Ký ức tuổi thơ giăng đầy hương cốm
Có dịp tác nghiệp tại huyện A Lưới (Thừa Thiên-Huế), tôi thường được anh em người bản địa nhắn gửi tết này về với bản làng để họ đãi những thức ngon, món lạ chỉ có trong dịp tết. "Anh sẽ không thất vọng đâu! Nhiều người khi ăn Tết Nguyên đán cùng đồng bào đã ví von tết ở thung lũng A Lưới cứ như một "đại hội" ẩm thực với rất nhiều món đặc sản của các dân tộc mà không phải ai cũng có dịp thưởng thức một lần trong đời", anh Lê Văn Hôi (33 tuổi, người dân tộc Pa Kôh, trú tại xã Hồng Thượng) mời gọi.Anh Hôi dẫn chứng không phải người địa phương nào cũng một lần được nếm món sâu tre (loài sâu sống trong ống tre - NV) xào lá kiệu, gọi là P'reng. Bởi, trước tháng 9 và sau khoảng tháng 2 - 3 hằng năm, sâu đã chui khỏi thân tre, hóa bướm. Hay món chuột rừng ướp với gừng, ớt hiểm thêm chút muối rồi cho vào ống tre để nướng. Rồi món A choor (một loài cá suối) gói trong mấy lớp lá chuối đem vùi trong than hồng… Đây là những món ăn "có tiền cũng không mua được" bởi nguyên liệu, gia vị đều là những loài đặc hữu chỉ xuất hiện theo mùa và chỉ có ở dãy Trường Sơn. Ngày thường, muốn ăn những món này cũng không có nhưng đến Tết Nguyên đán là rất nhiều gia đình Pa Kôh sửa soạn để mời khách."Trước tết khoảng 1 tháng, trai tráng trong làng hú gọi nhau cắt rừng đi tìm sản vật, dĩ nhiên không phải là động vật hoang dã cấm đánh bắt mà là những con cá suối, ốc, ếch nhái, nòng nọc… Chúng tôi cũng đi hái, đào các loại gia vị như tiêu rừng (mắc khén), gừng, riềng… mang về tích trữ. Đến ngày tết, khách đến chơi nhà, tùy theo món mà chỉ cần mang ra nướng, xào với lá kiệu, nấu với môn thục… là đã có ngay món ăn ngon lành, nóng hổi", anh Hôi cho biết. Trước tết 1 tháng, cộng đồng người Tà Ôi cũng tất bật chuẩn bị những món ăn đậm vị vùng cao. Có những món được làm trước tết cả chục ngày, đặc biệt là các loại bánh làm từ nếp. Cụ bà Căn Hoan (80 tuổi, người Tà Ôi, trú tại xã Hồng Thái) bảo đàn ông đi kiếm mồi nhắm, làm rượu còn đàn bà thì giã gạo, chọn nếp, tìm lá gói bánh. Người Tà Ôi thường chọn các loại gạo nếp bản địa thơm ngon như ra dư, cu cha, trưi… để làm bánh, xôi ống. "Mẹ thường làm để dâng Yàng (Trời - NV) vào dịp tết. Trong đó, bánh a quát khó gói nhất vì phải làm nhọn 2 đầu bằng lá đót tươi rồi cho nếp vào. Khi làm xong, bánh nhìn như 2 chiếc sừng trâu nên còn gọi là bánh sừng trâu. Ăn bánh kèm thịt nướng, rất ngon", cụ Căn Hoan nói. Cụ vẫn làm bánh nếp giã nhuyễn cùng mè đen (adeep man), món bánh đặc biệt đang có nguy cơ thất truyền.Gắn bó nhiều năm với đại ngàn Trường Sơn, nhà nghiên cứu Trần Nguyễn Khánh Phong nhận định vào ngày tết người Tà Ôi thể hiện nét truyền thống qua văn hóa ẩm thực với những món ăn độc đáo, chuẩn bị công phu. "Vì sinh sống ở vùng núi rừng lạnh buốt, di chuyển nhiều nên người Tà Ôi thích ăn khô, mặn, cay. Bởi vậy, hầu hết các món ăn của đồng bào đều được chế biến theo cách nướng, thui, luộc hoặc tái", ông Phong cho hay. Một số món ăn độc đáo vùng cao vào dịp tết có thể kể đến gồm cá và thịt thui ống (cho thịt vào ống tre rồi lấy cùi bắp đậy lại, đặt nướng lăn tròn đều trên than hồng), môn thục cắt thành từng khúc trộn chung với thịt đã ướp sẵn rồi