Gia đình 4 đời theo nghề nhiếp ảnh, sưu tầm kỷ vật cũ
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.TP.HCM: Thông tin phát hiện người nhiễm biến chủng Omicron là tin đồn thất thiệt
Ngày 4.3.2025, trao đổi với Thanh Niên, ông Nguyễn Tiến Dũng, Chủ tịch UBND TP.Nam Định (tỉnh Nam Định), cho biết đơn vị đã ban hành văn bản yêu cầu các bên liên quan xác minh sự việc người dân tố bị Công ty CP Thanh Bình An Lạc Viên (TP.Nam Định) ép mua hũ tro cốt với giá cao.Văn bản nêu rõ, hiện nay, trên mạng xã hội đang lan truyền clip phản ảnh việc Công ty CP Thanh Bình An Lạc Viên không cho gia đình thân nhân người chết mang quách hoặc hũ tro cốt từ bên ngoài vào trong công ty để đựng tro cốt sau khi thiêu, mà công ty bắt ép phải mua quách hoặc hũ tro cốt của đơn vị bày bán với giá cao.Cùng với chi phí phát sinh thêm 3,5 triệu đồng nếu muốn lấy cốt đẹp. Hợp đồng dịch vụ thiêu ban đầu 4,5 triệu đồng, thế nhưng khi đến nơi vào làm hợp đồng thì bên tư vấn viên chỉ tư vấn mức giá 8 triệu đồng và 10 triệu đồng (tức là bỏ qua gói 4,5 triệu đồng và chỉ chắc chắn nói có 2 mức gói 8 và 10 triệu đồng).Trước đó, ngày 3.3, tài khoản T.C đã đăng tải hình ảnh, clip về nhân viên Công ty CP Thanh Bình An Lạc Viên "ép" người dân mua quách giá cao khiến dư luận phẫn nộ. Trong đoạn clip, những người mặc đồ tang tỏ rõ sự bức xúc khi bị nhân viên cơ sở hỏa táng yêu cầu mua quách và hũ tro cốt với giá lên đến 9 - 10 triệu đồng.
Không gian sống thêm tươi mới, khoáng đạt với phong cách thiết kế ven biển hiện đại
Ngày 7.2, lãnh đạo Sở TN-MT tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cho biết, trong năm 2025 địa phương này sẽ tổ chức đấu giá tổng cộng 4 mỏ khoáng sản; trong đó có 3 mỏ cát và 1 mỏ đá xây dựng.Theo đó, 4 mỏ khoáng sản đưa ra đấu giá đều nằm trên địa bàn H.Xuyên Mộc. Trong đó, có 3 mỏ cát (đều thuộc ấp 3, xã Bưng Riềng) với trữ lượng lên đến hàng triệu mét khối. Cụ thể, mỏ cát xây dựng số hiệu quy hoạch 55 với diện tích đấu giá hơn 41 ha, trữ lượng dự báo gần 1,6 triệu m3 cát xây dựng (giá khởi điểm R = 5%).Mỏ cát xây dựng số hiệu quy hoạch 55B với diện tích đấu giá hơn 40 ha, trữ lượng dự báo hơn 350.000 m3 cát và trên 830.000 m3 vật liệu san lấp đi kèm (giá khởi điểm R = 5%).Mỏ cát xây dựng số hiệu quy hoạch 55C.BS, với diện tích đấu giá 20 ha, trữ lượng dự báo khoảng 500.000 m3 cát và 500.000 m3 vật liệu san lấp đi kèm (giá khởi điểm R = 5%).Mỏ khoáng sản còn lại tại xã Phước Tân (mỏ đá xây dựng), số hiệu quy hoạch 21 với diện tích đấu giá gần 8 ha, trữ lượng dự báo khoảng 1,2 triệu m3 đá xây dựng và khoảng 150.000 m3 đất tầng phủ đi kèm (có giá khởi điểm R = 3%).
