Người lao động cung cấp nguồn tin giúp công an điều tra hàng nghìn vụ việc
Gắn bó với khán giả suốt hơn 20 năm qua, chương trình Gặp nhau cuối năm đã trở thành điểm hẹn thân quen vào đêm giao thừa hàng năm trên VTV.Gặp nhau cuối năm xuân Ất Tỵ đề cập các vấn đề thời sự của đất nước dưới góc nhìn hài hước. Xuyên suốt chương trình là không khí sáp nhập bộ máy của Thiên đình. Cùng với đó là những câu chuyện được khai thác từ chất liệu cuộc sống như việc tăng mức phạt vi phạm giao thông, quay phim người vi phạm để mong có thưởng, trào lưu mặc váy ngắn chơi pickleball… Nhiều câu nói tạo xu hướng gây sốt trong năm qua như "trà xanh", "đỉnh nóc kịch trần bay phấp phới", "nín" sẽ xuất hiện ấn tượng trong chương trình.Đường lên đỉnh Thiên cung là một cuộc thi được thiết kế riêng cho Gặp nhau cuối năm xuân Ất Tỵ. Khác với những cuộc thi tài trước đó, năm nay các Táo không thi mà thể hiện vai trò cầm cân nảy mực. Câu chuyện tìm người tài cho Thiên đình sẽ bật mí bí mật về các Táo.Điểm nhấn được nhiều khán giả chờ đợi năm nay là sự kết hợp giữa các nghệ sĩ gạo cội và các diễn viên trẻ. Bằng ngọn lửa đam mê, sự truyền nghề và tinh thần sáng tạo không ngừng nghỉ, các nghệ sĩ tham gia chương trình mong muốn thể hiện tốt nhất, như lời chúc một mùa xuân an lành, thịnh vượng và có nhiều niềm vui đến với mọi người, mọi nhà.Chương trình được phát sóng lúc 20 giờ ngày 28.1 (29 tết) trên VTV.Những ngày tết Nguyên đán là dịp các gia đình sum vầy, đoàn tụ song lại là thời điểm các vận động viên của nhiều đội tuyển thể thao Việt Nam đang tập huấn trong nước và nước ngoài. Hướng tới các mục tiêu trong năm mới Ất Tỵ, đặc biệt là SEA Games 33 tại Thái Lan, các vận động viên đã gác lại những niềm vui cá nhân để hướng tới những mục tiêu chung của thể thao Việt Nam.Tự hào thể thao Việt Nam tết Ất Tỵ 2025 có sự xuất hiện trẻ trung, năng động của các vận động viên nổi bật trong năm qua: tiền đạo Nguyễn Xuân Son - Đội tuyển Bóng đá Việt Nam; kỳ thủ Lê Quang Liêm - Đội tuyển Cờ vua Việt Nam; VĐV Châu Tuyết Vân - Đội tuyển Taekwondo Việt Nam, VĐV Lê Văn Công - Đội tuyển Cử tạ NKT Việt Nam, 3 lần giành huy chương Paralympic; võ sĩ Muay Nguyễn Trần Duy Nhất; Kình ngư Nguyễn Thị Ánh Viên; cầu thủ Nguyễn Phan Anh - Đội tuyển Bóng rổ Việt Nam. Cùng với đó Đội tuyển bóng đá nam Việt Nam; Đội tuyển Dancesport Việt Nam; VĐV các đội tuyển Điền kinh, Bắn cung, Cử tạ, Pencak Silat Việt Nam. Tự hào thể thao Việt Nam tết Ất Tỵ 2025 phát sóng 22 giờ 25 ngày 28.1 (29 tết) trên VTV.Vạn xuân tết Ất Tỵ 2025 là chương trình ghi lại những năm Tỵ đáng nhớ trong lịch sử dân tộc. Người dẫn chương trình sẽ xuất hiện tại các bối cảnh lịch sử và kể về các sự kiện dấu ấn đặc biệt.