đổ vào ống để thui… Lạ lùng hơn, theo ông Trần Nguyễn Khánh Phong, những món thoạt nghe qua có vẻ sẽ kén người ăn như món thui chim, chuột, cua ủ thối lại là những đặc sản cao cấp. Nguyên liệu sau khi được làm sạch, ướp gia vị cho vào từng ống tre, nứa hoặc quả bầu khô rồi chỉ cần thui trên lửa một vòng cho có hơi nóng, sau đó cất vào gùi hoặc để lên giàn bếp, sau vài ngày mở ra ngửi thấy có mùi là ăn được. Người Tà Ôi cho rằng dịp lễ tết mang những món này ra đãi khách xem như thể hiện tấm lòng quý mến của gia chủ đối với khách.Nghệ nhân ưu tú Hồ Văn Hạnh (77 tuổi, trú tại xã Trung Sơn), người được mệnh danh là "cuốn từ điển sống của đại ngàn Trường Sơn", cho biết lịch nông vụ của cộng đồng các dân tộc ở A Lưới thường kết thúc vào tháng 10 âm lịch, sau đó người dân sẽ ăn tết mừng lúa mới Aza (chọn một ngày từ 6.11 - 24 tháng chạp). Đón Tết Nguyên đán của đất nước, người dân xem như đã gộp 2 cái tết vào chung vui một lần. Vì vậy, các gia đình không tiếc công sức đi tìm sản vật về đãi khách. Những đặc sản của mỗi dân tộc đều được soạn sửa kỳ công, dâng lễ Aza thế nào thì họ dọn tết cũng như thế đó. "Bố thì quan tâm đến "ẩm" hơn "thực". Tết mà! Đàn ông phải có chi nhâm nhi cùng bạn bè mới vui. Bố thích nhất là rượu tr'đin, tức "rượu trời" vì được cất ngay trên đọt cây", già Hạnh khề khà. Là người Pa Kôh nhưng già Hạnh lại thích thứ rượu truyền thống của người Cơ Tu. Theo già, đây là loại rượu thơm ngon nhất ở đại ngàn Trường Sơn, được chiết từ cây tr'đin mọc trong rừng sâu. Người thợ chỉ cần rạch một đường trên thân cây rồi lấy can hứng nước. Bỏ thêm ít vỏ cây chuồn phơi khô, nước sẽ tự lên men cho ra thứ hương vị có một không hai. Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Hoài Nam (79 tuổi, người dân tộc Cơ Tu, trú tại xã Hồng Hạ) tự hào vì rượu tr'đin được các dân tộc anh em, kể cả người Kinh ở A Lưới, yêu thích và "không có mà bán" vào mỗi dịp tết. Già Nam cho biết người Pa Kôh, Tà Ôi cùng người Cơ Tu còn có một loại rượu tương tự tr'đin là rượu tà vạt được cất từ cây đoác. Cây đoác dễ tìm hơn, nhưng khai thác thì nguy hiểm hơn vì phải trèo cao hơn cây tr'đin. "Đây chắc là những loại rượu duy nhất trên thế giới được lấy trên cây mang về uống mà không cần phải chưng cất", già Nam cười. Tùy vào khẩu vị của mỗi người mà đến tết, đồng bào các dân tộc thiểu số còn nấu rượu nếp (xiêu), ủ rượu cần (a riêu), rượu mía vỏ chuồn (a véc), rượu mây rừng vỏ chuồn (tà via)…Bà Lê Thị Thêm, Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin huyện A Lưới, nhận định mỗi dân tộc đều có phong tục tết cổ truyền mang màu sắc riêng. Nhưng thật đáng quý khi đồng bào mang "tết riêng" hòa vào "tết chung" của đất nước và các dân tộc vẫn giữ được nét ẩm thực độc đáo, đậm dư vị núi rừng. "Tết đến, nhà nhà lại sửa soạn những món ngon để mời khách. Cảm tưởng tết quê hương A Lưới cứ như một "đại hội" ẩm thực của các dân tộc với cơ man là món ăn, thức uống độc lạ… Thú vị hơn, giữa các gia đình còn giao lưu ẩm thực bằng cách trao đổi ống thịt, gùi bánh, chum rượu… để có thể thưởng thức những món mà nhà mình không có. Tết đoàn kết, đầm ấm", bà Thêm chia sẻ.Tuần lễ du lịch Quảng Ngãi, Lý Sơn có gì hấp dẫn?
