Nhờ đâu một thành phố nhỏ ở Thổ Nhĩ Kỳ đứng vững trước trận động đất mạnh?
Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ chẩn đoán viêm ruột thừa có biến chứng được các y bác sĩ (BS) Bệnh viện (BV) Nhân dân Gia Định (TP.HCM) phát triển thành công. AI này hứa hẹn triển khai ở hầu hết các BV quận, huyện trên địa bàn TP.HCM, cũng như các cơ sở y tế ở vùng sâu, vùng xa, nơi không có đầy đủ trang thiết bị để hệ thống có thể hỗ trợ BS hiệu quả trong chẩn đoán bệnh viêm ruột thừa mà không cần đến các thiết bị y tế phức tạp khác.Ứng dụng AI hỗ trợ chẩn đoán viêm ruột thừa có biến chứng của BV Nhân dân Gia Định đã tham dự Giải thưởng thành tựu y khoa VN lần thứ 5, chuyên đề Y tế thông minh.TS-BS Mai Phan Tường Anh, Phó giám đốc BV Nhân dân Gia Định, cho biết viêm ruột thừa là tình trạng nhiễm trùng của ruột thừa, nguyên nhân thường do tắc nghẽn của ruột thừa với tỷ suất mới mắc là 11/10.000 người. Đây là tình trạng cấp cứu ngoại khoa thường gặp, chẩn đoán thường không quá khó, nhưng cũng có những trường hợp phát hiện trễ, điều trị chậm.Theo BS, hiện nay viêm ruột thừa được chia thành 2 thể: chưa biến chứng (chưa hoại tử hay vỡ) và có biến chứng (đã hoại tử, vỡ). Với tình trạng chưa biến chứng, bệnh nhân (BN) có thể được trì hoãn mổ, thậm chí theo những nghiên cứu mới nhất cho thấy có thể điều trị bảo tồn (không mổ) bằng thuốc cho những trường hợp rủi ro khi mổ quá cao. Ở thể bệnh có biến chứng gây viêm phúc mạc (nhiễm trùng trong màng bụng) hoặc áp xe ruột thừa thì cần phẫu thuật.Các cơ sở y tế có trang thiết bị hiện đại như các máy chụp cắt lớp điện toán (CT-scanner) hay cộng hưởng từ (MRI), việc đánh giá thể viêm ruột thừa có biến chứng hay chưa biến chứng sẽ dễ dàng và chính xác. Tuy nhiên, ở những đơn vị hạn chế về nguồn lực như BV vùng sâu, vùng xa hay vùng hải đảo thì việc chẩn đoán viêm ruột thừa chủ yếu thông qua kinh nghiệm thăm khám lâm sàng và các xét nghiệm cơ bản. Vì vậy, phát triển ứng dụng AI để có thể hỗ trợ BS phân biệt 2 thể viêm ruột thừa, làm cơ sở quyết định điều trị tại chỗ hay chuyển lên tuyến trên...Để nghiên cứu sản phẩm ứng dụng AI hỗ trợ chẩn đoán viêm ruột thừa có biến chứng, nhóm tác giả đã thu thập dữ liệu từ khoảng 10.000 BN từng điều trị viêm ruột thừa tại BV Nhân dân Gia Định trong giai đoạn 2016 - 2021, bao gồm dữ liệu siêu âm và xét nghiệm máu để huấn luyện mô hình học máy (machine learning). Với kết quả siêu âm, nhóm xây dựng các dữ liệu về vị trí, khả năng thâm nhiễm xung quanh, hình ảnh dịch ổ bụng, đường kính... của ruột thừa. Với xét nghiệm máu, nhóm xây dựng dữ liệu các tổng số lượng bạch cầu, bạch cầu đa nhân trung tính và bạch cầu lympho. Dựa trên những chỉ số của máy sẽ cho được kết quả xác suất BN này nguy cơ bị viêm ruột thừa có biến chứng bao nhiêu phần trăm, từ đó BS có hướng điều trị phù hợp. Đó là mong ước của nhóm nghiên cứu khi thực hiện sản phẩm này."Thuật toán trong nghiên cứu đã chứng minh tỷ lệ dự đoán đúng trên 85%. Nghĩa là cứ 10 người được nhập dữ liệu vào thì 8 - 9 người được đoán đúng tỷ lệ viêm ruột thừa có biến chứng. Cứ mỗi 3 tháng, nhóm nghiên cứu sẽ lấy dữ liệu mổ viêm ruột thừa của BV Nhân dân Gia Định nhập vào máy để chạy huấn luyện thuật toán tiếp. Tôi tin rằng độ chính xác cũng như độ thông minh của nó sẽ càng ngày càng cao và sẽ dự đoán chính xác hơn", TS-BS Mai Phan Tường Anh