8jbet

Trao hơn 20 triệu đồng của bạn đọc cho các gia đình khó khăn

Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.

Những tấm lòng vàng 28.10.2022

Theo thông tin ban đầu, khoảng 13 giờ 49 phút ngày 6.3, một xe tải đang lưu thông trên đường Đặng Công Bỉnh (hướng từ cầu An Hạ về Cầu Lớn, thuộc địa bàn H.Hóc Môn) thì bất ngờ thùng xe phát hỏa, cháy ngùn ngụt.Do khu vực đường vắng, ít nhà dân tài xế tiếp tục điều khiển xe chạy đến khu vực có nhà dân để hỗ trợ dập lửa.Khi đến khu vực gần cơ sở cai nghiện ma túy Nhị Xuân (xã Xuân Thới Sơn, H.Hóc Môn), tài xế thấy có nhà dân nên cho xe vòng lại nhờ chữa cháy."Tôi đang tưới cây thì thấy chiếc xe tải chạy đến. Trên thùng xe tải lửa đang cháy ngùn ngụt. Tôi la lớn ông chạy vô đây, chạy nữa là nó nổ chiếc xe đó. Xe vừa dừng lại, tôi cầm ống nước xịt lên thùng. Dân ở đây 5 - 6 người hô hào chạy lấy xô, chậu đựng nước tạt lên xe để lửa không cháy lan vào ca bin", một người dân tham gia chữa cháy cho biết.Nhận tin báo, lực lượng chức năng xã Xuân Thới Sơn huy động người xuống hiện trường. Xe chữa cháy chuyên nghiệp cũng được điều đến nhưng lửa đã được khống chế, dập tắt.Tài hiện trường, xe tải bị hư hỏng, hàng hóa chở theo trên xe bị lửa cháy đen. Cũng theo người dân, xe tải bị cháy chở giấy (giấy vụn). Thời điểm xảy ra cháy, trên xe có hai người gồm tài xế và phụ xe, may mắn cả hai đều thoát nạn.Vụ xe tải bốc cháy trên đường Đặng Công Bỉnh (xã Xuân Thới Sơn, H.Hóc Môn) đang được lực lượng chức năng làm rõ.

ĐBSCL xâm nhập mặn vượt lịch sử, Tây nguyên 139 hồ cạn nước

Đây là sự kiện được Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM (UEF) tổ chức hàng năm nhằm giúp cho sinh viên năm 3 và năm cuối tìm kiếm các vị trí thực tập cũng như việc làm tại các doanh nghiệp.Hoạt động đã thu hút hơn 40 doanh nghiệp thuộc các lĩnh vực tài chính ngân hàng, luật, logistics, thương mại, kinh doanh bán lẻ, truyền thông… tham gia, với hơn 4.500 vị trí tuyển dụng.Trong đó, có nhiều thương hiệu lớn và là đối tác lâu năm của trường như: Tapha Law, ngân hàng MB Bank, Sacombank, Vietcombank, AEON, HD Bank, Panda Logistics, Công ty CP Chứng khoán FPT…Hơn 3.000 sinh viên của các nhóm ngành: kinh doanh quản lý, luật, thương mại, dịch vụ, truyền thông, ngôn ngữ… được các doanh nghiệp phỏng vấn trực tiếp để tuyển dụng.Tại các gian hàng, sinh viên phải thể hiện những kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm mà mình đang có, đồng thời bày tỏ mong muốn của bản thân với các doanh nghiệp để tìm được một môi trường thích hợp.Trước đó, Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM (UEF) đã tổ chức nhiều workshop trang bị cho sinh viên về các yếu tố cần thiết trước khi phỏng vấn như cách viết CV, cách trả lời phỏng vấn, thái độ, trang phục, ngôn ngữ hình thể...Ngoài việc tổ chức hành trang thực tập dành cho sinh viên tại các doanh nghiệp trong nước, nhà trường còn triển khai thêm các hoạt động gắn kết, gặp gỡ doanh nghiệp, tìm hiểu thị trường lao động để sinh viên đi thực tập tại các nước như: Nhật Bản, Singapore, Mỹ và Trung Quốc, Indonesia.

