Vai trò của Lactoferrin trong giai đoạn khoảng trống miễn dịch
Sau thị trường Indonesia, mẫu xe tay ga thể thao Yamaha Aerox Alpha còn gọi là thế hệ mới nhất của dòng Yamaha NVX đang cho thấy những tín hiệu gia nhập thị trường Việt Nam. Phía Yamaha Motor Việt Nam chưa công bố kế hoạch về việc trình làng mẫu xe này, tuy nhiên dữ liệu về mức tiêu thụ nhiên liệu kiểu loại xe mô tô hai bánh sản xuất, lắp ráp trong nước được Cục Đăng kiểm Việt Nam cập nhật mới đây đã hé lộ thông tin về Yamaha NVX thế hệ mới.Cụ thể, theo dữ liệu Cục Đăng kiểm Việt Nam, Yamaha NVX thế hệ mới có hai phiên bản có hai phiên bản tương ứng với hai mã kiểu loại được công khai mức tiêu thụ nhiên liệu, gồm NVX-D121 và NVX-D111. Trước đó, mẫu Yamaha NVX đời cũ ra mắt thị trường Việt Nam năm 2020 có mã kiểu loại là NVX-BBN1.Cả hai phiên bản này đều dùng động cơ xăng 4 kỳ, xi-lanh đơn, làm mát bằng chất lỏng, dung tích 155cc cho công suất 11,3 kW tại vòng tua máy 8.000 vòng/phút tương ứng 15,4 mã lực. Dữ liệu Cục Đăng kiểm Việt Nam cũng cho thấy Yamaha NVX thế hệ mới có hai kiểu động cơ Yamaha G3W2E (tương ứng phiên bản có mã NVX-D111) và Yamaha G3W2E (tương ứng phiên bản có mã NVX-D121). Trước đó, tại thị trường Indonesia, Yamaha Aerox Alpha cũng có hai lựa chọn động cơ, gồm một loại động cơ tiêu chuẩn và bản còn lại có thêm tính năng Turbo.Trong đó, bản động cơ Turbo có trọng lượng 131 kg, bản còn lại nặng 127 kg. Những thông số này tương đương các phiên bản Yamaha Aerox Alpha từng ra mắt tại Indonesia. Trong khi đó, thế hệ hiện hành của Yamaha NVX tại Việt Nam có trọng lượng 125 kg. Theo dữ liệu từ Cục Đăng kiểm Việt Nam, các phiên bản Yamaha NVX thế hệ mới có mức tiêu hao nhiên liệu khoảng 2,21 lít/100km.Ngoài những thông số về động cơ, kích thước, trọng lượng… Yamaha NVX thế hệ mới sắp gia nhập thị trường Việt Nam dự kiến cũng sẽ có những thay đổi về kiểu dáng thiết kế, trang bị tính năng như Yamaha Aerox Alpha.So với thế hệ cũ đang phân phối tại Việt Nam, Yamaha Aerox Alpha gần như lột xác toàn diện về kiểu dáng thiết kế với "dàn áo" ốp nhựa được làm mới bằng những đường gân nổi kết hợp những đường cắt xẻ mang lại vẻ hầm hố, mạnh mẽ cho một chiếc xe tay ga thể thao. Ở phía trước, phần đầu xe được tích hợp thêm mặt nạ thiết kế khá rộng.Phần yếm trước được tạo dáng hầm hố hơn tích hợp cụm đèn pha LED kết hợp đèn xi-nhan và đèn định vị tạo hình chữ V, khác với các bố trí đèn xi-nhan thấp xuống phía dưới hai bên yếm trước như thế hệ cũ. Phần thân xe được vuốt lại trông đơn giản nhưng hiện đại hơn, trong khi đuôi xe vuốt gọn tương tự các dòng mô tô phân khối lớn.Đồng hồ hiển thị thông tin trên Yamaha NVX thế hệ mới sẽ là loại màn hình kỹ thuật số LCD, cho phép người dùng chọn 3 chế độ hiển thị khác nhau (gồm: tiêu chuẩn, năng động, thể thao) tương ứng với 3 chế độ lái.Với việc được thử nghiệm đánh giá mức tiêu hao nhiên liệu, nhiều khả năng Yamaha NVX thế hệ mới sẽ sớm ra mắt khách hàng Việt Nam trong thời gian tới. Trước đó, tại Indonesia, Yamaha NVX thế hệ mới với tên gọi Yamaha Aerox Alpha được phân phối 4 phiên bản tương ứng với nhiều màu sắc khác nhau, giá bán từ 29,9 - 41,37 triệu rupiah, tương đương 47,3 - 65,4 triệu đồng.Đừng bỏ lỡ Trăng Hồng, cuộc giao hội kỳ thú của các hành tinh trên bầu trời tháng 4
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.
