Bác sĩ Bệnh viện Quân y 175 dự thi 'Manhunt International'
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.Cấm vẫn đổ
Theo anh Toàn, có đọc những dự báo của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, được biết nắng nóng ở khu vực Nam bộ có khả năng kéo dài trong thời gian tới. Trong tháng 4, nắng nóng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt và có thể tiếp tục xuất hiện nhiều ngày nắng nóng diện rộng.
Giới thiệu bộ sách Kết tinh một đời của GS Phan Văn Trường
Đến 18 giờ ngày 1.3, lực lượng CSGT tại TP.Phú Quốc đã hoàn tất khám nghiệm hiện trường vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng xảy ra tại địa bàn xã Dương Tơ khiến tài xế xe tải tử vong, đồng thời đưa hai phương tiện về trụ sở để tiếp tục điều tra làm rõ. Theo thông tin ban đầu, vào khoảng 15 giờ 30 cùng ngày, xe tải BS 68H - 6880 (chưa rõ danh tính tài xế) lưu thông trên tuyến đường DT46, hướng từ P.An Thới đi xã Hàm Ninh. Khi đến đoạn qua tổ 1, ấp Suối Lớn, xã Dương Tơ, xe tải BS 68H - 6880 bất ngờ tông vào xe tải BS 68H - 011.96 đang đậu phía trước để bốc dỡ hàng hóa. Cú tông mạnh làm cả hai xe trượt tới phía trước khoảng 10 m. Hậu quả, tài xế xe tải BS 68H - 6880 tử vong tại chỗ, phần đầu xe này bị bể nát, bẹp dúm, hư hỏng nặng. Còn xe tải BS 68H - 011.96 bị móp méo khá nhiều ở phần đuôi. Ngay sau khi nhận được tin báo, lực lượng CSGT tại TP.Phú Quốc đã đến khám nghiệm hiện trường, điều tra nguyên nhân vụ tai nạn khiến một tài xế tử vong.
Lynda Trang Đài thông qua luật sư đưa ra lời biện hộ rằng “không có tội” trong văn bản gửi đến Văn phòng công tố viên quận Orange (Florida, Mỹ). Đồng thời nữ ca sĩ cho biết sẽ vắng mặt trong phiên xử sắp tới. Bên cạnh đó, yêu cầu đổi luật sư từ ông Joel Leppard sang bà Josephine Arroyo đã được tòa án chấp thuận.Ngoài ra, đại diện pháp lý của nữ ca sĩ yêu cầu phía công tố cung cấp tài liệu và thông tin liên quan đến vụ án gồm: danh sách nhân chứng, bản ghi lời khai, báo cáo điều tra, vật chứng... Phía Lynda Trang Đài cũng yêu cầu vụ án được xét xử bởi bồi thẩm đoàn.Theo hồ sơ tòa án Florida, ca sĩ Lynda Trang Đài (tên thật là Lynda Trangdai Le Ngo) bị cảnh sát bắt vào ngày 5.1.2025 về tội trộm cắp hàng hóa trên 100 USD, xếp vào loại tội nhẹ. Vào ngày 6.1, nữ ca sĩ đóng tiền tại ngoại, số tiền là 1.000 USD. Trong buổi trò chuyện với Quang Lê, giọng ca 6X cho rằng vụ việc là vận xui đối với mình. Nữ ca sĩ chia sẻ luật sư đang xử lý vụ việc và nhắn nhủ “mong mọi người không thất vọng về tôi”.Chương trình đại nhạc hội Huế Mega Booming gây chú ý khi quy tụ dàn sao bước ra từ show thực tế Anh trai “say hi”, gồm Isaac, Anh Tú, Quân A.P, Wean và Hurrykng. Bên cạnh đó, chương trình có sự tham gia của các nghệ sĩ trẻ khác như Xuân Định K.Y, MANBO, LyLy. Không chỉ có dàn sao trong nước, Huế Mega Booming còn chào đón các nghệ sĩ quốc tế như Akari Nakatani (Nhật Bản) và Blue D (Hàn Quốc).Với tôn chỉ đưa những nét đẹp văn hóa dân tộc đến gần hơn với khán giả đại chúng, Huế Mega Booming ra đời với sứ mệnh quảng bá, thu hút du lịch Huế thông qua các hoạt động văn hóa nghệ thuật. Đây là cơ hội để giới thiệu nét đẹp quê hương, đất nước, con người Việt Nam nói chung và vùng đất Huế nói riêng đến với bạn bè quốc tế.Thông qua việc kết hợp giữa âm nhạc truyền thống và hiện đại, chương trình không chỉ mang tính giải trí mà còn góp phần bảo tồn, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Đồng thời, đây cũng là điểm nhấn quan trọng trong chiến lược phát triển du lịch của thành phố Huế, đặc biệt là thu hút đối tượng khán giả trẻ, yêu thích âm nhạc và khám phá văn hóa.Theo số liệu tham khảo Box Office Vietnam, phim Quỷ nhập tràng có sự tham gia của Khả Như - Quang Tuấn tạm dẫn đầu phòng vé Việt hôm 5.3, với 3,4 tỉ đồng doanh thu. Đáng chú ý, dù chưa khởi chiếu chính thức song tác phẩm của đạo diễn Pom Nguyễn đã vượt mặt Nhà gia tiên của Huỳnh Lập trên đường đua.Quỷ nhập tràng xoay quanh vợ chồng Quang (Quang Tuấn) và Như (Khả Như), sống ở một ngôi làng vùng cao. Cuộc sống cả hai xáo trộn khi phát hiện một cỗ quan tài vô chủ trong mảnh đất nhà mình. Sau khi khai quật mộ, Như dần cảm nhận bị một thế lực nào đó đeo bám. Biến cố ập đến khi con của Như bị người lạ bắt cóc, còn cô thay đổi tâm tính, khiến chồng hoang mang.Ngoài Quang Tuấn và Khả Như, phim còn quy tụ các diễn viên: NSND Thanh Nam, Vân Dung, NSƯT Phú Đôn...Sau thành tích top 8 Miss Global Vietnam 2024, Bùi Hạnh Nguyên tiếp tục ghi danh vòng thi online của Miss Cosmo Vietnam 2025. Người đẹp quê Long An sinh năm 1997, gây ấn tượng bởi chiều cao 1,81m. Cô là cử nhân ngành quản trị kinh doanh - Học viện hàng không Việt Nam.Trước đó, Hạnh Nguyên từng thi Miss Cosmo Vietnam 2023. Với cô, đây là cột mốc quan trọng giúp hiểu rõ hơn về bản thân, trau dồi thêm nhiều kỹ năng. Trở lại cuộc thi năm 2025, người đẹp quê Long An khẳng định mang đến phiên bản hoàn thiện hơn, có sự tự tin chinh phục thử thách.“Với tôi, Miss Cosmo Vietnam không chỉ là một sân chơi nhan sắc mà còn là nơi để phụ nữ thể hiện trí tuệ, bản lĩnh và tầm ảnh hưởng của mình đối với xã hội. Tôi luôn tâm niệm rằng vẻ đẹp đích thực không chỉ nằm ở ngoại hình mà còn ở sự thông minh, lòng nhân ái và một tinh thần vững vàng, không bao giờ bỏ cuộc”, Hạnh Nguyên chia sẻ.
Điệu múa mặt nạ linh thiêng, độc đáo chỉ biểu diễn mỗi năm 2 lần ở Bhutan
FPT Play - Đơn vị duy nhất phát sóng trọn vẹn LPBank V.League 1-2024/25, tại https://fptplay.vn