Trên các hội về trồng cây sân thượng, nhiều người bắt đầu khoe thành quả củ cải đỏ thần tài đã trồng được; không ít người lại đi hỏi cách để trồng và mua về chưng dịp tết.Trần Kiều Duyên (20 tuổi), thành viên trên một nhóm về trồng cây sân thượng, đang ngụ tại đường Trịnh Quang Nghị, xã Phong Phú, H.Bình Chánh, TP.HCM, khi thấy mọi người khoe thành quả về củ cải đỏ thần tài thì tỏ ra rất thích thú và lân la đi hỏi bí quyết.Kiều Duyên bày tỏ: "Mình thấy củ cải đỏ thần tài đẹp quá chừng. Củ cải tròn to mà có màu đỏ rất đẹp mắt. Ngày tết mà chưng củ cải này chắc cả năm sẽ gặp nhiều may mắn, thành công. Mấy nay mình cũng đã nhắn tin hỏi xin bí quyết để trồng, nhưng giờ thì không kịp cho tết năm nay nên mình hỏi mua. Tìm hiểu thì mình thấy có một vài tiệm cây cảnh có bán củ cải đỏ thần tài, mình sẽ đặt mua về chưng tết".Cũng giống Duyên, Nguyễn Tấn Đức (29 tuổi), ngụ trên đường Nguyễn Xí, Q.Bình Thạnh, TP.HCM, sẽ đặt mua củ cải đỏ thần tài để tết này "đổi vị" cây cảnh. Đức nói: "Mình cũng mới biết là có loại củ cải đỏ thần tài này. Không rõ vì sao được gọi là củ cải đỏ thần tài nhưng mình nhìn rất đẹp nên cũng muốn mua chưng thử. Hơn nữa năm nào cũng quất, cúc… nên năm nay đổi vị xem thế nào. Chưng tết vừa đẹp, vừa lạ mà cũng hay hay vì nghe cái tên là đã thấy có tài rồi".Chị Nguyễn Thị Thơm, ngụ tại Hải Phòng, được mọi người gọi là người khởi xướng và trồng thử củ cải đỏ thần tài này để chưng trong nhà. Chị Thơm là quản trị của một nhóm ủ rác hữu cơ bằng men vi sinh trên mạng xã hội, nhóm hoạt động rất sôi nổi. Thường chị Thơm sẽ giới thiệu những sản phẩm nào mang lại giá trị cao, hướng dẫn kỹ thuật trồng cho mọi người trên nhóm này.Chị Thơm cho biết từ năm ngoái, khi thấy củ cải đỏ thần tài rất đẹp nên chị bắt đầu trồng thử. Theo chị Thơm, người ta chủ yếu là trồng củ cải dài, khoảng 1-2 năm gần đây mới xuất hiện loại củ cải đỏ thần tài này, nhưng bình thường mọi người chỉ trồng ngoài ruộng để bán, vì nếu ăn cũng sẽ như các loại củ cải thông thường khác. Chị Thơm đã nâng cao được giá trị của củ cải này bằng cách trồng trong những chậu đẹp, chăm bón tỉ mỉ để cây có được củ to, tròn trịa, nhìn rất đẹp mắt. "Mình muốn nâng cao chất lượng sản phẩm trồng từ vườn sân thượng, không chỉ để ăn mà còn để trang trí. Thấy củ cải đỏ thần tài rất là đẹp, tròn trịa, thể hiện một phong thủy rất tốt cho một năm mới, lại có màu đỏ. Không những thế, cây có sức sống rất tốt, đặc biệt vào vụ thu đông ở miền Bắc thì trồng rất thuận. Vì thế mình bắt đầu trồng trong chậu, mang vào nhà để chưng, trang trí dịp tết. Mình cũng mang lên văn phòng để, mọi người thấy đều khen đẹp và rất thích", chị Thơm kể và cho biết khi chị chia sẻ lên mạng xã hội thì mọi người bắt đầu hỏi xin bí quyết và trồng theo rất nhiều.Về cái tên của loại củ cải này, chị Thơm cho rằng do có màu đỏ lại rất tròn trịa nên được gọi là thần tài. "Không những thế, củ cải nếu chưng vào ngày tết thì được ví như năm mới rước của cải vào nhà. Lại còn rất đỏ và tròn trịa thể hiện năm mới mọi việc sẽ được tròn trĩnh. Chính vì thế mà củ cải đỏ thần tài đang được rất nhiều người yêu thích và trồng để chưng dịp tết", chị Thơm chia sẻ.Năm nay chị Thơm trồng vài chục cây, chủ yếu để tặng bạn bè vì mọi người ai cũng thích.Chị Ngô Hương (ngụ tại P.Đa Mai, TP.Bắc Giang) cũng vì thấy chị Thơm trồng củ cải đỏ thần tài rất đẹp nên đã bắt đầu trồng.Chị Hương đã trồng từ tháng 10.2024 và giờ đã có được thành quả củ cải đỏ thần tài tuyệt đẹp. "Người ta hay bảo là trồng củ cải cho nhiều của cải. Hơn nữa chưng tết vừa đẹp, độc lạ mà thêm chút tài lộc cho năm mới", chị Hương chia sẻ.Theo chị Hương trồng củ cải đỏ không quá khó. Từ kinh nghiệm của mình chị Hương chia sẻ: "Chỉ cần đất trộn tơi xốp, giàu dinh dưỡng là chăm nhàn. Mình trộn đất, phân hữu cơ, chất cho tơi xốp đất rồi tưới ẩm ủ tầm 10 ngày. Thời gian đó ươm hạt ra vỉ. Ngâm ủ hạt 1 ngày, khi hạt nứt nanh thì đem gieo. Khi cây có 2 lá thật sẽ trồng vào chậu. Chăm cây tầm 1 tháng sau trồng là nhú củ. Thi thoảng rải bón ít phân viên 3T, phân Nhật. Bên cạnh đó, phải tỉa lá đều cho cây tập trung nuôi củ to, hạn chế sâu rệp. Và cũng đừng quên để củ to cây cần phải đủ nước, nhất là trồng chậu nhỏ. Nắng hanh như hiện tại cứ ngày 2 lần tưới ẩm cho cây. Không đủ nước lá sẽ bị rũ khi trưa và chiều nắng, củ sẽ nhỏ".Chị Thơm thì cho biết quan trọng nhất là khâu trộn đất ngay từ đầu, do củ cải trồng trong chậu nhỏ để trang trí nên đòi hỏi đất trồng phải đầy đủ chất thì củ mới phát triển được."Đất trồng khi trộn bao gồm mùn mía, mụn dừa để tạo độ tơi xốp cho đất, phân trùn quế, bột vỏ trứng và một thành phần không thể thiếu là nấm trichoderma để phòng nấm cho cây và một ít phân lân. Tất cả được trộn đều. Khi ươm cây con được khoảng 20 ngày thì cho vào chậu để trồng. Trong quá trình chăm cây thì tưới thêm đạm cá và dịch trứng sữa", chị Thơm cho biết.Chị Thơm cũng lưu ý cây này ưa nắng, khi mọi người trồng để chưng thì có thể tối để trong nhà, ban ngày lúc nào trời nắng nhất nên mang ra ngoài để cây quang hợp. Nếu để trong nhà suốt, cây sẽ rất yếu. Chị Thơm cũng cho biết củ cải thần tài đỏ có thể chưng từ tết đến khoảng tháng 4, khi cây ra hoa chị mới bỏ đi.

