M.U sẽ tậu ngôi sao sáng tạo Frenkie de Jong của Barcelona trước ngày 30.6
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.Thủ khoa ra trường 6 tháng vẫn thất nghiệp?
Siêu mẫu đình đám sinh năm 1973 Tyra Banks là "mẹ đẻ" của chương trình nổi tiếng America's Next Top Model. Show truyền hình thực tế này được ra mắt lần đầu tiên vào tháng 5.2003 và từng là một trong những chương trình có tỷ suất người xem cao nhất của Mỹ.Trong bài phát biểu nhận giải tại sự kiện mới đây, Tyra Banks đã nhắc đến những tranh cãi xoay quanh các đoạn video cũ của America's Next Top Model được khán giả "đào mộ" trở lại trên mạng xã hội. Ngôi sao truyền hình 52 tuổi đã đề cập ngắn gọn đến vấn đề này khi tham dự lễ trao giải Black Women in Hollywood Awards của Essence vào ngày 27.2 vừa qua.Cô thẳng thắn thừa nhận rằng trong thời gian làm người dẫn chương trình, cô từng có những phát ngôn "ngu ngốc" và chương trình cũng không phải lúc nào cũng đúng đắn."Chúng tôi đã làm đúng chưa? Và hoàn toàn là không. Tôi đã nói những điều ngu ngốc. Nhưng tôi từ chối để di sản của mình chỉ bị gói gọn trong những đoạn clip cắt ghép trên mạng, trong khi đã có 24 mùa trôi qua và nó làm thay đổi thế giới. Tôi rất vui khi tôi cùng rất nhiều người trong chúng ta đã mở ra cánh cửa đó cho những thế hệ tiếp theo", người đẹp 7X bộc bạch trước khán giả.Tyra Banks cũng xác nhận thêm hai năm sau khi chương trình kết thúc, vào năm 2020, hàng loạt clip cũ của America's Next Top Model bị đào lại trên mạng xã hội, khiến cô hứng chịu làn sóng chỉ trích dữ dội. Một số tình tiết bị đánh giá là phản cảm bao gồm cảnh Tyra Banks chê bai hàm răng của một thí sinh, hay một tập phim yêu cầu các người mẫu trang điểm để trông giống một chủng tộc khác. Một khoảnh khắc khác cũng khiến chương trình bị la ó nặng nề là khi Tyra Banks gọi một thí sinh có thân hình cỡ 6 (theo chuẩn Mỹ) là "cỡ lớn".Nhiều thí sinh từng tham gia chương trình sau này đã lên tiếng tố cáo rằng họ bị ảnh hưởng tâm lý nghiêm trọng. Một số người chia sẻ rằng họ từng trải qua "các cơn hoảng loạn" trong thời gian thi đấu, nhưng không được hỗ trợ y tế.Một trong những trường hợp gây sốc nhất xảy ra ở mùa thứ 4, khi một thí sinh bị yêu cầu tạo dáng trong quan tài chỉ một tuần sau khi cô biết tin bạn mình qua đời.Năm 2020, Tyra Banks đã đăng trên X để phản hồi về những chỉ trích: "Tôi đã thấy những bài đăng nói về sự thiếu nhạy cảm trong một số khoảnh khắc của America's Next Top Model trước đây và tôi đồng ý với các bạn. Tôi rất trân trọng những góp ý chân thành từ các bạn và xin gửi thật nhiều tình yêu cùng những cái ôm".
4 mẹo để có vòng 3 săn chắc giúp 'hội chị em' tự tin diện bikini
Theo báo cáo của Phòng CSGT Công an tỉnh Nam Định gửi Cục CSGT Bộ Công an, khoảng 15 giờ ngày 30.1, bà Nguyễn Thị D. (61 tuổi, trú P.Điện Biên, Q.Ba Đình, Hà Nội) lái xe ô tô 7 chỗ mang biển số 30G - 156.XX chở theo 8 người khác di chuyển trên QL21, hướng TT.Cổ Lễ (H.Trực Ninh, Nam Định) về TP.Nam Định (Nam Định). Khi đến Km153+500 QL21 thuộc địa bàn P.Nam Vân (TP.Nam Định) thì chiếc xe ô tô lao xuống sông.Vụ việc khiến 7 người chết tại chỗ, gồm bà D, ông Nguyễn Đức C. (69 tuổi, chồng bà D), Nguyễn Ngọc A. (36 tuổi, con bà D), Trần Ngọc Minh K. (8 tuổi, con chị Ngọc A), anh Nguyễn Văn T. (39 tuổi, trú H.Thanh Oai, Hà Nội), chị D. (34 tuổi, vợ anh T), Nguyễn Quang M. (2 tuổi).Chị Nguyễn Ngọc Q. (34 tuổi, con bà D) và cháu Nguyễn Ngọc D. (học sinh lớp 6) bị thương, được đưa đi cấp cứu.Bước đầu, Phòng CSGT Công an tỉnh Nam Định xác định chiếc xe 7 chỗ di chuyển tốc độ chậm để rẽ phải rồi tự đâm vào lan can đường và lao xuống mương, không va chạm với phương tiện nào khác.Công an tỉnh Nam Định đang điều tra, làm rõ vụ tai nạn.Theo thống kê của Cục CSGT, trong ngày 30.1 (tỉnh đến 15 giờ ngày 30.1), toàn quốc xảy ra 50 vụ tai nạn giao thông, làm chết 25 người, bị thương 50 người. So với ngày cùng kỳ năm 2024 giảm 41 vụ, giảm 9 người chết và giảm 31 người bị thương.Về kết quả xử lý vi phạm, lực lượng CSGT toàn quốc đã kiểm tra, phát hiện xử lý 3.308 trường hợp vi phạm; tạm giữ 36 xe ô tô, 1.592 xe mô tô, 25 phương tiện khác; tước 191 giấy phép lái xe các loại, trừ điểm 427 giấy phép lái xe.Trong đó vi phạm nồng độ cồn xử lý 1.405 trường hợp; vi phạm về tốc độ 567 trường hợp ; chở hàng quá tải trọng 1 trường hợp; quá khổ giới hạn 2 trường hợp; chở quá số người quy định 12 trường hợp; vi phạm ma túy 6 trường hợp.