Bản tin Xem nhanh 12h ngày 9.1.2025 của Báo Thanh Niên có những thông tin đáng chú ý sau:Vụ kiện hy hữu về tờ vé số trúng giải độc đắc nhưng bị từ chối trả thưởng từng khiến dư luận xôn xao đến nay đã có những diễn biến mới. Ngày 8.1, nguồn tin riêng của phóng viên Báo Thanh Niên cho biết TAND thị xã Hương Thủy (tại thành phố Huế) đã có thông báo gửi Viện KSND thị xã Hương Thủy và các bên liên quan về việc thụ lý vụ án dân sự tranh chấp trả thưởng 2 tỉ đồng của tờ vé số trúng giải độc đắc bị rách.Nhiều người hâm mộ đã bày tỏ sự tiếc nuối khi nghe thông tin về việc 2 chương trình thực tế đình đám “Anh trai vượt ngàn chông gai” và “Chị đẹp đạp gió” sẽ không sản xuất mùa mới trong năm 2025. Thay vào đó, nhà sản xuất YeaH1 sẽ tập trung vào hai chương trình thực tế mới là Show It All và Haha Farmer.Anh trai vượt ngàn chông gai sẽ tiếp tục với concert thứ 3 tại TP.HCM vào tháng 3.2025 và dự án phim điện ảnh cùng tên. Chương trình đã gặt hái nhiều thành công vang dội trong năm 2024, liên tục đứng đầu rating trên VTV3, thu hút lượng lớn người xem trên YouTube và đạt hơn 15 tỷ lượt xem trên các nền tảng.Chương trình cũng nhận được nhiều giải thưởng danh giá, bao gồm bằng khen của Đài Truyền hình Việt Nam và giải Mai Vàng cho Chương trình trên nền tảng số truyền hình được yêu thích nhất.Chị đẹp đạp gió 2024 tuy không gây sốt bằng Anh trai vượt ngàn chông gai nhưng cũng đạt được thành công nhất định. Chương trình thu hút sự quan tâm của khán giả với dàn "chị đẹp" nổi tiếng và đạt hơn 4 tỷ lượt xem trên các nền tảng. Hiện tại, Chị đẹp đạp gió 2024 đang đi đến chặng cuối và sẽ bước vào vòng chung kết trong tháng 1 này.Nhà sản xuất YeaH1 chia sẻ về định hướng phát triển các chương trình giải trí chất lượng cao, trong đó Show It All sẽ tập trung phát hiện và đào tạo nghệ sĩ trẻ, còn Haha Farmer hướng đến quảng bá nông nghiệp Việt Nam.Phát hiện nhiều xe máy 'bỏ quên', cũ nát bên trong bãi giữ xe của Bến xe miền Tây, lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an TP.HCM yêu cầu sớm có biện pháp xử lý, phòng nguy cơ cháy nổ.Tất cả sẽ có trong Bản tin Xem nhanh 12h, được phát trên thanhnien.vn cùng kênh YouTube Báo Thanh Niên. Kính mời quý vị theo dõi.Xem nhanh 12h của Báo Thanh Niên sẽ quay trở lại vào lúc 12 giờ trưa mai 10.1.2025 với những thông tin trong nước và quốc tế nóng hổi khác tại địa chỉ thanhnien.vn và kênh YouTube Báo Thanh Niên.