Những tấm lòng vàng 26.7.2023
Theo TechSpot, Apple vừa lên tiếng bác bỏ cáo buộc sử dụng dữ liệu ghi âm từ trợ lý ảo Siri để phục vụ quảng cáo mục tiêu, giữa bão dư luận nổ ra sau khi hãng đồng ý chi 95 triệu USD để dàn xếp một vụ kiện kéo dài 5 năm.Vụ kiện tập thể này cáo buộc Apple nghe lén các cuộc trò chuyện riêng tư của người dùng iPhone và các thiết bị khác thông qua Siri, ngay cả khi không kích hoạt bằng câu lệnh 'Hey Siri', từ đó chia sẻ dữ liệu với các nhà quảng cáo. Nguyên đơn cho rằng họ thường xuyên thấy quảng cáo về những sản phẩm, thương hiệu mà mình vừa nhắc đến trong các cuộc trò chuyện.Tuy nhiên, trong một bài đăng mới đây, Apple khẳng định "chưa bao giờ sử dụng dữ liệu Siri để xây dựng hồ sơ tiếp thị, chưa bao giờ cung cấp dữ liệu này cho quảng cáo và chưa bao giờ bán nó cho bất kỳ ai vì bất kỳ mục đích nào". Hãng cho biết Siri xử lý dữ liệu ngay trên thiết bị càng nhiều càng tốt, chỉ gửi một lượng dữ liệu tối thiểu đến máy chủ khi cần thiết, đồng thời không liên kết các tìm kiếm và yêu cầu với tài khoản Apple của người dùng.Apple cũng nhấn mạnh họ không lưu giữ các bản ghi âm tương tác với Siri, trừ khi người dùng chủ động cho phép để cải thiện Siri.Dù vậy, việc Apple chấp nhận dàn xếp với số tiền lớn khiến nhiều người tin rằng hãng ngầm thừa nhận hành vi sai trái. Vụ việc này một lần nữa dấy lên lo ngại về vấn đề quyền riêng tư trong thời đại công nghệ, khi mà các thiết bị thông minh ngày càng thu thập nhiều dữ liệu cá nhân.Trước đó, vào năm 2019, Apple từng vướng vào bê bối tương tự khi bị tố để nhân viên bên thứ ba nghe lén các bản ghi âm Siri, trong đó có cả thông tin nhạy cảm. Hãng đã phải xin lỗi công khai và điều chỉnh chính sách, cho phép người dùng lựa chọn có chia sẻ bản ghi âm hay không.Vụ việc của Apple cũng gợi nhớ đến những cáo buộc tương tự nhắm vào Facebook, khi mạng xã hội này bị nghi ngờ sử dụng micro trên điện thoại để nghe lén người dùng nhằm phục vụ quảng cáo. Facebook cũng nhiều lần phủ nhận cáo buộc này.