Để chuẩn bị cho Vạn xuân năm nay, ê kíp thực hiện đã lựa chọn bối cảnh ghi hình cho chương trình tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam, Bảo tàng Hồ Chí Minh, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam và Cột cờ Hà Nội. Từ nơi đây, những câu chuyện gắn với những năm Tỵ được BTV Hạnh Phúc gửi tới khán giả: Năm Quý Tỵ 208 trước công nguyên, Năm Tân Tỵ 981, Năm Định Tỵ 1077… cho đến những năm Ất Tỵ 1965, năm Tân Tỵ 2001, năm Ất Tỵ 2025.Lịch sử như một dòng sông lớn, ghi dấu những cột mốc dân tộc. Khán giả nhìn lại những năm Tỵ đã qua, để thấy bản hùng ca của đất nước đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ, minh chứng cho ý chí vươn lên quật cường của dân tộc. Chương trình Vạn xuân phát sóng 22 giờ 35 ngày 28.1 (29 tết) trên VTV.Tết nghĩa là hy vọng là chương trình truyền hình đặc biệt được thực hiện thường niên vào đêm giao thừa của Đài Truyền hình Việt Nam. Năm nay, những niềm cảm hứng của chương trình xoay quanh chữ "vươn", khởi nguồn từ sự "Vươn mình" của đất nước. Điểm nhấn của chương trình là những câu chuyện truyền đi thông điệp về ý chí vươn lên của con người, vượt qua thách thức để tạo ra sự thay da đổi thịt cho các vùng đất, mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn.Trong không khí mùa xuân tại 3 miền đất nước, những câu chuyện năm cũ cùng khát vọng, hoài bão vươn mình được chia sẻ dưới góc nhìn của các vị khách đặc biệt: bà Tôn Nữ Thị Ninh và doanh nhân trẻ Lương Duy Hoài (TP.HCM); nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm; ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam (Huế); GS Trần Văn Thọ (Đại học Waseda, Tokyo, Nhật Bản) và chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan (Hà Nội).Ê kíp thực hiện đã lựa chọn những ca khúc mang tinh thần lạc quan, những khúc hoan ca về mùa xuân gắn liền với các thế hệ người Việt. Chương trình có sự góp mặt của NSND Thanh Lam, Hồng Nhung, Hà Trần, NSND Thu Huyền, Ngọc Ánh, Tùng Dương, Phương Thanh, Hồ Trung Dũng, Đoan Trang, Phạm Thu Hà....và các ca sĩ 9X, Gen Z đã có nhiều dấu ấn nghệ thuật trong và ngoài nước.Tết nghĩa là hy vọng 2025 được phát sóng từ 22 giờ 45 ngày 28.1 (29 tết). Cầu truyền hình đón năm mới sẽ diễn ra từ 23 giờ 50 - 0 giờ 15 ngày 29.1 (mùng 1 tết).Thạch 'đá' làm rau
Nhắc đến ca sĩ Như Hảo, khán giả nhớ đến loạt ca khúc như Hỏi nàng xuân, Hương xưa… Với hơn hai thập kỷ hoạt động nghệ thuật cùng kinh nghiệm ngồi “ghế nóng” tại các sân chơi âm nhạc, giọng ca gốc Tây Ninh mang đến nhiều góc nhìn khi đảm nhận vai trò giám khảo Người kể chuyện tình. Chia sẻ về vai trò này, Như Hảo nói khi nhìn các thí sinh, cô bồi hồi nhớ về quãng thời gian là thí sinh của Tiếng hát truyền hình TP.HCM năm 1992. Thời điểm đó, nữ ca sĩ thừa nhận bản thân vừa nhiệt huyết nhưng cũng không khỏi bỡ ngỡ. “Nhìn các bạn dự thi, tôi nhớ đến hình ảnh của bản thân ngày trước, cũng lo lắng, căng thẳng khi lên sân khấu vì lo tập trung nhớ bài thi. Tuy nhiên, hiện tại các bạn thí sinh vững chãi, có nhiều kinh nghiệm sân khấu hơn so với tôi ngày