Giá vé xem Messi đắt nhất trong 15 năm, Inter Miami lên tốp 3 CLB trị giá tỉ USD
Chiều 17.2, TAND Q.1 (TP.HCM) mở phiên tòa và hoãn xét xử sơ thẩm vụ án tranh chấp bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng giữa nguyên đơn là bà Nguyễn Thị Thu Hà và bị đơn Công ty luật TNHH Baker McKenzie Việt Nam.Trong phần thủ tục, đại diện hợp pháp của bị đơn có đơn xin hoãn phiên tòa kèm hồ sơ bị bệnh. Sau khi hội ý, HĐXX xét thấy việc vắng mặt của người đại diện là sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan nên hoãn phiên tòa theo luật định. Đồng thời, HĐXX cũng thông báo phiên tòa sẽ được mở lại vào sáng 28.2 tới. Theo đơn khởi kiện, bà Hà trình bày, trong vụ án tranh chấp lao động giữa bà Hà và Công ty TNHH nghiên cứu Thiên Đỉnh (gọi tắt Công ty Thiên Đỉnh) vào năm 2023, thì Công ty luật TNHH Baker McKenzie Việt Nam là bên tư vấn dịch vụ pháp lý cho Công ty Thiên Đỉnh, và cử luật sư đại diện ủy quyền, bảo vệ quyền lợi cho Công ty Thiên Đỉnh tại tòa. Tuy nhiên, theo bà Hà, Công ty luật TNHH Baker McKenzie Việt Nam là công ty luật 100% vốn nước ngoài, được thành lập tại Việt Nam. Theo quy định, công ty luật nước ngoài hành nghề tại Việt Nam chỉ được thực hiện tư vấn pháp luật, và các dịch vụ pháp lý khác, không được cử luật sư nước ngoài và luật sư Việt Nam trong tổ chức hành nghề của mình tham gia tố tụng là người đại diện ủy quyền, bào chữa, người bảo vệ quyền lợi cho đương sự trước tòa án.Ngoài ra, bà Hà trình bày, quá trình Baker McKenzie Việt Nam tư vấn dịch vụ pháp lý cho Công ty Thiên Đỉnh, thì phía Baker McKenzie cử 2 cá nhân là nhân viên nhưng không có ủy quyền hợp pháp đã tham gia trực tiếp vào việc thực hiện các cuộc điều tra, rà soát; trực tiếp thu giữ máy tính, điện thoại di động của bà Hà vào 2 ngày là 14.2.2020 và 1.4.2020; cử một người không phải luật sư nhưng tham gia tư vấn pháp luật về phương án sử dụng lao động của Công ty Thiên Đỉnh, mục đích cho bà Hà nghỉ việc, xâm phạm đến quyền và lợi ích của bà.Cho rằng Công ty luật TNHH Baker McKenzie Việt Nam khi thực hiện dịch vụ pháp lý cho Công ty Thiên Đỉnh đã có một số vi phạm pháp luật, vi phạm phạm vi hành nghề, gây thiệt hại quyền lợi hợp pháp cho bà, nên bà khởi kiện yêu cầu Baker McKenzie Việt Nam xin lỗi công khai, bồi thường tổn thất tinh thần 18 triệu đồng.
Bản tin Xem nhanh 12h ngày 14.3.2025 của Báo Thanh Niên có những thông tin đáng chú ý sau:Ngày thống nhất đất nước đã sắp tròn 50 năm, và để kỷ niệm sự kiện trọng đại này, một màn xếp hình nghệ thuật hoành tráng đang được hợp luyện.Hơn 1.900 cán bộ, chiến sĩ tại Trung tâm Huấn luyện quân sự quốc gia 4 (Hà Nội) đã tham gia, tái hiện những khoảnh khắc lịch sử đầy tự hào. Đặc biệt, sự xuất hiện của lá cờ Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam cùng những tiết mục diễu binh, múa súng đã tạo điểm nhấn mạnh mẽ. Dù vất vả luyện tập trong điều kiện khắc nghiệt, nhưng tất cả đều quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ, mang đến màn trình diễn ấn tượng nhất.Sáp nhập tỉnh, bỏ cấp huyện, gộp các xã – những đề xuất đang thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân. Nhưng một câu hỏi đặt ra: Sau khi sắp xếp lại đơn vị hành chính, chúng ta có phải làm lại các loại giấy tờ như sổ đỏ, thẻ căn cước hay không? Câu trả lời là không bắt buộc. Tuy nhiên, sẽ có một số thay đổi liên quan đến địa chỉ trên giấy tờ.Theo quy định mới, sổ đỏ, thẻ căn cước vẫn có giá trị sử dụng cho đến khi hết thời hạn. Người dân chỉ cần đổi giấy tờ khi có nhu cầu hoặc muốn cập nhật địa chỉ mới. Đặc biệt, nếu đổi căn cước do thay đổi địa chỉ hành chính, người dân không phải nộp lệ phí.Mới đây, trên mạng xã hội lan truyền đoạn clip ghi lại vụ việc được cho là xảy ra tại một siêu thị ở Hà Nội vào chiều 12.3. Một người mẹ đã thẳng tay tát nhân viên bán hàng sau khi con trai bị nghi ngờ trộm cắp.Theo hình ảnh từ đoạn camera an ninh tại quầy thu ngân cho thấy, người mẹ và nữ nhân viên siêu thị lớn tiếng tranh cãi. Người phụ nữ bức xúc và yêu cầu kiểm tra camera và trả tiền cho món đồ mà con trai mình đã lấy.Phía nhân viên khẳng định đã tận tay bắt được đứa trẻ lấy đồ, nhưng sau đó bé đã để lại. Sau một hồi đôi co, người mẹ mất bình tĩnh, lớn tiếng quát tháo và bất ngờ tát mạnh vào mặt nhân viên siêu thị, khiến nhiều người xung quanh sững sờ.Tất cả sẽ có trong Bản tin Xem nhanh 12h, được phát trên thanhnien.vn cùng kênh YouTube Báo Thanh Niên. Kính mời quý vị theo dõi.Xem nhanh 12h sẽ quay trở lại vào lúc 12 giờ trưa mai 15.3.2025 với những thông tin trong nước và quốc tế nóng hổi khác.