Vì sao người Pháp thành lập thương điếm tại Côn Đảo?

Ngày 23.1, Cơ quan đại diện phía nam Hội Chữ thập đỏ Việt Nam tổ chức chương trình Tết nhân ái với chủ đề Bữa cơm đoàn viên lần 2 năm 2025 nhằm giúp đỡ các trẻ em mồ côi, khuyết tật, người già yếu, neo đơn đang được nuôi dưỡng tại Trung tâm nhân đạo Quê Hương, Trung tâm nhân đạo Làng Tre và các trẻ có hoàn cảnh khó khăn tại Q.1, Q.3 (TP.HCM).Bữa cơm đoàn viên là nét truyền thống văn hóa của dân tộc Việt Nam mỗi khi tết đến, là điều mong đợi của nhiều gia đình sau cả năm làm việc. Với mong muốn góp thêm niềm vui cho những mảnh đời cơ nhỡ, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam đã và đang cùng xã hội chăm lo để ai cũng có tết. Ông Vũ Thanh Lưu, Phó chủ tịch Trung ương Hội Chữ thập đỏ Việt Nam chia sẻ: "Năm 2024, tại chương trình Bữa cơm đoàn viên lần 1, những ánh nhìn rạng rỡ, nụ cười hạnh phúc của các cô chú, các em nhỏ đã làm chúng tôi xúc động. Tình yêu thương là những kỷ niệm đẹp, giúp các cô chú, các cháu có thêm niềm tin và niềm hy vọng vào cuộc sống tương lai ngày càng tốt đẹp hơn". Ngoài được thưởng thức các món ăn ngày tết, các cô chú tại trung tâm bảo trợ và các em nhỏ còn được xem các tiết mục văn nghệ, múa lân… Dịp này, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam trao tặng 100 phần quà (mỗi phần trị giá trên 500.000 đồng và tiền mặt 1 triệu đồng) cho trẻ em mồ côi, người già không nơi nương tựa và 20 phần quà tặng cho đoàn lân sư rồng Long Nhi Đường. Tổng trị giá quà tặng hơn 380 triệu đồng.