trước”.Nhắc đến thời điểm tham gia cuộc thi Tiếng hát Truyền hình TP.HCM 1992, ca sĩ Như Hảo bày tỏ: “Tôi thấy những cuộc thi âm nhạc ở thời điểm hiện tại sinh động hơn, có nhiều đất để các thí sinh thể hiện tài năng của mình. Nói thế không có nghĩa là so sánh vì mỗi thời điểm mỗi cuộc thi sẽ có cách tổ chức khác nhau. Và tôi biết ơn vì Tiếng hát Truyền hình TP.HCM đã đưa tôi đến gần với công chúng”.Bước ra từ một sân chơi âm nhạc với giải thưởng cao nhất, ca sĩ Như Hảo nhanh chóng trở thành một trong những giọng ca được yêu mến. Thế nhưng khi ở “đỉnh cao” của sự nghiệp, giọng ca gốc Tây Ninh để lại nhiều tiếc nuối khi lui về hậu phương vun vén tổ ấm. Từng là nữ ca sĩ được “săn đón” tại khắp các sân khấu, khi trở thành người phụ nữ của gia đình, Như Hảo chưa bao giờ ngừng nghĩ về ca hát và luôn chất chứa khát khao trở lại sân khấu.Chọn cách tạm dừng sự nghiệp ca hát để chăm lo gia đình, Như Hảo ngậm ngùi khi hai cuộc hôn nhân đều có kết quả không như mong muốn. Hậu đổ vỡ, giọng ca gốc Tây Ninh “nương tựa” vào âm nhạc. Với chị, âm nhạc chính là “liều thuốc” chữa lành cho trái tim của mình: “Với nhiều người, âm nhạc chính là liều thuốc chữa lành cho trái tim nhưng với tôi, không những chữa lành cho trái tim mà còn là động lực để tôi cố gắng trong mọi hoàn cảnh, vấn đề trong cuộc sống. Khoảng thời gian đó, phần lớn tôi dựa dẫm vào bản thân mình”.Trải qua một thời gian lấy lại tinh thần sau những đổ vỡ trong đời sống tình cảm, ca sĩ Như Hảo quyết tìm lại “hào quang” của chính mình. Trong ngày đầu trở lại sân khấu sau hơn 10 năm gián đoạn, giọng ca 7X vỡ òa khi vẫn được khán giả đón nhận. Ca sĩ quê Tây Ninh hạnh phúc nói: “Khi tôi xuất hiện trên sân khấu sau nhiều năm gián đoạn, tôi bất ngờ khi khán giả vẫn còn nhớ đến mình, thậm chí họ còn gửi tin nhắn động viên tôi. Rồi tôi nhận ra đó chính là động lực để tôi tiếp tục duy trì sự nghiệp ca hát cho đến nay”.Nhiều năm “vắng bóng” ở thị trường nhạc Việt, ca sĩ Như Hảo có màn trở lại tương đối khiêm tốn. Không quảng bá rầm rộ hay xuất hiện tại các sân khấu lớn nhỏ, cô chọn cách tham gia một vài gameshow về ca nhạc hay xuất hiện trên các đài truyền hình với vai trò giám khảo cuộc thi và thu âm băng đĩa. Bên cạnh đó, cô còn sắp xếp thời gian để gần gũi với con gái của mình.
Tuyên dương 'Gương mặt trẻ Công an TP.HCM tiêu biểu'
Tại miền Nam, giá heo hơi ổn định trong ngày đầu tháng, dao động trong khoảng 60.000 - 62.000 đồng/kg. Hiện tại, heo hơi ở Đồng Nai giao dịch với giá cao nhất khu vực với 62.000 đồng/kg.
“Các sở, ngành cũng cần kết nối với các bộ, ngành T.Ư để hỗ trợ nguồn lực, hướng dẫn địa phương trong quá trình thực hiện. Phấn đấu đến năm 2024, toàn bộ 13/13 huyện, thị, thành đạt chuẩn/hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM”, ông Lĩnh chia sẻ.
Gói bánh chưng ở Trường Sa
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.