nói."Chúng tôi mong muốn AI này sẽ được tích hợp vào trong bệnh án điện tử, rất đơn giản. Như vậy, khi BN viêm ruột thừa đến khám, làm xét nghiệm, thông số sẽ tự động ra được viêm ruột thừa có biến chứng là bao nhiêu phần trăm. Nếu các BV khác triển khai mà muốn tích hợp thì có thể liên hệ, BV Nhân dân Gia Định sẵn sàng chia sẻ code", TS-BS Tường Anh nói và khẳng định: Ứng dụng AI cảnh báo viêm ruột thừa có biến chứng giúp nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, giảm chi phí, đặc biệt hiệu quả tại các khu vực hạn chế về nguồn lực. Mô hình đơn giản, dễ sử dụng, không yêu cầu trang thiết bị đắt tiền, có thể triển khai tại các cơ sở y tế nhỏ lẻ.Hiện sản phẩm được cụ thể hóa thành website viemruotthua.com để BS có thể thao tác và nhập các chỉ số nhằm đưa ra tiên đoán về tình trạng viêm ruột thừa biến chứng trên BN. Thuật toán AI tích hợp trên trang web này là sản phẩm của đề tài nghiên cứu cấp Sở KH-CN TP.HCM. Công trình do nhóm tác giả BV Nhân dân Gia Định và Trường ĐH Y Dược TP.HCM tiến hành trong 18 tháng. Công trình nghiên cứu này đã được nghiệm thu năm 2023 và kết quả của công trình đã công bố trên tạp chí quốc tế. (còn tiếp) BV Nhân dân Gia Định còn có sản phẩm thứ hai tham dự Giải thưởng thành tựu y khoa VN lần thứ 5, đó là phần mềm VTEShield 4.0 trong dự phòng thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch.TS-BS Giang Minh Nhật, Trưởng khoa Hồi sức tim mạch, BV Nhân dân Gia Định, cho biết thuyên tắc tĩnh mạch trên BN nội trú tại các BV tăng 5 - 10 lần so với cộng đồng. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và biến chứng ở BN nhập viện, nhất là BN đã qua phẫu thuật, bất động kéo dài hoặc có yếu tố nguy cơ cao. Nếu BV nào có tỷ lệ BN thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch cao thì chứng tỏ chất lượng điều trị tại BV có vấn đề. Điều đó đặt ra vấn đề dự phòng căn bệnh này, Bộ Y tế cũng đã có khuyến cáo. Từ tình hình trên, nhóm nghiên cứu BV Nhân dân Gia định lập phần mềm VTEShield 4.0 phòng ngừa thuyên tắc huyết khối ở người bệnh nằm viện, ứng dụng vào năm 2021.TS - dược sĩ Phạm Hồng Thắm, Phó trưởng khoa Dược, BV Nhân dân Gia Định, cho biết hướng dẫn của Bộ Y tế là tất cả BN nhập viện phải thực hiện 4 bước: đánh giá nguy cơ thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch; đánh giá nguy cơ BN có bị xuất huyết hay không; lựa chọn biện pháp phù hợp; đưa ra giải pháp."Bình thường BS sẽ làm bằng tay với mớ câu hỏi thì mất thời gian suy nghĩ, đánh giá, nhận định... Nhưng ở đây, BS đổ dữ liệu vào và phần mềm VTEShield 4.0 giúp đưa ra cả 4 bước trên, cho ra số điểm, đồng thời phân tầng yếu tố nguy cơ của BN và đưa ra giải pháp thực hiện. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng vẫn là BS cân nhắc", TS Phạm Hồng Thắm nói.BV Nhân dân Gia Định có 50.000 BN nội trú/năm, tỷ lệ BN thuyên tắc tĩnh mạch xuất viện tại BV này đã giảm đáng kể. Theo đó, năm 2021 chiếm tỷ lệ 5,1%, năm 2022 là 4,6%, năm 2023 là 2,8%. Phần mềm đã giúp nâng cao chất lượng điều trị cho BN và giảm khối lượng công việc cho nhân viên y tế. Hiện tại, phương pháp này chỉ mới ứng dụng tại khối nội và ngoại khoa. Với kết quả này, BV Nhân dân Gia Định sẽ ứng dụng rộng rãi các chuyên khoa khác như sản khoa, ung thư, đồng thời có thể áp dụng rộng rãi ra các BV khác.Phần mềm gián điệp nào khiến Apple phát cảnh báo khẩn?
