Mùa hè sống đẹp của thanh niên Quảng Ninh
Hướng đến mục tiêu nâng cao sức khỏe, thể lực, tầm vóc của cộng đồng và trẻ em, Ngày chạy Vì sức khỏe toàn dân đã góp phần mang lại những giá trị lớn lao trong phong trào rèn luyện thể chất của người dân Việt Nam và thúc đẩy hành trình xây dựng một thế hệ Việt Nam năng động, khỏe mạnh và đam mê thể thao.
Vì sao TP.HCM thay đổi điều kiện xét giải thưởng trong kỳ thi học sinh giỏi?
Các trận đấu cuối cùng ở vòng 13 V-League 2024 - 2025 sẽ khép lại vào hôm nay (16.2), với cuộc so tài giữa HAGL và Bình Định trên sân Pleiku lúc 17 giờ, cùng màn đọ sức giữa CLB Bình Dương và CLB Hà Tĩnh trên sân Gò Đậu lúc 18 giờ.Thất bại trước Thể Công Viettel khiến HAGL tụt xuống vị trí thứ 8. Tuy nhiên với 16 điểm, chỉ kém đội hạng 5 (Hà Tĩnh) 2 điểm, đội bóng của bộ đôi HLV Lê Quang Trãi và giám đốc kỹ thuật (GĐKT) Vũ Tiến Thành sẽ trở lại nhóm đầu nếu thắng Bình Định, còn Hà Tĩnh thua trên sân Bình Dương.Về điều kiện cần, HAGL có thể làm được. CLB Bình Định đang khủng hoảng khi chỉ giành 1 điểm trong 4 trận gần nhất. Sau giai đoạn đầu mùa thăng hoa, đội bóng đất Võ đã trở lại mặt đất. Đội bóng của HLV Bùi Đoàn Quang Huy không còn nhuệ khí từng giúp đội bóng này về nhì mùa trước. Lực lượng khiêm tốn, cùng dàn ngoại binh kém xa những gì Alan Grafite và Leo Artur làm được mùa trước đang khiến CLB Bình Định chỉ có thể tính toán từng trận.Phong độ sân khách của CLB Bình Định cũng không ấn tượng khi chỉ thắng 1 trong 5 chuyến xa nhà gần nhất (giành 4 trong 15 điểm tối đa). Ngược lại, HAGL lại chơi tốt trên sân nhà Pleiku. 2 chiến thắng và 3 trận hòa, trong đó có điểm số trước những đội mạnh như CLB Công an Hà Nội, Thanh Hóa và Nam Định cho thấy khi được đá ở Pleiku, HAGL luôn rất khó bị đánh bại.Tuy nhiên, HAGL không thể chủ quản. Châu Ngọc Quang cùng đồng đội bị CLB TP.HCM cầm hòa 2-2 ở vòng 11, dù dẫn trước 2 bàn trên sân nhà. Dàn cầu thủ non trẻ khiến HAGL thường mất tập trung ở thời điểm then chốt. Làm công tác tâm lý cho học trò là nhiệm vụ trọng tâm của HLV Lê Quang Trãi. Nếu giữ tập trung và tận dụng tốt cơ hội, HAGL sẽ có 3 điểm.CLB Hà Tĩnh đã bất bại 12 trận ở V-League mùa này, chỉ còn kém kỷ lục không thua cả lượt đi của CLB Hà Nội (2018) 1 trận đấu nữa.Dù vậy, đó là cuộc so tài đầy thách thức, khi thầy trò HLV Nguyễn Thành Công phải làm khách trên sân Gò Đậu của chủ nhà Bình Dương. CLB Bình Dương đã trở lại dưới thời tân HLV Nguyễn Công Mạnh, khi thắng 2 trong 3 trận gần nhất. Đội bóng đất thủ đã thắng CLB Bình Định và CLB Quảng Nam với cùng tỷ số 2-1. Điểm chung của 2 trận là dù không áp đảo đối thủ, nhưng Tiến Linh cùng đồng đội dứt điểm cực "bén".Sau cuộc khủng hoảng cuối thời HLV Hoàng Anh Tuấn, CLB Bình Dương đang lầm lũi trở lại. Còn quá sớm để nói đội chủ sân Gò Đậu sẽ trở lại cuộc đua vô địch, nhưng nếu tích lũy tốt từng điểm, thầy trò ông Nguyễn Công