên hơn 90 triệu đồng một lượng, khiến nhiều người phân vân: chốt lời hay chờ tăng nữa?Sự ra đi đột ngột của nữ minh tinh Từ Hy Viên, ngôi sao đình đám của "Vườn Sao Băng" vì nhiễm cúm mùa rồi bị viêm phổi nặng đang khiến cả showbiz châu Á bàng hoàng. Nguyên nhân tử vong của nữ minh tinh cũng chính thức được công bố.Sau kỳ nghỉ tết, nhiều người quay lại nhịp sống thường nhật với công việc, học tập, nhưng với không ít tài xế, có một nỗi lo vẫn còn đó: Phạt nguội. Đây là vấn đề đang được quan tâm nhiều khi hàng loạt xe cộ từ quê trở lại các thành phố lớn sau một thời gian di chuyển đường dài.Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ dùng thuế quan để gây sức ép với ba đối tác lớn là Canada, Mexico và Trung Quốc nhằm ngăn dòng chảy fentanyl chết người vào Mỹ. Vật fentanyl là gì mà khiến tổng thống Mỹ quyết liệt đến như vậy cũng đang được nhiều người quan tâm tìm kiếm.“Tôi giỏi nhất lịch sử, chấm hết”. Câu nói đầy tự tin của siêu sao Cristiano Ronaldo đang gây bão mạng xã hội sau khi anh tỏa sáng rực rỡ trong chiến thắng 4-0 của Al Nassr. Câu nói “gừng càng già càng cay” chắc hẳn là phải dành cho Ronaldo.
