Hè về Tu Bhău
Những ngày giữa đầu tháng chạp, đi từ đầu đường Địa Linh (P.Hương Vinh, Q.Phú Xuân, TP.Huế) đã nghe tiếng gõ lọc cọc từ những chiếc khuôn đúc tượng, mùi cay nồng từ khói lò nung. Những lò nung này đang hối hả vào "vụ" đúc tượng ông Táo để kịp phục vụ thị trường Tết Nguyên đán.Ông Võ Văn Đức (65 tuổi), anh cả trong gia đình có 4 anh em làm tượng Táo quân, đang tất bật giao việc cho từng thành viên trong những ngày này. Đàn ông có sức khỏe sẽ đảm nhiệm việc nhào nặn đất sét, phụ nữ khéo tay thì vẽ tượng, còn trẻ con "đảm nhận" khâu đóng gói. Đây là một trong số ít gia đình còn duy trì nghề truyền thống của tổ tiên để lại ở làng Địa Linh.Anh Võ Văn Hải (42 tuổi, con trai cả của ông Đức) kể, từ tháng 3 - 4 âm lịch, cả gia đình anh đã phải chuẩn bị đất nguyên liệu để làm tượng. Đất dùng để nặn tượng phải là đất sét vàng, được lấy từ đồng ruộng. Đất sét đào xong, đem về dự trữ đến tháng 6 âm lịch mới đưa ra phơi nắng. Đến tháng 11 âm lịch, khi trời mưa, họ gác lại công việc chính, bắt tay vào làm tượng Táo quân."Nghề này không khó nhưng đòi hỏi kỳ công. Để tạo ra một tượng Táo quân phải trải qua rất nhiều công đoạn tỉ mỉ. Trong đó, kỳ công nhất phải kể đến việc nhào nặn đất sét, việc này cần những người đàn ông có sức khỏe", anh Hải nói.Trong nhà ông Đức, công đoạn khó này được giao cho anh Võ Văn Cường (35 tuổi, con trai út) phụ trách. Phía sau gian nhà ba gian đã cũ, anh Cường tất bật nhào những tảng đất nhuyễn dẻo như nhồi bột làm bánh, tiếp đến là đưa đất vào khuôn và nện chặt."Chiếc khuôn được đúc tượng phải làm từ gỗ lim thì mới có độ bền lâu, chịu được những cú đập mạnh. Việc này phải làm thật dứt khoát để tượng cứng, đều, không bị vỡ. Nói nhào đất sét để làm tượng thì nghe dễ vậy, chứ để cho ra một bức tượng thành phẩm còn qua nhiều công đoạn nữa", anh Cường chia sẻ.Cạnh nhà ông Đức, chiếc lò nung tượng Táo quân của ông Võ Văn Nam (60 tuổi, em trai út ông Đức) khói bay nghi ngút. Ông Nam đang hối hả ra lò những bức tượng Táo quân cuối cùng, kịp cho thương lái đến lấy.Theo người thợ lành nghề này, để tượng không bị nứt nẻ, thay vì dùng củi, người làng Địa Linh sẽ dùng vỏ trấu. Tro của lò nung sẽ được cất giữ để phục vụ việc đúc tượng. Vào mùa, người làm nghề nặn tượng phải dậy từ 3 giờ sáng để canh lò. Lửa nung phải cháy đều, không quá to cũng không được nhỏ, có vậy tượng mới không bị cong vênh, cháy sém.Tượng ông Táo sau khi rời khỏi lò nung được vợ ông Nam làm sạch lớp tro bám bên ngoài rồi đưa đi nhúng màu đỏ, cam… Cuối cùng là công đoạn trang trí tượng, đây cũng là khâu quan trọng nhất bởi đòi hỏi sự tỉ mỉ, thường con gái ông Nam đảm nhiệm.Kỳ công là vậy, nhưng mỗi bức tượng thành phẩm chỉ bán ra thị trường với giá 2.000 – 3.000 đồng. Bình quân mỗi ngày, một người làng Địa Linh làm tượng cật lực cũng chỉ kiếm được khoảng 200.000 đồng. Vì thu nhập ít ỏi nên theo thời gian nhiều gia đình không còn giữ nghề mà cha ông để lại. Nhưng với ông Nam, việc lưu giữ nghề truyền thống không chỉ vì miếng cơm manh áo mà còn là niềm tự hào lớn và sứ mệnh của thế hệ hậu bối.Ngày mới với tin tức sức khỏe: Mẹo để nam giới kiểm soát tiểu đường hiệu quả
