Cơm tấm lạ 45 năm của vợ chồng già ở TP.HCM: Kỷ lục bán 1 tiếng hết
Theo MacRumors, 10 năm trước, vào ngày 9.3.2015, Apple đã gây chấn động làng công nghệ khi trình làng chiếc MacBook 12-inch Retina tại sự kiện Spring Forward. Mẫu máy tính xách tay này, dù gây nhiều tranh cãi, đã để lại dấu ấn sâu đậm và định hình hướng đi cho các dòng MacBook sau này.Trong một sự kiện vốn tập trung vào Apple Watch, sự xuất hiện của MacBook 12-inch đã khiến giới công nghệ bất ngờ. CEO Tim Cook đã mô tả đây là một 'sự tái tạo' của máy tính xách tay, nhấn mạnh vào thiết kế siêu mỏng nhẹ và những công nghệ tiên phong.Tuy nhiên, chiếc MacBook này không tránh khỏi những lời chỉ trích. Hiệu năng yếu, chỉ có cổng USB-C duy nhất, thời lượng pin hạn chế, bàn phím cánh bướm 'tai tiếng' và mức giá cao ngất ngưởng (1.299 USD, ngang bằng MacBook Pro thời đó) đã khiến nhiều người dùng e ngại.Bất chấp những tranh cãi, MacBook 12-inch đã mang đến những cải tiến quan trọng, mở đường cho tương lai của dòng MacBook, bao gồm:Trong hai năm 2016 và 2017, Apple đã nâng cấp MacBook 12-inch với bộ vi xử lý mới hơn và cải thiện bàn phím. Tuy nhiên, đến năm 2019, chiếc máy này đã chính thức bị khai tử, nhường chỗ cho MacBook Air 2018, mẫu máy kế thừa nhiều đặc điểm thiết kế của nó.Mười năm sau ngày ra mắt, MacBook 12-inch vẫn là một chủ đề đáng nhớ trong lịch sử Apple. Dù không hoàn hảo, nó đã thể hiện tinh thần tiên phong, dám thử nghiệm cái mới của 'táo khuyết', để lại những di sản công nghệ quan trọng cho các thế hệ MacBook sau này.Trường ĐH Nam Cần Thơ khánh thành Viện khoa học sức khỏe DNC
Hiện tại, sức khỏe bệnh nhân đã hoàn toàn ổn định sau ca phẫu thuật bằng công nghệ Stapler - Surkon.
'Nữ hoàng nước mắt' phá kỷ lục của 'Yêu tinh'
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.
Ngày 31.12.2024, Huyện ủy Đăk Glei, tỉnh Kon Tum đã có báo cáo về vụ tai nạn lao động tại thủy điện Đăk Mi 1, xã Đăk Choong, H.Đăk Glei, tỉnh Kon Tum.Theo đó, sự việc diễn ra vào khoảng 3 giờ sáng 31.12, khi đang thi công đập ngăn dòng thủy điện Đăk Mi 1 thì xảy ra vụ tai nạn lao động do sập giàn giáo. Ca thi công là ca đêm, thời gian từ 22 giờ đến 7 giờ ngày hôm sau, do ông Nguyễn Viết Thăng, chỉ huy trưởng công trường, phụ trách thi công.Giám đốc Ban Quản lý dự án thủy điện Đăk Mi 1, cho biết trong quá trình đổ bê tông hạng mục đập tràn của thủy điện Đăk Mi 1 có 4 công nhân bị rớt xuống hố sâu 4 - 5 mét và 1 công nhân ở phía dưới bị đá văng vào người gây tử vong.Ngay sau khi xảy ra vụ việc, công ty đưa người lặn xuống tìm các nạn nhân nhưng do nước quá lạnh nên không tìm được. Đến trưa 31.12 thi thể 3 công nhân đã được tìm thấy. Hiện công ty đang phối hợp cùng cơ quan chức năng tìm thêm 2 nạn nhân mất tích. Hiện lực lượng chức năng đang mở đường, đưa máy bơm vào để hút nước dưới hồ.Trong số các nạn nhân có 4 người là công nhân Công ty Dũng Phúc Lộc, địa chỉ tại xã Cát Văn, H.Thanh Chương, Nghệ An. Các nạn nhân trong độ tuổi từ 20 đến 34 tuổi. Các đơn vị liên quan cũng đã có những hỗ trợ ban đầu đến gia đình các nạn nhân, cũng như cho tạm dừng thi công để đảm bảo an toàn.Hiện tại, Huyện ủy Đăk Glei đã chỉ đạo các lực lượng tổ chức cứu hộ, cứu nạn, hạn chế thấp nhất thiệt hại do vụ việc gây ra. Các lực lượng cứu hộ, cứu nạn đã có mặt, tiếp cận hiện trường để thực hiện nhiệm vụ.