2024 là năm đánh dấu nhiều nỗ lực vượt trội không chỉ của nền kinh tế mà còn là sức mạnh đoàn kết tinh thần của xã hội cùng nhau vượt qua những giai đoạn đáng nhớ.San sẻ những khó khăn với những đồng bào chịu ảnh hưởng từ siêu bão Yagi, Nami Foundation đã quyên góp 100 triệu đồng vào Quỹ cứu trợ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cùng chung tay khắc phục hậu quả thiên tai.Nami Foundation cũng chú trọng vào việc củng cố và nâng cao chất lượng giáo dục, đặc biệt là giáo dục có tính ứng dụng cao và gắn liền với thực tiễn. Chương trình "Đồng hành cùng GenZ" và các cuộc thi sáng tạo liên quan đến công nghệ dành cho sinh viên đã được tổ chức xuyên suốt trong 2 năm qua.Với sự hỗ trợ đến từ các trường Đại học và tổ chức giáo dục uy tín tại Việt Nam… những sự kiện trong khuôn khổ chương trình đã nhận được những ủng hộ đông đảo từ hơn 15,000 sinh viên. Thông qua các hoạt động này, Nami Foundation mong muốn góp phần thúc đẩy nhận thức về Blockchain, nâng cao cơ hội tiếp cận và mở rộng cánh cửa việc làm trong lĩnh vực công nghệ mới cho các bạn sinh viên.Là một tổ chức đầu tư công nghệ, Nami Foundation tự hào khi đóng góp tích cực cho sự phát triển khoa học thông qua Hội thảo Quốc tế PACIS 2024. Sự kiện này đã góp phần phát triển nghiên cứu và ứng dụng công nghệ, tạo điều kiện cho các chuyên gia, nhà khoa học và các bên liên quan chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm và kích thích đổi mới sáng tạo.Trong năm qua, Nami Foundation cũng đã theo đuổi việc thúc đẩy đổi mới và phát triển bền vững thông qua sự kiện Vietnam Innovation Summit (VIS) 2024. Sự kiện này chính là cam kết của tổ chức trong việc hỗ trợ và thúc đẩy các sáng kiến đổi mới, góp phần vào sự phát triển chung của hệ sinh thái khởi nghiệp và công nghệ tại Việt Nam. Không chỉ dừng lại ở các đóng góp liên tục cho các hoạt động thực tiễn cùng tầm nhìn có trách nhiệm với cộng đồng và xã hội, Nami Foundation cũng không là ngoại lệ khi liên tục tăng cường hợp tác với các tổ chức uy tín toàn cầu, đến địa phương xa xôi cho thế hệ của tương lai.Thông qua việc hợp tác cùng đơn vị Operation Smile, Nami Foundation có cơ hội được đồng hành và gửi tặng 10 "nụ cười" đến các em nhỏ mắc dị tật khe hở môi - vòm miệng từ các tỉnh thành khác nhau tại Việt Nam, giúp các em có nụ cười trọn vẹn, mở ra cơ hội mới trên hành trình tìm lại sự tự tin và hòa nhập cộng đồng.Cùng với đó, đội ngũ Nami Foundation đã chung tay tổ chức chương trình vui hội Trung thu cho các em nhỏ ở xã Phú Đông, tỉnh Tiền Giang. Trong dịp này, Nami may mắn được mang đến hạnh phúc cho các em với nhiều phần quà thiết thực như quần áo, dụng cụ học tập, nhu yếu phẩm, cũng như 50 suất học bổng dành cho các học sinh có hoàn cảnh khó khăn.Đại diện Nami Foundation chia sẻ, những hành động dù nhỏ nhưng khi đặt đúng chỗ sẽ tạo ra sự thay đổi kỳ diệu. Phía sau mỗi mầm non là một tương lai tươi sáng, đóng góp cho sự thay đổi và phát triển chung của đất nước. Việc được đồng hành cùng thế hệ tương lai của nước nhà luôn là niềm vinh dự lớn lao của các tổ chức, doanh nghiệp nói chung và Nami Foundation nói riêng. Hướng đến năm 2025, Nami Foundation sẽ tiếp tục củng cố chất lượng thông qua các hoạt động có tính ứng dụng cao và gắn liền với thực tiễn. Tổ chức sẽ hợp tác cùng các trường đại học để triển khai các hoạt động kiến tập, hội thảo chuyên sâu về ứng dụng công nghệ blockchain, từ đó mở ra cơ hội nghề nghiệp cho thế hệ trẻ. Nami Foundation cùng những đóng góp khiêm tốn hoà mình cùng một thế hệ trẻ và các tổ chức đứng trước kỷ nguyên cởi mở của nền công nghệ khoa học toàn cầu, nền kinh tế mang tầm nhìn tương lai nhưng vẫn nắm giữ cam kết mạnh mẽ cho những gắn kết cốt lõi cho nền móng của phát triển chung.
Mẹ đơn thân làm giấy khai sinh cho con bằng cách nào?
Khuya 8.2, Công an Q.6 (TP.HCM) phối hợp các đơn vị chức năng điều tra nguyên nhân vụ cháy quán cà phê tại cư xá Phú Lâm A.Khoảng 21 giờ 30 phút cùng ngày, ngọn lửa bất ngờ bùng lên từ căn nhà 1 trệt, 1 lầu tại địa chỉ L38 cư xá Phú Lâm A (P.12, Q.6). Phát hiện vụ việc, người trong căn nhà chạy ra ngoài, hô hoán mọi người tìm cách dập lửa.Tại hiện trường, khói lửa bốc lên nghi ngút, kèm sức nóng. Một số người dân khu vực ôm tài sản sơ tán. Tin từ lực lượng chức năng, lúc 21 giờ 44 phút, Đội Cảnh sát PCCC và cứu nạn cứu hộ Công an Q.6 tiếp nhận tin báo cháy tại địa chỉ nói trên.Nhiều chiến sĩ và xe chuyên dụng được điều động đến hiện trường chữa cháy, cứu nạn. Khoảng 30 phút sau, hỏa hoạn được dập tắt hoàn toàn.Tại đây, mái tôn căn nhà đã bị đổ sập, nhiều tài sản bị thiêu rụi. Người dân khu vực cho hay, căn nhà bị cháy được một phụ nữ thuê lại để sinh sống và bán quán cà phê.Nguyên nhân vụ cháy và thiệt hại đang được cơ quan chức năng khẩn trương làm rõ.