Theo một luật sư của Bộ An ninh nội địa (DHS), đơn xin nhập cư của Hoàng tử Harry đã tuân thủ mọi "quy tắc và quy định hiện hành", theo RadarOnline.com.Các tài liệu của Hoàng tử Harry được cho là đã "bị biên tập rất nhiều" sau khi tổ chức Heritage Foundation đệ đơn kiện, yêu cầu công bố các tài liệu mà họ cho là sẽ tiết lộ thông tin Công tước xứ Sussex nói dối việc sử dụng ma túy trong giấy tờ xin nhập cư.Các tài liệu được công bố vào ngày 18.3 sau khi thẩm phán Carl Nichols đưa ra thời hạn chót. Một số tài liệu bị chặn nhằm bảo vệ quyền riêng tư cho Harry, cũng như để tránh anh khỏi bị "quấy rối".Jarrod Panter, thuộc DHS, cũng nói rõ Harry không được "đối xử ưu đãi". Ông cho biết: "Như đã giải thích ở trên, các hồ sơ không chứng minh cho cáo buộc đó nhưng cho thấy quá trình quản lý liên quan đến việc xem xét và cấp các quyền lợi nhập cư được thực hiện theo đạo luật nhập cư và quốc tịch, cũng như các quy tắc, quy định hiện hành".Trước khi các tài liệu được công bố, chính trị gia Greg Swenson cho rằng Harry nên bị trục xuất khỏi Mỹ nếu bị phát hiện nói dối. Ông nói: "Nếu Harry ở đây bất hợp pháp thì thật là đạo đức giả khi anh ta được đối xử đặc biệt trong bối cảnh các vụ trục xuất hàng loạt đang diễn ra hiện nay. Điều thông minh nhất đối với Harry là tự nguyện rời khỏi nước Mỹ, tránh các thủ tục tố tụng".Swenson nói thêm rằng ông không tin Tổng thống Donald Trump sẽ "can thiệp" vào việc cứu Harry và chỉ quan tâm đến việc người đàn ông 40 tuổi này phải rời Mỹ.Vụ kiện trước đó đã được đệ trình sau khi Harry thừa nhận trong hồi ký Spare rằng anh đã sử dụng ma túy (bao gồm cocaine và nấm ma thuật) khi còn trẻ. Heritage Foundation đã yêu cầu công khai hồ sơ nhập cư của Harry.Tất cả người nộp đơn xin nhập cư Mỹ cần phải khai rõ việc sử dụng ma túy hiện tại và trước đây. Vào tháng 9.2024, một thẩm phán đã phán quyết rằng đơn xin của Harry phải được giữ bí mật.Vào thời điểm đó, một nguồn tin cho biết vợ của Harry - Meghan Markle - lo sợ về khả năng anh sẽ bị trục xuất khỏi Mỹ. Người trong cuộc cho biết: "Harry lo lắng về việc bị trục xuất, anh ấy lo lắng về việc rời đi. Meghan cũng sợ Harry phải rời khỏi Mỹ. Cả hai đều cảm thấy rất bất an lúc này, với mọi thứ đang diễn ra ở Mỹ, cộng thêm tất cả áp lực đè nặng lên họ khi thực hiện các dự án của mình".Trước khi đắc cử, Tổng thống Donald Trump tuyên bố ông "sẽ không bảo vệ Harry khỏi việc bị trục xuất. Anh ta đã phản bội nữ hoàng. Điều đó không thể tha thứ được. Harry sẽ tự mình ra tay nếu không tôi sẽ là người ra tay". Tuy nhiên, vào tháng 2.2025, ông Donald Trump đã loại trừ khả năng trục xuất Hoàng tử Harry khỏi nước Mỹ. Ông cho rằng hoàng tử quá đủ rắc rối với vợ là Meghan Markle.
Đâm chết hàng xóm vì ‘to tiếng’ với vợ mình
Ngày 23.2, tin từ Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Trà Vinh cho biết, đơn vị đang tạm giữ hình sự Nguyễn Minh Thiện (23 tuổi, ngụ xã Khánh Thạnh Tân, H.Mỏ Cày Bắc, Bến Tre), để điều tra về hành vi giết người.Theo thông tin ban đầu, khoảng 2 năm trước, chị V.T.N.N (23 tuổi, ngụ H.Thạnh Phú, Bến Tre, hiện tạm trú tại xã Hòa Lợi, H.Châu Thành, Trà Vinh) có quan hệ yêu đương với Thiện. Thời điểm này, chị N. đã có chồng và con, chồng chị đang làm thuê tại TP.HCM. Thiện còn độc thân.Khoảng tháng 11.2024, chị N. đi làm thuê tại các quán nhậu ở Trà Vinh. Trong thời gian này, Thiện thường xuyên tới lui và quan hệ như vợ chồng với chị N.Đêm 21.2, sau khi nhậu, Thiện đến chỗ trọ của chị N. ở để "tâm sự" và xảy ra cự cãi do ghen tuông. Thiện dùng tay đánh và nắm tóc, giật mạnh đầu chị N. vào tường nhiều lần khiến nạn nhân tử vong. Sau khi gây án, Thiện bỏ trốn.Tiếp nhận tin báo và vào cuộc truy xét, khoảng 22 giờ ngày 22.2, lực lượng Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Trà Vinh bắt giữ Thiện tại ấp Tân Hưng, xã Khánh Thạnh Tân, H.Mỏ Cày Bắc, Bến Tre. Ngay sau đó, Thiện được di lý về Trà Vinh để điều tra.Tại cơ quan công an, bước đầu Thiện đã khai nhận hành vi giết người như trên. Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Trà Vinh đang tiếp tục điều tra, củng cố hồ sơ xử lý vụ án theo quy định của pháp luật.