Chiều 10.3, theo nguồn tin của PV Thanh Niên, cơ quan chức năng đang hoàn chỉnh hồ sơ để xử lý theo pháp luật đối với nghi phạm Ksor Hinh (36 tuổi, ở H.Phú Thiện, Gia Lai) vì liên quan đến vụ việc đánh con riêng của bạn gái chấn thương sọ não. Trước đó, ngày 9.3, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Gia Lai cho biết đã bắt khẩn cấp Ksor Hinh.Theo điều tra ban đầu, Ksor Hinh sống chung với chị S.H (30 tuổi, ở H.Ia Grai, Gia Lai) tại một phòng trọ ở P.Phù Đổng, TP.Pleiku (Gia Lai). Chị S.H đã ly dị chồng và có 2 con gái là cháu W. (8 tuổi) và cháu H. (2 tuổi). Cả hai cháu sống chung với chị S.H và Ksor Hinh.Khoảng 20 giờ ngày 7.3, Hinh và chị S.H cùng một số người bạn đến phòng trọ của hai người đang thuê để ăn nhậu. Khoảng 21 giờ 30 cùng ngày, khi mọi người ra về thì giữa Hinh và chị S.H xảy ra mâu thuẫn dẫn đến cự cãi. Đến khoảng 22 giờ 30, khi chị S.H dẫn 2 con của mình đi khỏi phòng trọ thì Hinh cầm cây gậy gỗ dài khoảng 1,2 m đánh về phía chị H. Tuy nhiên, cú đánh trúng về phía đầu của cháu W. làm cháu bị thương.Sau đó, cháu W. được đưa đến Bệnh viện đa khoa tỉnh Gia Lai cấp cứu trong tình trạng hôn mê. Cháu W. được chẩn đoán chấn thương sọ não nặng, vẫn đang được các bác sĩ theo dõi.
Sôi động tuyển dụng lao động
Đây là lần thứ hai hoạt động này được tổ chức Nhưng khác với năm trước, năm nay nhà trường đã để các bạn học sinh, sinh viên tự thiết kế mẫu sản phẩm và gửi tham gia cuộc thi thiết kế bao lì xì "Tết sum vầy, cùng sẻ chia".Hơn 100 mẫu thiết kế với đa dạng mẫu mã được các bạn học sinh, sinh viên gửi cho cuộc thi. Ban tổ chức đã sử dụng 3 mẫu đạt giải nhất, nhì, ba và 3 mẫu đạt giải khuyến khích để in 9.000 bao lì xì và bán với giá 2.000 đồng/phong bao. Số tiền lời sau khi bán được sẽ sử dụng để mua quà trao tặng cho các bạn học sinh nghèo, góp một phần nhỏ để các bạn có một cái tết ấm no, đủ đầy.Sau khi hoàn thiện, các sản phẩm được bán cho các học sinh, sinh viên, giáo viên và phụ huynh trong trường cùng những vị khách khác. Mỗi phong bao chỉ có giá 2.000 đồng nhưng lại chất chứa sự sẻ chia, ấm áp. Đây dự kiến sẽ là hoạt động thường niên của trường mỗi dịp cận tết để không chỉ tạo ra một hoạt động ý nghĩa mà còn là sân chơi cho các bạn trẻ thể hiện mình.
Những ngày cận tết Nguyên đán Ất Tỵ 2025, hàng chục hộ dân ở vùng cao Tây Giang lần lượt đến trụ sở UBND xã để đăng ký tham gia mô hình "Phong trào người dân tự nguyện giao nộp chìa khóa xe cho già làng, trưởng thôn, người có uy tín trong các ngày lễ tết".Việc làm có phần "lạ đời" này không phải mới được cộng đồng người Cơ Tu thực hiện, mà diễn ra từ nhiều năm nay và giờ đã thành "lệ làng". Thôn Anonh (xã A Nông) nằm giữa lưng chừng núi. Cách đây khoảng 5 năm, con đường từ trung tâm xã về thôn từng là nỗi ám ảnh của nhiều người dân bởi những vụ tai nạn kinh hoàng khi dân làng say xỉn, thanh niên phóng xe bạt mạng, lao vào vách núi, tông vào nhau...Để có một cái tết an toàn tuyệt đối, không còn cảnh xảy ra tai nạn giao thông chết người, những già làng đã mở cuộc họp khẩn.Tại cuộc họp, nhiều ý kiến, giải pháp đã được nêu ra, cuối cùng đi đến thống nhất: vận động người dân, đặc biệt là thanh niên, giao nộp chìa khóa xe máy để những người có uy tín trong làng cất giữ trong những ngày tết.Từ đó, những già làng, trưởng bản, người có uy tín trong cộng đồng trở thành những "cảnh sát giao thông" thật sự khi đích thân kiểm soát nồng độ cồn và tốc độ xe máy của thanh niên trong làng mỗi khi họ cầm lái. Anh Alăng Sĩ (27 tuổi, ở thôn Anonh) cho hay ban đầu khi thông báo sẽ cất giữ chìa khóa xe máy những ngày tết, nhiều người và nhất là thanh niên phản đối. Bởi, ở đây nhà cách xa nhau, lại quanh co