TP.HCM: Chợ tự phát ở P.Bình Hưng Hòa B khiến đường giao thông tắc nghẽn
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.Cổ phiếu bị cắt cho vay ký quỹ trên sàn HOSE lên 94 mã
Ngày 17.2, đại diện Đảo Ký ức Hội An (TP.Hội An, Quảng Nam) cho biết vừa ra mắt phiên bản mới của show diễn thực cảnh Ký ức Hội An với việc đầu tư các hiệu ứng tiên tiến, ứng dụng công nghệ biểu diễn hiện đại.Cụ thể, sẽ có các công nghệ biểu diễn mới, quy mô lớn, kết hợp với văn hóa truyền thống Hội An, sử dụng ngôn ngữ nghệ thuật độc đáo tiếp tục khắc họa câu chuyện văn hóa - lịch sử Hội An và Việt Nam trong show diễn.Dựa trên cốt lõi lịch sử 400 năm đô thị cổ Hội An, show thực cảnh Ký ức Hội An phiên bản mới gia tăng trải nghiệm cho khán giả. Những công nghệ hiệu ứng tiên tiến ứng dụng lần này như LED mapping khổng lồ, nhạc nước kết hợp hiệu ứng lửa... Các ý tưởng sân khấu cũng được truyền tải sống động hơn nhờ ánh sáng và hình ảnh 3D kết hợp kỹ xảo giữa nước và lửa...Theo đại diện Đảo Ký ức Hội An, việc đầu tư công nghệ biểu diễn hiện đại nhằm mang lại sự mới mẻ cho du khách. Đồng thời, show diễn tìm tòi các phương thức mới tái hiện vẻ đẹp văn hóa và lịch sử của phố cổ Hội An, tiếp tục xu hướng du lịch mới - du lịch văn hóa.Show thực cảnh Ký ức Hội An ra mắt từ năm 2018, từng được Reuters ca ngợi "show diễn đẹp nhất thế giới" trong một bài báo năm 2019.
Yamaha Sirius và Honda Wave Alpha: Xe nào ‘ngon’ hơn trong tầm giá 20 triệu đồng?
Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố lực lượng phòng không nước này đã chặn và phá hủy 128 máy bay không người lái (UAV) của Ukraine, trong đó có 30 chiếc ở bán đảo Crimea, do Nga sáp nhập từ Ukraine vào năm 2014, theo AFP.Bộ Quốc phòng Nga cho biết ngoài Crimea, UAV Ukraine còn nhắm vào vùng Krasnodar của Nga và hai tỉnh Bryansk và Kursk, giáp biên giới với Ukraine.Trong đó, giới chức ở vùng Krasnodar nói rằng các đơn vị phòng thủ Nga đã phá hủy 83 chiếc UAV của Ukraine, theo Reuters. Ông Veniamin Kondratyev, lãnh đạo vùng Krasnodar, viết trên ứng dụng nhắn tin Telegram rằng 3 nhà dân đã bị hư hại, nhưng không có báo cáo ngay lập tức về thương vong.Đây là cuộc tấn công bằng UAV lớn nhất của Ukraine nhắm vào phía Nga kể từ đầu năm nay, theo TASS. Cuộc tấn công bằng UAV lớn gần đây nhất của Ukraine nhắm vào Nga diễn ra vào ngày 24.1, khi lực lượng phòng không Nga nói đã bắn hạ 121 UAV do Ukraine phóng.Ông Rodion Miroshni, đặc phái viên của Bộ Ngoại giao Nga, cho rằng một cuộc tấn công bằng UAV lớn khác của Ukraine vào các cơ sở dân sự của Nga cho thấy Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky muốn phá vỡ giải pháp hòa bình cho cuộc xung đột Nga-Ukraine đã bước sang năm thứ 4, theo TASS. Ông Miroshni còn nhận định theo cách tấn công ồ ạt như trên, Kyiv tin rằng họ "chứng minh cho phương Tây thấy tiềm năng quân sự của mình".Trong khi đó, Không quân Ukraine tuyên bố lực lượng phòng không nước này đã bắn hạ 110 trong số 177 UAV do Nga phóng vào Ukraine trong những giờ đầu của ngày 26.2, theo Reuters. Không quân Ukraine còn tuyên bố 66 chiếc UAV trong số đó đã "bị mất", nhưng không cung cấp chi tiết.Hiện chưa có thông tin về phản ứng của Nga cũng như Ukraine đối với tuyên bố của đối phương.
Ông Vũ Văn Thắng, Tổng giám đốc Herbalife Việt Nam và Campuchia, cho biết: "Chúng tôi rất vinh dự được đồng hành cùng Tổng cục Thể dục Thể thao Việt Nam và VOC tổ chức chương trình "Vinh quang thể thao Việt Nam". Chương trình đồng hành này phù hợp với chiến lược hợp tác dài hạn của Herbalife với thể thao Việt Nam cũng như cam kết hỗ trợ khuyến khích lối sống năng động lành mạnh trong cộng đồng. Chúng tôi cũng xin gửi lời chúc mừng đến các vận động viên và huấn luyện viên đã được vinh danh vì những thành quả xuất sắc trong năm 2022. Chúng tôi tin rằng quý anh chị và các bạn cùng đồng đội của mình sẽ tiếp tục có những cống hiến quan trọng cho thể thao nước nhà trong thời gian tới và là nguồn cảm hứng mạnh mẽ khuyến khích cộng đồng luyện tập thể thao mỗi ngày".
Ngày mới với tin tức sức khỏe: Hậu Covid-19, gần 50% phụ nữ bị điều này
Đối với các địa phương có diện tích rừng tự nhiên giảm trong năm 2023, tổ chức rà soát, kiểm tra làm rõ nguyên nhân và thực hiện các giải pháp phục hồi diện tích rừng bị giảm; xem xét trách nhiệm (nếu có) của các tổ chức, cá nhân liên quan theo quy định...