Tại chương trình, 200 phần quà, mỗi phần trị giá 1 triệu đồng gồm tiền mặt và nhu yếu phẩm, đã được trao tận tay các hộ gia đình khó khăn ở 3 xã Qui Đức, Phong Phú và Đa Phước (H.Bình Chánh). Tổng kinh phí 200 triệu đồng do Công ty VWS tài trợ. Nhận được phần quà ý nghĩa, anh Trà Văn Vạn (49 tuổi, ở xã Đa Phước) cho biết, do bị khuyết tật chân nên anh phải di chuyển bằng xe lăn để bán vé số, mỗi ngày kiếm được khoảng 100.000 đồng nuôi vợ và con nhỏ. Biết được hoàn cảnh của anh Vạn, Phó tổng giám đốc VWS Huỳnh Lan Phương đã gửi thêm lì xì để anh Vạn mua sữa cho con.Phát biểu tại chương trình, bà Phương cho biết, ngay khi VWS bắt đầu đầu tư và hoạt động tại Việt Nam đã tâm nguyện rằng phải hỗ trợ, chung tay cùng địa phương chăm lo cho người có hoàn cảnh khó khăn. "Nhiều năm liền, VWS thường xuyên phối hợp cùng chính quyền H.Bình Chánh chăm lo cho người nghèo mỗi dịp tết đến xuân về. Năm qua, dù VWS vẫn còn gặp không ít khó khăn nhưng vẫn giữ nguyên các hoạt động chăm lo đến bà con, các hộ gia đình cần giúp đỡ. Được chia sẻ khó khăn và góp phần chăm lo vật chất cho người dân có một cái tết vui tươi, đầm ấm là niềm hạnh phúc của chúng tôi", bà Phương nói.Gửi lời cám ơn đến VWS, ông Đỗ Văn Thảo, Phó bí thư thường trực Đảng ủy xã Đa Phước (H.Bình Chánh) cho biết, đây là những phần quà mang rất nhiều ý nghĩa về tinh thần tương thân tương ái, mang nhiều tình cảm của đơn vị tài trợ. Đồng thời thể hiện sự quan tâm sâu sắc của lãnh đạo TP.HCM với mong muốn giúp bà con đón một mùa xuân đầm ấm, nghĩa tình.Cũng trong ngày 14.1, các đoàn công tác của HĐND TP.HCM và Liên đoàn Lao động H.Bình Chánh đã đến thăm, chúc tết và động viên tập thể lãnh đạo, công nhân viên và người lao động đang làm việc tại VWS. Đồng thời các đơn vị đã lì xì cho những công nhân làm việc xuyên tết, góp phần làm đẹp môi trường thành phố.Ông Cao Thanh Bình, Trưởng ban Văn hóa - Xã hội HĐND TP.HCM bày tỏ sự trân trọng với những nỗ lực gắn kết của VWS với Công đoàn Văn phòng Đoàn Đại biểu Quốc hội - HĐND TP.HCM và Ban Văn hóa - Xã hội trong việc thực hiện các hoạt động xã hội ý nghĩa. "Các chương trình thiết thực như thăm hỏi các gia đình chính sách, hỗ trợ những hộ khó khăn, tổ chức khám chữa bệnh và trao quà cho đoàn viên Công đoàn thuộc các gia đình chính sách trên địa bàn thành phố đã đem lại nhiều giá trị nhân văn sâu sắc. Tình cảm chân thành mà VWS dành cho cộng đồng, dù là những người đang công tác hay đã về hưu", ông Bình nói.Còn ông Nguyễn Ngọc Bảo, Phó chủ tịch thường trực Liên đoàn Lao động H.Bình Chánh nhấn mạnh, việc thăm hỏi doanh nghiệp và người lao động vào dịp tết đã trở thành truyền thống ý nghĩa của tổ chức Công đoàn. Đây không chỉ là đợt cao điểm trong việc chăm lo cho người lao động, mà còn thể hiện sự gắn bó giữa người lao động và ban lãnh đạo các cơ quan, doanh nghiệp. Liên đoàn Lao động H.Bình Chánh cũng gửi lời cảm ơn sâu sắc đến VWS vì sự đồng hành và hỗ trợ tạo điều kiện để Công đoàn cơ sở hoạt động hiệu quả.
Đề xuất cho người dân vay ưu đãi để xây nhà trọ
Vai diễn tiếp theo của Juliette Binoche trong The English Patient (Bệnh nhân người Anh, phát hành năm 1996) đã củng cố vị thế của cô như một ngôi sao điện ảnh quốc tế. Bộ phim hợp tác đa quốc gia (Mỹ-Anh-Ý sản xuất), dựa trên tiểu thuyết của Michael Ondaatje người gốc Sri Lanka và do nhà làm phim người Anh gốc Ý Anthony Minghella đạo diễn, đã thành công vang dội trên toàn thế giới. Phim chiến thắng 9 giải Oscar (trong tổng số 12 đề cử nhận được), trong đó có giải Phim hay nhất và Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất cho Juliette Binoche.