3 hiểu lầm tai hại khiến da đẩy nhanh tốc độ lão hóa
Trong khi các nghiên cứu trước đây cho thấy ăn cá giúp giảm mức độ khuyết tật ở những người mắc bệnh đa xơ cứng (MS), thì ít nghiên cứu nào khám phá liệu nó có thực sự làm chậm quá trình tiến triển của bệnh hay không.Để điều tra vấn đề này, các nhà nghiên cứu đã phân tích dữ liệu từ 2.719 bệnh nhân MS mới được chẩn đoán - trung bình 38 tuổi - từ nghiên cứu Điều tra dịch tễ học về bệnh đa xơ cứng (EIMS) của Thụy Điển.Trong khi đó, các nhà nghiên cứu theo dõi tiến triển bệnh của từng người tham gia trong tối đa 15 năm bằng thang đánh giá tình trạng khuyết tật mở rộng (EDSS) - công cụ dùng để đo mức độ khuyết tật ở bệnh nhân mắc bệnh đa xơ cứng.Kết quả đã phát hiện ra rằng ăn càng nhiều cá nạc và cá béo càng giúp giảm nguy cơ bị khuyết tật nghiêm trọng cho bệnh nhân MS.Cụ thể, những người tiêu thụ nhiều cá nhất đã giảm 44% nguy cơ khuyết tật nghiêm trọng và giảm 45% nguy cơ khuyết tật độ 3 và giảm 43% nguy cơ tiến triển thành khuyết tật độ 4 so với những người ăn ít hoặc không ăn cá, theo chuyên trang khoa học ScitechDaily.Sau 5 năm, có 288 người tăng lượng cá tiêu thụ và 124 người giảm lượng cá tiêu thụ.Kết quả cho thấy những người tăng lượng cá tiêu thụ từ điểm 2 - 3 lên 5 - 6 trong vòng 5 năm sau khi phát bệnh đã giảm 20% nguy cơ khuyết tật nặng so với những người tiếp tục ăn ít hoặc không ăn cá.Đáng chú ý, những người tăng lượng cá tiêu thụ từ điểm 2 lên 5 - 6, đã giảm đến 56% nguy cơ bị khuyết tật nặng so với những người vẫn ăn ít cá nhất.Các nhà nghiên cứu giải thích rằng sở dĩ ăn cá làm được điều kỳ diệu này là nhờ các chất dinh dưỡng chống viêm và bảo vệ não trong cá. Điều này cho thấy chế độ ăn uống đóng vai trò lớn trong việc kiểm soát MS và các bệnh tương tự.Mặc dù axit béo omega-3, chủ yếu có trong cá béo, có thể góp phần làm chậm quá trình tiến triển của bệnh, nhưng taurine, một loại axit amin có nhiều trong cá và hải sản, cũng góp phần quan trọng vào tác dụng này.Các tác giả đã kết luận rằng kết quả đã nhấn mạnh vai trò tiềm tàng của chế độ ăn uống, đặc biệt là việc tiêu thụ cá, như một chiến lược điều trị bổ sung cho bệnh MS, theo ScitechDaily.Tuy nhiên, họ cũng cho biết cần nhiều nghiên cứu thêm để xác nhận các phát hiện và khám phá các cơ chế sinh học.Bệnh đa xơ cứng (MS) là căn bệnh trong đó hệ thống miễn dịch tấn công lớp vỏ bảo vệ bao phủ các sợi thần kinh. Từ đó làm gián đoạn sự giao tiếp giữa não và các bộ phận còn lại của cơ thể. Cuối cùng, căn bệnh này có thể gây tổn thương vĩnh viễn cho các sợi thần kinh.Bệnh có thể gây tê liệt, yếu, khó hoặc không thể đi lại, mất thị lực và các triệu chứng khác. Một số người bệnh nặng có thể mất khả năng tự đi lại hoặc không thể di chuyển. Không có cách chữa khỏi bệnh đa xơ cứng. Tuy nhiên, có những phương pháp điều trị giúp đẩy nhanh quá trình phục hồi sau các cơn, làm chậm quá trình tiến triển bệnh và kiểm soát các triệu chứng, theo phòng khám Mayo Clinic (Mỹ).