Mạnh sẽ sớm lọt vào nhóm đầu bởi vốn dĩ các đội đua vô địch như Thanh Hóa, Nam Định hay Hà Nội cũng chưa có phong độ ổn định.Thử thách mang tên CLB Hà Tĩnh với 12 trận bất bại là thuốc thử liều cao cho CLB Bình Dương. Đội khách phòng ngự phản công rất chắc chắn, khi mới lọt lưới 7 bàn sau 12 trận. CLB Hà Tĩnh cực hay khi chơi ở thế cửa dưới, với hàng thủ kỷ luật cùng đấu pháp phản đòn nhanh, gọn và chắc chắn. Đội Hà Tĩnh cũng chỉ thua 1 trong 16 trận gần nhất, với thất bại gần nhất ở V-League đã diễn ra từ 8 tháng trước. Rất khó để thắng Hà Tĩnh, liệu Tiến Linh cùng đồng đội có làm được không?
Khát khao tìm thấy nụ cười
Nữ ca sĩ người Mỹ, 26 tuổi, là người mở màn cho lễ trao giải BRITs 2025 tại sân khấu O2 Arena, London (Anh). Cô xuất hiện trong bộ nội y đỏ rực rỡ, kết hợp với những động tác vũ đạo đầy gợi cảm nhằm tôn vinh văn hóa nước Anh. Sau khi gây xôn xao dư luận, Sabrina Carpenter đã đăng tải loạt ảnh hậu trường trên Instagram và dường như đang muốn chế giễu những tranh cãi xoay quanh màn trình diễn của mình. Nữ ca sĩ viết: "BRITs, giờ tôi mới biết 'watershed' là gì đấy", nhằm ám chỉ khung giờ giới hạn nội dung nhạy cảm trên truyền hình Anh.Trong tiết mục của mình, Sabrina Carpenter đã biến hóa thành một "King's Guard" (Vệ binh Hoàng gia Anh) theo phong cách đầy táo bạo. Một trong những khoảnh khắc gây sốc nhất là khi cô quỳ gối trước một vũ công nam, người này sau đó còn nháy mắt đầy ẩn ý vào máy quay.Theo DailyMail, cảnh này đã được ghi nhận từ hàng ghế VIP của chương trình và khiến nhiều khán giả khi đó phải "đứng hình".Do tính chất quá nóng bỏng, phần kết của tiết mục đã bị kênh ITV chỉnh sửa trước khi phát sóng, thay vì để khán giả thấy cảnh Sabrina Carpenter trong tư thế khiêu gợi, máy quay chỉ tập trung vào hình ảnh người lính nháy mắt.Màn trình diễn này đã khiến cả khán đài bùng nổ. Tuy nhiên, khi được phát sóng trước 9 giờ tối (khung giờ hạn chế nội dung nhạy cảm tại Anh), tiết mục này đã vấp phải phản ứng gay gắt từ khán giả. Nhiều người thậm chí còn tuyên bố sẽ nộp đơn khiếu nại lên ITV và Ofcom (Cơ quan quản lý truyền thông của Anh) bởi Sabrina Carpenter có thể vi phạm quy định theo Bộ Quy tắc phát sóng của Ofcom, trong đó quy định các nội dung không phù hợp, bao gồm cảnh nóng, bạo lực, hình ảnh gây sốc và ngôn ngữ thô tục, không được xuất hiện trước 21 giờ.Một người mẹ tỏ ra bức xúc khi nói rằng con gái 11 tuổi của cô là fan cuồng của Sabrina Carpenter, nhưng sau khi xem màn biểu diễn, cô đã quyết định không cho con đi xem concert của thần tượng.Một khán giả bình luận trên X: "Xin lỗi, nhưng mở màn như vậy trước 9 giờ tối không phải là một ý tưởng hay. Đây vẫn là khung giờ gia đình, hoàn toàn không phù hợp". Một người cha khác giận dữ chia sẻ: "Là một người cha có hai con gái 11 và 13 tuổi, tôi thực sự tức giận khi đây lại là hình ảnh đầu tiên xuất hiện trên #BRITs2025".
