Chuyên gia tiết lộ: Ngủ chung bạn đời sẽ giúp say giấc hơn
Ngày 26.2, ông Lê Quốc Phong, Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp, trao quyết định của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về việc điều động, chỉ định ông Nguyễn Phước Thiện, Tỉnh ủy viên, Phó chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp, tham gia Ban Chấp hành Đảng bộ, Ban Thường vụ Thành ủy và giữ chức Bí thư Thành ủy Sa Đéc, nhiệm kỳ 2020 - 2025.Tại buổi trao quyết định, ông Lê Quốc Phong đánh giá cao kinh nghiệm và năng lực của ông Nguyễn Phước Thiện, dù trải qua ở vị trí công tác nào cũng hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Giao nhiệm vụ cho tân Bí thư Thành ủy Sa Đéc, ông Lê Quốc Phong cho biết, Sa Đéc là thành phố có vai trò quan trọng trong sự phát triển chung của tỉnh Đồng Tháp. Đề nghị ông Nguyễn Phước Thiện tiếp tục phát huy năng lực, nhanh chóng tiếp cận nhiệm vụ mới, đoàn kết cùng Ban Thường vụ Thành ủy Sa Đéc lãnh đạo phát triển địa phương, thu hút đầu tư vào địa bàn và tập trung thực hiện thành công Đại hội điểm Đảng bộ TP.Sa Đéc nhiệm kỳ 2025 - 2030.Ông Nguyễn Phước Thiện (47 tuổi) có trình độ tiến sĩ quản lý. Trước khi giữ chức Phó chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp, ông từng trải qua các chức vụ Phó chủ tịch UBND TP.Cao Lãnh; Giám đốc Sở NN-PTNT Đồng Tháp.Bãi rác tràn lan gần đường ray xe lửa
Ngày 26.2, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP.HCM cho biết vừa phối hợp các đơn vị liên quan bắt nhóm người thực hiện 3 vụ cướp giật tài sản trên địa bàn TP.HCM.Theo thông tin từ công an, trong thời gian qua, trên địa bàn TP.HCM xảy ra một số vụ cướp giật tài sản. Ban giám đốc Công an TP.HCM đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự phối hợp công an các quận: Tân Bình, Bình Tân, 11, truy xét khám phá.Bằng nghiệp vụ, công an đã bắt giữ Lầu Phương Thành Nhân (23 tuổi, ở H.Bình Chánh, 1 tiền án cướp tài sản), Nguyễn Đoàn Vĩnh Đạt (19 tuổi, ở H.Bình Chánh, 2 tiền án cướp giật tài sản, nghiện ma túy) và Đặng Nguyễn Trọng Hiếu (23 tuổi, ở Q.Bình Tân).Qua đấu tranh khai thác, bước đầu Nhân và Đạt khai nhận đã thực hiện 3 vụ cướp giật tài sản tại Q.11, Q.Bình Tân và Q.Tân Bình, chiếm đoạt 3 điện thoại di động. Tài sản cướp được, các đối tượng đem bán cho Hiếu với số tiền 4,2 triệu đồng. Hiếu sau đó bán lại cho một người tên Thịnh (chưa rõ lai lịch) hưởng chênh lệch số tiền 600.000 đồng. Phòng Cảnh sát hình sự và Công an Q.Tân Bình đang đấu tranh mở rộng điều tra.
Sạt lở bờ biển nghiêm trọng ở Quảng Nam
Bắt đầu từ ngày 1.1.2025, Tòa án nhân dân các quận, huyện trên địa bàn TP.HCM bắt đầu sử dụng hệ thống phần mềm quản lý tòa án. Đây là phần mềm do TAND Q.1 xây dựng, hướng tới mục tiêu xây dựng tòa án điện tử theo định hướng của TAND tối cao. Việc xây dựng và áp dụng mô hình tòa án điện tử giúp tăng cường tính chuyên nghiệp, công khai, minh bạch trong hệ thống tòa án.Theo đó, mọi hoạt động tố tụng tại TAND Q.1 từ khâu tiếp nhận đơn khởi kiện, đơn yêu cầu thụ lý hồ sơ vụ việc, phân công thẩm phán giải quyết, phát hành văn bản tố tụng, xét xử, thi hành án, ủy thác tư pháp, tiến hành giải quyết khiếu nại, tố cáo đều được cập nhật trên hệ thống. Chỉ với 1 cú chạm, toàn bộ hồ sơ vụ án sẽ được phân chia cho các thẩm phán để xử lý. Việc theo dõi, giám sát tiến độ, kết quả giải quyết án, việc quản lý văn bản đến, văn bản đi đều thực hiện trên nền tảng số.Thẩm phán Phan Sỹ Hùng chia sẻ, từ khi áp dụng hệ thống quản lý nội bộ tòa án, các thẩm phán có thể xử lý, giải quyết công việc mọi lúc mọi nơi mà không nhất thiết phải có mặt tại cơ quan. Không chỉ trong nội bộ tòa án, đương sự tham gia các vụ kiện cũng sẽ được quyền mở tài khoản để theo dõi tiến trình tố tụng. Sau khi hoàn tất mở tài khoản, đương sự đang ở bất cứ nơi đâu cũng có thể nộp đơn khởi kiện, cung cấp các tài liệu, chứng cứ thông qua đường dẫn mà tòa án cung cấp.Mọi thông báo và văn bản tố tụng, kết quả giải quyết, tài liệu chứng cứ sẽ được cập nhật trong tài khoản của đương sự. Khi vụ án được tòa án thụ lý, đương sự nộp bản chính cho tòa án qua đường bưu điện để tòa án xác thực chứng cứ và lưu hồ sơ.Luật sư Ngô Vũ Vân Hà (thuộc Công ty luật TNHH HK và Gia Luật) bày tỏ bất ngờ bởi đã tham gia bào chữa trong rất nhiều vụ kiện tại nhiều tòa án, tuy nhiên, TAND quận 1 là nơi đầu tiên mà bà được nhận thông báo về quá trình tố tụng thông qua email.Theo luật sư Vân Hà, việc số hóa tòa án giúp luật sư, đương sự tiết kiệm được thời gian, chi phí di chuyển lên tòa cũng như chi phí sao chụp tài liệu."Trước đây thì khi nộp hồ sơ lên thì mình đôi khi là người khởi kiện hoặc đương sự sẽ không biết là hồ sơ đang ở đâu được giải quyết như thế nào, ai đang phụ trách. Nhưng với tòa án điện tử thì đương sự có thể nhanh chóng biết được hồ sơ của mình đã được tòa án tiếp nhận hay chưa, thủ tục tố tụng đã tiến hành đến giai đoạn nào", luật sư Vân Hà chia sẻ. Theo ông Nguyễn Quang Huynh, Chánh án TAND Q.1, trong năm 2025 và những năm tiếp theo, TAND Q.1 sẽ tiếp tục hoàn thiện, phát triển tòa án điện tử, phục vụ người dân một cách tốt nhất.
Chương trình thu gom, tái chế thường niên của Tập đoàn TH đã mở ra hàng triệu "cuộc đời khác" cho hàng triệu vỏ hộp sữa. Đó chính là vòng tuần hoàn của rác thải khi trở lại là nguyên liệu sản xuất ra sản phẩm tái chế thân thiện với môi trường, an toàn cho người sử dụng như thùng carton, túi giấy, sổ tay, giấy gói quà, khung ảnh, bàn ghế, tấm lợp sinh thái…
Khám bệnh miễn phí và tặng quà cho người dân ở vùng núi cao
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.