Nhận định Barcelona vs Atletico Madrid (21g15 đêm nay 8.5): Không thể mắc sai lầm
Trong không khí Tết Nguyên đán Ất Tỵ 2025 tràn ngập, nhóm nông dân sân thượng của anh Phan Văn Liêm (50 tuổi, ở Q.Tân Phú) hào hứng tham gia hoạt động đoán cân nặng của những trái khổ qua, trái bầu với kích cỡ "khổng lồ" để nhận về những phần quà đón tết. "Nhóm chúng tôi gồm những thành viên có đam mê trồng cây sân thượng. Mọi người làm đủ ngành nghề, sống khắp các quận, huyện ở TP.HCM. Biết nhau qua mạng xã hội đã nhiều năm nhưng nhóm mới bắt đầu tập hợp sinh hoạt định kỳ khoảng 3 tháng nay vào mỗi tối thứ 6 hàng tuần", anh Liêm nói.5 năm qua, anh Liêm được cộng đồng yêu trồng cây sân thượng ở TP.HCM biết đến với việc trồng được những loại cây trái có kích thước khủng. Mọi người đặt tên cho khu vườn của anh Liêm là "vườn khổng lồ". Dịp tết, anh Liêm mời các thành viên đến thu hoạch rồi mang thành quả để tổ chức một trò chơi hấp dẫn."Thành quả được một giỏ khổ qua lớn, từng thành viên lần lượt nhấc lên để đoán cân nặng. Người nào đoán đúng hoặc gần đúng nhất với số cân nặng sẽ nhận được một chậu cây cảnh đặc biệt để về chưng tết", anh Liêm chia sẻ.13 kg, 10 kg, 8 kg... mỗi người lần lượt nhấc giỏ khổ qua và đưa ra con số dự đoán. Khi giỏ khổ qua được đặt lên bàn cân, mọi người hồi hộp xúm lại xem. Đồng hồ hiện lên con số 9,1, anh Nguyễn Danh (ở Q.8) - người bất ngờ vỡ òa khi được anh Liêm xướng tên với số cân nặng dự đoán gần đúng nhất là 9 kg. "Tôi làm nghề buôn bán, ngày nào cũng cân hàng hóa nên nhờ vậy mà dự đoán gần đúng. Món quà của tôi là một cây tùng la hán xanh tươi, rất phù hợp về chưng trong bàn khách dịp tết", anh Danh chia sẻ. Không để các thành viên khác chờ lâu, anh Liêm chọn một trái khổ qua lớn nhất, cho mọi người dự đoán số hạt bên trong. Ngoài ra, một trái bầu lớn của thành viên mang đến góp vui cũng được đem ra để đoán cân nặng nhận quà. Trò chơi và phần quà đều đến từ thành quả chăm sóc khu vườn sân thượng của các thành viên trong năm nên ai cũng rất vui và hào hứng. "Tuy ở TP.HCM không có nhiều không gian nhưng có sân thượng nhỏ cũng đủ để mọi người thỏa mãn đam mê trồng cây của mình. Đây là dịp để chúng tôi cùng nhìn lại thành của một năm làm vườn", chị Hải Đăng (50 tuổi, ở H.Hóc Môn) chia sẻ. Sau 3 năm trồng cây, chị Hải Đăng học được cách làm ra một loại men dùng để ủ rác hữu cơ thành phân bón cho cây trồng. Đến với buổi gặp mặt chị Đăng mang theo những túi men tặng cho mọi người với mong muốn mọi người sẽ tận dụng rác hữu cơ, rác nhà bếp hằng ngày của gia đình để làm nên phân bón. Các thành viên khác cũng mang đến các loại cây, hoa nhà trồng và các chậu sứ nhỏ để tặng cho nhau. Chị Mai Phan (61 tuổi) cho biết thích trồng cây từ lâu nhưng mãi đến năm 2020 khi biết đến nhóm anh Liêm trên mạng xã hội thì mới quyết định trồng cây. Đến với buổi gặp mặt cuối năm, chị Mai Phan mang theo những chậu sen đá nếp cẩm của nhà trồng đến tặng mọi người. Chị cho biết chậu trồng bằng sứ nhỏ xinh cũng được các thành viên tặng. Trồng được cây phát triển tốt và có thành quả tặng lại mọi người là điều chị thấy rất vui. "Nhờ những chậu cây nho nhỏ được cho trong các buổi gặp mặt, phiên chợ cây 0 đồng tôi mới có thêm động lực trồng cây. Nhờ có nhóm mà tôi học được nhiều kinh nghiệm và niềm vui trong cuộc sống", chị Mai Phan nói.Trước đó, vợ chồng anh Liêm trang trí khoảng sân nhà nhỏ bằng những chậu mâm xôi, vạn thọ, treo lồng đèn đỏ... tạo thành một không gian tết Việt. Vì thế, khi tham gia chương trình, các nông dân sân thượng mặc áo dài, áo bà ba với nhiều màu rực rỡ để cùng nhau chụp hình tết trong tiếng nhạc xuân rộn ràng.