Tập 123 Mái ấm gia đình Việt lên sóng với sự góp mặt của dàn khách mời gồm Hoa hậu Bùi Quỳnh Hoa, diễn viên Phát La, cầu thủ Nhâm Mạnh Dũng. Họ vượt qua các thử thách để giúp đỡ 3 hoàn cảnh khó khăn gồm Trần Thị Trà My, Hoàng Thị Bảo Trâm và Hoàng Văn Khôi. Trong chương trình, hoàn cảnh của em Hoàng Thị Bảo Trâm khiến nhiều người xót xa. Năm 2018, cha cô bé mất do tai nạn, khiến gia đình rơi vào bế tắc. Chị Cúc - mẹ Bảo Trâm vốn làm nông, không có công việc ổn định lại phải chăm sóc 2 con nhỏ và mẹ già. Biết mẹ vất vả, Trâm tự nhủ phải học thật giỏi để có công việc ổn định lo cho gia đình. Em hy vọng có một số tiền để sửa nhà, lót lại phần sân bị vỡ. Hoa hậu Bùi Quỳnh Hoa xúc động khi lắng nghe câu chuyện. Cô nói: “Bé chỉ mới học lớp 6 thôi mà hiểu chuyện đến mức đau lòng. Tôi xúc động khi thấy bé rất nỗ lực, thương mẹ và luôn cố gắng để lo cho người thân”, nàng hậu chia sẻ. Cầu thủ Nhâm Mạnh Dũng thương Bảo Trâm vì mất cha ở độ tuổi còn quá nhỏ, cũng xót xa cho người mẹ vì vất vả trăm bề. Anh dành nhiều lời khích lệ đến các nhân vật, hứa sẽ cố gắng hết mình trong các thử thách để mang về phần thưởng giá trị cho các gia đình. Diễn viên Phát La đồng cảm nói: “Tôi cũng là một cậu bé lớn lên không có sự dẫn dắt của cha nên rất hiểu cảm giác của các bé ngay lúc này. Nhưng bản thân tôi đã tìm được cách để vượt qua sự thiếu thốn đó. Giờ đây, tôi đã đủ mạnh mẽ để một mình đương đầu với những khó khăn trong cuộc đời mà không có sự dẫn dắt của cha. Tôi hy vọng các bé cũng sẽ dần dần học được điều đó, mạnh mẽ để vượt qua những khó khăn trong tương lai”. Bước vào thử thách chính, Phát La, Bùi Quỳnh Hoa và Nhâm Mạnh Dũng lần lượt kết hợp với các em nhỏ vượt qua thử thách ném phi tiêu. Việc chạy liên tục để hỗ trợ cho cả 3 gia đình khiến dàn khách mời đuối sức, song vẫn cố gắng hoàn thành nhiệm vụ được giao. Ở thử thách khác, Bùi Quỳnh Hoa thích thú khi được đọ trình đá bóng với Nhâm Mạnh Dũng. Với yêu cầu từ ban tổ chức, nam cầu thủ trở thành điểm sáng, giúp cả đội sớm vượt qua thử thách. Trải qua các vòng thi, em Trần Thị Trà My nhận về 15 triệu đồng. Em Hoàng Thị Bảo Trâm về nhì, nhận 20 triệu đồng. Còn gia đình em Hoàng Văn Khôi tiếp tục bước vào vòng đặc biệt, giành được cơ hội rút bảng logo và mang về số tiền thưởng 65 triệu đồng từ Tập đoàn Hoa Sen. Ngoài ra, dưới sự vận động của dàn khách mời đã thu về hơn 160 triệu đồng, hỗ trợ các em nhỏ vươn lên trong cuộc sống.
