Hé lộ danh tính cô gái trẻ selfie với Messi, tiết lộ điều bất ngờ
Ô tô ‘cướp’ làn dừng khẩn cấp, ‘xào chẻ’ lấn làn trên cao tốc
Báo Thanh Niên cập nhật nhanh nhất kết quả xổ số (KQXS), kết quả xổ số miền Bắc (XSMB), kết quả xổ số miền Nam (XSMN), kết quả xổ số miền Trung (XSMT), kết quả xổ số điện toán trực tiếp nhanh nhất hôm nay chủ nhật ngày 26.1.2025.KQXS Tiền Giang, Kiên Giang, Đà Lạt, Khánh Hòa...Mời bạn đọc xem kết quả xổ số (KQXS) miền Bắc (XSMB), kết quả xổ số miền Nam (XSMN), kết quả xổ số miền Trung (XSMT) được cập nhật trên Báo Thanh Niên mỗi ngày.
Giá heo hơi hôm nay 17.4.2024: Vượt mốc 60.000 đồng/kg
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.
Cuộc điều tra do Bộ tư lệnh Bảo vệ Di sản văn hóa Carabinieri (cảnh sát nghệ thuật và văn hóa Ý) chỉ đạo, phối hợp với Văn phòng công tố Rome, bắt đầu khi chính quyền tìm kiếm các tác phẩm gian lận được rao bán trực tuyến, theo thông cáo báo chí do cảnh sát ban hành. Cảnh sát tìm thấy tổng cộng 71 bức tranh, đồng thời nói thêm rằng nghi phạm đã bán "hàng trăm tác phẩm có tính xác thực đáng ngờ" trên các trang web như eBay và Catawiki. Những bức tranh được cho là giả mạo tranh Pablo Picasso và Rembrandt Harmenszoon van Rijn.Ngoài ra còn có những bức tranh được cho là giả mạo tranh Mario Puccini, Giacomo Balla và Afro Basaldella, cũng như một số nghệ sĩ nổi tiếng khác.Cảnh sát đã tìm thấy xưởng sản xuất những bức tranh này tại một ngôi nhà ở một trong những khu phố phía bắc Rome. Nhà chức trách phát hiện một căn phòng được thiết lập riêng để sản xuất tranh giả. Trong số các vật liệu bị cảnh sát thu giữ có hàng trăm ống sơn, cọ vẽ, giá vẽ cùng với tem phòng trưng bày giả và chữ ký của họa sĩ.Nghi phạm, được chính quyền mô tả là "kẻ làm giả - phục chế", thậm chí còn sở hữu một máy đánh chữ và các thiết bị máy tính được sử dụng để tạo ra các bức tranh và làm giả giấy chứng nhận tính xác thực cho các tác phẩm gian lận.Cảnh sát cho biết, một chiến thuật mà nghi phạm sử dụng là ghép các danh mục đấu giá, thay thế tác phẩm gốc của họa sĩ bằng hình ảnh tác phẩm nghệ thuật giả được tạo ra.Cảnh sát cũng tìm thấy nhiều tác phẩm vẫn đang trong quá trình hoàn thiện trên bàn của kẻ làm giả có chữ ký của nhiều họa sĩ khác nhau khiến nhiều người tin rằng nghi phạm mới tạo ra chúng gần đây.Chưa có vụ bắt giữ nào được thực hiện và chính quyền vẫn chưa nêu tên nghi phạm.Đây không phải là lần đầu tiên chính quyền Ý phát hiện ra tác phẩm nghệ thuật giả. Được thành lập vào năm 1969, cảnh sát nghệ thuật Carabinieri chuyên chống lại các tội phạm liên quan đến nghệ thuật và văn hóa. Vào năm 2023, họ đã thu hồi hàng nghìn hiện vật bị đánh cắp từ các ngôi mộ và cuộc khai quật khảo cổ.Danh họa Tây Ban Nha Picasso (1881-1973) và họa sĩ nổi tiếng Hà Lan Rembrandt (1606-1669) để lại nhiều tác phẩm nghệ thuật có giá hàng trăm triệu USD. Bức Les Femmes d'Alger của Picasso có giá lên đến 179,4 triệu USD, bức Portrait of a Man, Half-Length, With His Arms Akimbo của Rembrandt bán đấu giá đến 36,4 triệu USD.
Nông dân đổi đời nhờ nuôi sò huyết
Ngày 13.3, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được vừa ký quyết định thành lập tổ công tác đặc biệt rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các công trình, dự án, khu đất trên địa bàn (gọi tắt là Tổ công tác đặc biệt).Tổ công tác đặc biệt do ông Nguyễn Văn Được làm Tổ trưởng, các phó chủ tịch UBND TP.HCM làm tổ phó. Thành viên tổ công tác đặc biệt còn lãnh đạo các sở, ban, ngành, địa phương có liên quan các nội dung khó khăn, vướng mắc đối với khu đất, công trình, dự án cần rà soát, tháo gỡ.Tổ công tác đặc biệt có nhiệm vụ chỉ đạo, triển khai thực hiện Công điện 112 ngày 6.11.2024 của Thủ tướng về tập trung giải quyết dứt điểm các dự án tồn đọng, dừng thi công, khẩn trương triển khai, hoàn thành, đưa vào sử dụng nhằm chống lãng phí, thất thoát.Đồng thời, định hướng lãnh đạo, chỉ đạo giải quyết các vướng mắc, khó khăn cho các công trình, dự án, khu đất trên địa bàn thành phố nhằm khơi thông nguồn lực phát triển; kịp thời chỉ đạo giải quyết các khó khăn, vướng mắc theo đúng quy định.Sở Tài chính là cơ quan thường trực, giúp việc tổ công tác. Một phó chánh văn phòng UBND TP.HCM trực tiếp tham mưu thường trực UBND TP.HCM công tác chỉ đạo, điều hành tổ công tác cũng như chủ động thành lập bộ phận giúp việc để tổng hợp hồ sơ phục vụ các cuộc họp.Tổ công tác đặc biệt này của UBND TP.HCM thay thế cho 2 tổ công tác tháo gỡ khó khăn, vướng mắc các dự án đầu tư và các dự án tồn đọng, dừng thi công được thành lập năm 2023 và năm 2024. Hồi cuối năm 2024, UBND TP.HCM phân công Thường trực UBND TP.HCM theo dõi, chỉ đạo giải quyết các dự án tồn đọng, dừng thi công.Trong đó có những dự án kéo dài hàng chục năm như công viên Sài Gòn Safari (H.Củ Chi), công viên Lịch sử văn hóa dân tộc, khu đô thị mới Thủ Thiêm (TP.Thủ Đức), đô thị Bình Quới - Thanh Đa (Q.Bình Thạnh).Ngoài ra, còn có những dự án, khu đất đang bỏ trống, lãng phí như khu đất 8 - 12 Lê Duẩn, khu đất 2 - 4 - 6 Hai Bà Trưng, khu đất số 2 - 4 - 6 Nguyễn Huệ, khu đất thương xá Tax cũ (Q.1), khu chung cư tái định cư 3.790 căn ở Thủ Thiêm (TP.Thủ Đức), 953 căn hộ chung cư tại khu dân cư Vĩnh Lộc B (H.Bình Chánh)...