đường núi nên ai cũng cảm thấy bất tiện vì tết mà không có xe đi chơi và thăm bà con, bạn bè. Nhưng từ sự vận động, tuyên truyền của cán bộ thôn, đặc biệt là các già làng và người có uy tín, nhiều hộ dân thấy được lợi ích trong việc giao nộp chìa khóa xe máy nên đã chấp hành nghiêm túc."Tết năm nay, không cần ai phải nhắc nhở, cứ đến ngày cận tết Nguyên đán là người dân lại chủ động tìm đến già làng, những người có uy tín để tự nguyện giao nộp chìa khóa. Nhờ duy trì được nếp trật tự này, mấy năm nay thôn Anonh không xảy ra tai nạn giao thông vào dịp lễ tết", anh Sĩ nói.Theo anh Sĩ, vào những ngày hội, ngày lễ quan trọng, ở địa phương thường tổ chức các hoạt động vui chung nên thỉnh thoảng có giao lưu, liên hoan tiệc tùng. Để an toàn cho bản thân và mọi người khi tham gia giao thông, việc giao nộp chìa khóa là việc làm hữu ích.Ông Bríu Đen, Trưởng thôn Anonh, cho hay ngày tết nhiều thanh niên trong làng sử dụng rượu bia rồi phóng nhanh vượt ẩu, nhiều vụ tai nạn thương tâm đã xảy ra.Mục đích của việc thu chìa khóa là để trong 3 ngày tết người dân vùng cao không còn phải lo xảy ra tai nạn giao thông, không sợ mất mát tài sản kể cả tính mạng. Chỉ trường hợp khẩn cấp như chở ai đó đi bệnh viện cấp cứu mới được "xem xét", nếu ai vi phạm sẽ bị phạt theo luật tục của làng.Theo ông Đen, những ngày đầu, nhiều người phản đối bởi đó là tài sản của họ. Nhưng sau khi biết rõ ý nghĩa của việc "nhốt" xe, mọi người dân dần chấp nhận rồi đi đến ủng hộ rất cao. Những dịp tết cổ truyền gần đây, cán bộ thôn không phải đến nhà thu giữ nữa mà người dân tự giác tìm đến nộp chìa khóa.Việc giữ chìa khóa xe máy bắt đầu từ ngày ngày 27 tháng chạp, đến mùng 4 tết người dân mới nhận lại."Đây là mô hình hết sức đặc biệt nhằm đảm bảo an toàn giao thông và giảm thiểu tai nạn trong cộng đồng địa phương vào dịp lễ tết. Tự nguyện giao nộp chìa khóa xe máy, người dân thể hiện trách nhiệm với cộng đồng, góp phần lan tỏa ý thức chấp hành luật giao thông, đảm bảo an ninh trật tự trong dịp tết cổ truyền", ông Bríu Đen nói.Với hiệu quả thiết thực mang lại, mô hình dần được nhân rộng ra toàn xã A Nông rồi được nhiều xã khác như A Xan, Tr'Hy… của H.Tây Giang hưởng ứng.Thời gian qua, chính quyền và các tổ chức xã hội tại H.Tây Giang khởi xướng mô hình giao nộp chìa khóa xe máy vào ngày lễ tết, với mục tiêu bảo vệ tính mạng và sức khỏe cho người dân.Ông Yđêl Bốn, Chủ tịch UBND xã A Nông, cho biết mô hình này được triển khai theo cách rất giản đơn nhưng mang lại hiệu quả thiết thực.Trước ngày lễ tết hoặc có sự kiện quan trọng của thôn, người dân sẽ tự nguyện giao nộp chìa khóa xe máy cho đại diện cán bộ thôn hoặc các già làng, người có uy tín tạm giữ. Chủ xe có nhu cầu sử dụng phương tiện, các ban ngành của thôn xem xét điều kiện cần thiết trước khi giao lại chìa khóa.Ông Yđêl Bốn đánh giá mô hình này có ý nghĩa thiết thực và nhân văn, tạo sự lan tỏa lớn trong cộng đồng địa phương trong chấp hành các quy định về luật Giao thông đường bộ, giúp đảm bảo tính mạng và tài sản cho người dân khi tham gia giao thông vào dịp Tết Nguyên đán.Ông Arất Blúi, Phó chủ tịch UBND H.Tây Giang, cũng đánh giá đây là cách làm rất hay, số vụ tai nạn giao thông trong mỗi dịp tết giảm hẳn.Theo ông Arất Blúi, từ khi "lệ làng" được ban hành, nhiều làng vùng cao đã đón một tết cổ truyền bình yên. Đây là điều rất đáng ghi nhận và là nét văn hóa cần được nhân rộng ở bất cứ nơi đâu.