Đồng Nai: Tổ chức 35 chuyến xe miễn phí xe đưa 1.400 công nhân về quê đón tết
Buổi hợp luyện có sự tham gia của hơn 5.400 cán bộ, chiến sĩ diễn ra tại 4 cụm trên khắp cả nước.Theo ghi nhận của Thanh Niên tại cụm 1 ở Trung tâm Huấn luyện quân sự quốc gia 4 (xã Đồng Tâm, H.Mỹ Đức, Hà Nội) hơn 1.900 cán bộ, chiến sĩ, sĩ quan, dân quân tự vệ trong 2 khối đứng (sĩ quan hải quân và phòng không - không quân) và 14 khối đi (khối cờ Đảng - cờ Tổ quốc, khối nữ quân nhạc, khối sĩ quan lục quân, khối sĩ quan hải quân, khối sĩ quan phòng không không quân, khối sĩ quan cảnh sát biển, khối nữ sĩ quan thông tin, khối nữ sĩ quan quân y, khối nữ gìn giữ hòa bình Việt Nam, khối chiến sĩ lục quân, khối chiến sĩ tăng thiết giáp, khối chiến sĩ đặc công, khối nữ dân quân miền Bắc, khối hồng kỳ) đã tham gia hợp luyện.Tại đây, cán bộ, chiến sĩ thuộc nhiều khối quân, binh chủng đã tập luyện rất nghiêm túc với quyết tâm góp phần hướng tới thành công trong ngày lễ kỷ niệm trọng đại của đất nước.Kiểm tra tại buổi hợp luyện, đại tướng Nguyễn Tân Cương biểu dương tinh thần luyện tập của cán bộ chiến sĩ. Đồng thời, cũng chỉ ra những điểm cần lưu ý trong quá trình tập luyện của các khối; yêu cầu tiếp tục chỉnh đốn hàng lối, động tác đúng, đều, đẹp.Theo đại tướng Nguyễn Tân Cương, để chuẩn bị cho lễ diễu binh, diễu hành, Bộ Quốc phòng đã chỉ đạo các đơn vị thành lập các khối và luyện tập tại đơn vị từ tháng 12.2024."Từ hôm nay đến 30.4 chỉ còn 56 ngày, chúng ta còn cơ động từ Bắc vào Nam, thời gian không còn dài, tôi yêu cầu tất cả các lực lượng tham gia cần thực hiện tốt một số nhiệm vụ. Trong đó, các lực lượng phải tiếp tục khắc phục mọi khó khăn, tận dụng mọi thời gian để tổ chức luyện tập. Trong từng ngày phải có kế hoạch huấn luyện hết sức cụ thể", đại tướng Nguyễn Tân Cương nhấn mạnh.
Tối nay, người Việt có thể ngắm mưa sao băng từ sao chổi Halley cổ đại
Những tấm lòng vàng 11.4.2024
Hôm qua (6.1) hòa chung không khí trang trọng và phấn khởi trong ngày khai trương trụ sở mới (224 Nguyễn Hữu Thọ, P.Hòa Thuận Tây, Q.Hải Châu, TP.Đà Nẵng) của Ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB) CN Đà Nẵng, Công ty cổ phần Địa ốc xanh Sài Gòn Thuận Phước (chủ đầu tư Dự án Khu chung cư Nhà ở xã hội KCN Hòa Khánh) và Ngân hàng Ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB) CN Đà Nẵng, đã phối hợp tổ chức Lễ bàn giao chìa khóa cho khách hàng mua nhà ở xã hội Khối nhà B2, thuộc dự án Khu chung cư Nhà ở xã hội KCN Hòa Khánh Đà Nẵng.Dự án gồm 8 Khối nhà chung cư từ 13 đến 16 tầng, với tổng 1.760 căn hộ. Hiện khối nhà cuối cùng đã hoàn thành bàn giao cho người dân vào hoàn thiện nội thất căn hộ theo nhu cầu sử dụng. Dự án có đầy đủ các tiện ích như khu thể thao dịch vụ, siêu thị mini, sân vui chơi trẻ em, trường mầm non, công viên cây xanh...Ông Nguyễn Phú Quý, Ủy viên HĐQT, Tổng GĐ Công ty CP Địa ốc xanh Sài Gòn Thuận Phước cho biết, với Dự án Khu chung cư Nhà ở xã hội KCN Hòa Khánh, đơn vị đã ký kết hợp tác với Ngân hàng Phương Đông (OCB) CN Đà Nẵng để được bảo lãnh, tài trợ vốn cho dự án, đồng thời tạo điều kiện cho khách hàng vay ưu đãi để mua nhà ở xã hội của Công ty. Dự án đến nay đã hoàn thành cũng là minh chứng cho sự nổ lực của Công ty trong việc thực hiện cam kết sử dụng vốn đúng mục đích với Ngân hàng và cung cấp căn hộ đúng tiến độ, chất lượng cho khách hàng mua nhà của công ty.Bà Đỗ Thị Nga (Đà Nẵng), khách hàng mua căn hộ nhà ở xã hội Khối nhà B2 chia sẻ: "Chúng tôi rất vui khi được tiếp cận nhà mới trước thềm năm mới. Chúng tôi xin cảm ơn Chủ đầu tư và Ngân hàng OCB CN Đà Nẵng đã hỗ trợ chúng tôi vay vốn, tạo điều kiện cho chúng tôi sớm có được nhà ở như mong ước".Tiếp nối thành công của Dự án Khu chung cư Nhà ở xã hội ở KCN Hoà Khánh Đà Nẵng, công ty tiếp tục hợp tác, ký kết hợp đồng tín dụng với Ngân hàng OCB CN Đà Nẵng để thực hiện Dự án Nhà ở xã hội Long Vân, P.Trần Quang Diệu, TP.Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Dự án với tổng diện tích 20.347m², khi hoàn thành sẽ đáp ứng một phần nhu cầu nhà ở xã hội tại TP.Quy Nhơn, hiện thực hóa chương trình nhà ở xã hội của tỉnh Bình Định. Ông Trần Hồng Lĩnh, Giám đốc ngân hàng OCB Chi nhánh Đà Nẵng cho biết: Ngân hàng OCB đang thực thi chiến lược phát triển bền vững hướng tới mục tiêu trở thành Ngân hàng Xanh tiên phong tại Việt Nam, đem lại giá trị cho cổ đông, đối tác và khách hàng, đặc biệt đồng hành cùng Chính phủ trong mục tiêu Net Zero vào năm 2050. Trong mối quan hệ hợp tác với Công ty CP Địa ốc xanh Sài Gòn Thuận Phước, Ngân hàng OCB nhận thấy rằng giá trị cốt lõi mà Công ty Thuận Phước đang thực hiện rất tương đồng với quan điểm và triết lý kinh doanh của Ngân hàng OCB, đó là: hiện thực hóa ước mơ của người tiêu dùng, mong muốn mang lại giá trị, sự thịnh vượng đến với khách hàng, cam kết mang lại giải pháp, sản phẩm tốt nhất cho khách hàng. Kết thúc buổi lễ, ông Quý đánh giá cao sự phối hợp của ngân hàng trong thời gian vừa qua và mong rằng, những nỗ lực hợp tác giữa các bên sẽ tiếp tục phát triển, mang lại những kết quả tốt đẹp trong tương lai. "Chúng tôi cam kết thực hiện những dự án mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng, mang đến quý khách hàng những sản phẩm, công trình chất lượng tốt nhất, có trách nhiệm cao với xã hội và cộng đồng, tạo niềm tin phát triển cùng xã hội", ông Quý khẳng định.
Khởi tố 16 bị can trong vụ mua bán hóa đơn hơn 2.500 tỉ đồng ở TP.HCM
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.
coda hntRR
Lê Quốc Khanh, sinh viên Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM, cho biết từng đi thăm Khu di tích lịch sử địa đạo Củ Chi ban ngày, được đến chỗ trưng bày vũ khí, trải nghiệm chui địa đạo...
quay-thử-xổ-số-miền-trung-thứ-tư