Chàng trai khuyết tật vươn lên truyền cảm hứng sống
Nguyên Vũ chia sẻ từ sau dịch bệnh Covid-19, anh không nhận show biểu diễn trong dịp tết để dành trọn thời gian cho gia đình. Chủ nhân ca khúc Dòng sông tình yêu tâm sự: “Bao năm tết tôi xa những buổi cơm nhà, đến khi dịch bệnh xảy ra, tôi mới cảm thấy cuộc sống gia đình quan trọng hơn mọi thứ tiền tài, danh vọng. Cho nên tôi muốn dành thời gian cho gia đình nhiều hơn, nhất là thời gian dành cho mẹ”.Giọng ca 7X tiết lộ trong những ngày tết, gia đình anh thường sum vầy dùng bữa vào mùng ba và không thể thiếu những món ăn truyền thống như thịt kho hột vịt, khổ qua dồn thịt, củ kiệu… Đặc biệt dù là ngày tết hay ngày thường trong năm, nam ca sĩ đều yêu thích những món do mẹ chế biến.Nhìn lại hành trình hoạt động nghệ thuật hơn 30 năm, nghệ sĩ Nguyên Vũ tự hào vì dù không phải là con nhà nòi nhưng anh vẫn không ngừng phấn đấu vươn lên để đạt được vị trí hiện tại. Tuy nhiên, giọng ca Hoa anh đào trong gió cũng thừa nhận có chút nuối tiếc khi tuổi trẻ của mình không dành nhiều thời gian hơn cho gia đình. Ở thời điểm hiện tại, nam ca sĩ cho rằng vẫn chưa muộn để bắt đầu chăm sóc người thân yêu. Ở tuổi 50, nghệ sĩ Nguyên Vũ không chỉ giữ vững phong độ làm nghề mà còn giữ được vẻ ngoài trẻ trung, tràn đầy năng lượng. Với quan điểm sống lạc quan, yêu đời, nam ca sĩ mang đến năng lượng tích cực cho mọi người xung quanh. Chủ nhân ca khúc Góc phố kỷ niệm chia sẻ: “Tôi lúc nào cũng thích giao tiếp, yêu mến người này, người kia. Thậm chí tôi biết người ta ghét tôi nhưng tôi vẫn tiếp xúc, trò chuyện để người ta không còn ghét nữa, có thể họ không thích nhưng sẽ không ghét”.Tuy nhiên ca sĩ Nguyên Vũ cũng không tránh khỏi những lần buồn bã, tiêu cực. Khi ấy, nam ca sĩ chọn cách ở một mình trong phòng, tự giải quyết nỗi buồn và sau đó bước ra với tinh thần lạc quan. Nguyên Vũ vẫn luôn giữ cho bản thân một không gian riêng. Đó chính là lý do vì sao mỗi khi nhắc đến chuyện tình cảm cá nhân, nam nghệ sĩ thường xin giữ kín cho riêng mình. Hơn hết, nam ca sĩ giờ đây không chỉ sống cho bản thân mà còn sống vì tên tuổi và hình ảnh của mình.“Tôi làm gì cũng sợ ảnh hưởng đến tên tuổi, sợ mọi người dị nghị, nói ra nói vào. Không phải lúc nào tôi cũng làm đúng nhưng tôi ý thức bản thân không nên làm sai vì quá trình nổi tiếng hơn ba mươi năm không phải đơn giản. Đến bây giờ tôi vẫn được sự tin yêu của mọi người thì chắc chắn tôi phải ý thức về tên tuổi đạo đức của mình. Những gì tôi có ở hiện tại là khán giả mang lại, tôi biết ơn về điều đó nên sợ làm phật lòng mọi người”, nam ca sĩ 7X trải lòng. Nguyên Vũ khẳng định bản thân có thể lên mạng “bốp chát antifan” nhưng anh nghĩ điều đó không cần thiết. Lý giải về điều này, giọng ca Hoa anh đào trong gió bày tỏ: “Vì tôi sống đa phần cho những người yêu thương mình, cho tên tuổi mà tôi gầy dựng bao năm nên không cần phải bốp chát với những định kiến về mình. Đã là định kiến hoặc sự ghét bỏ thì tôi không thể nào sửa được, chỉ có thời gian mới trả lời cho họ mà thôi”.