Hôm nay (20.2), thời tiết TP.HCM âm u, có sương mù từ sáng sớm. Khoảng 7 giờ 30, trời có nắng nhẹ, nhưng sương vẫn chưa tan hết. Trước đó, tối qua, TP.HCM bất ngờ có những cơn giông, gió tây bắc, bắc tây bắc - hướng gió thường xuất hiện trong mùa mưa.Những ngày nửa đầu tháng 2, thời tiết TP.HCM được đánh giá bất thường vì xuất hiện trận mưa trái mùa với lượng mưa lớn nhất trong 41 năm. Vòng chu kỳ: mưa trái mùa - nắng nóng - mưa trái mùa... liên tục xuất hiện khiến người dân ra đường cảm thấy khó chịu. Theo ông Lê Đình Quyết, Trưởng phòng Dự báo Khí tượng Thủy văn, Đài Khí tượng Thủy văn khu vực Nam bộ, hôm qua, áp cao lạnh lục địa lệch đông hoạt động ổn định. Trên cao, áp cao cận nhiệt đới lấn tây có trục vắt qua Trung và Nam Trung bộ. Nhiễu động gió đông trên cao hoạt động mạnh tác động đến thời tiết của Nam bộ.Do đó, thời tiết TP.HCM hôm qua nhiều mây, ngày nắng, chiều có mưa, mưa rào rải rác, nhiệt độ giảm 1 - 2oC so với ngày trước đó, sáng sớm có mù nhẹ. Nhiệt độ cao nhất trong ngày khoảng 31oC. Toàn khu vực Nam bộ hôm qua có mưa nhiều nơi, miền Tây cục bộ có mưa vừa, mưa to.Cơ quan khí tượng dự báo, trong đợt mưa trái mùa này, TP.HCM có mưa đến ngày 23.2, sau đó chuyển qua có nắng, nắng nóng với mức nhiệt cao nhất khoảng 34oC ở các quận trung tâm. Sau những trận mưa, nắng nóng xuất hiện sau đó, nhưng nắng nóng không kéo dài mà sau tiếp tục có những cơn mưa trái mùa.Hôm nay, áp cao lạnh lục địa di chuyển dần ra phía đông suy yếu dần. Trên cao, áp cao cận nhiệt đới có trục vắt qua Trung và Nam Trung bộ hoạt động ổn định. Nhiễu động gió đông trên cao hoạt động yếu đi.Dự báo thời tiết Nam bộ mây thay đổi, ngày nắng gián đoạn, chiều tối và đêm có mưa rào và giông vài nơi, cục bộ có mưa mừa. Nhiệt độ cao nhất phổ biến 30 - 34oC, có nơi trên 34oC.Riêng thời tiết TP.HCM hôm nay ngày nắng gián đoạn, chiều tối có mưa rào rải rác. Dự báo từ 2 - 3 ngày tới, Nam bộ có mây thay đổi, ngày nắng. Sáng sớm có nơi có mù nhẹ, chiều tối và đêm có mưa rào vài nơi, cục bộ có mưa vừa, mưa to và giông.
Tự hào vì nhận được quà từ chương trình Tư vấn mùa thi của Báo Thanh Niên
Về động cơ, Kia Sonet là mẫu xe sở hữu cỗ máy có dung tích lớn nhất phân khúc (1.5 lít), tuy nhiên Toyota Raize và Hyundai Venue dù chỉ được trang bị động cơ 1.0 lít nhưng kết hợp công nghệ tăng áp giúp xe đạt được công suất lớn hơn.
Bộ Y tế hiện là cơ quan chủ trì soạn thảo dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 15/2018/NĐ-CP (dự thảo Nghị định 15 sửa đổi). Theo thành viên ban soạn thảo, nội dung sửa đổi lớn và tác động trực tiếp đến doanh nghiệp là cải cách thủ tục hành chính, tập trung cho quản lý chất lượng sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe, với 10 nhóm nội dung được sửa đổi về cải cách thủ tục hành chính.Trong đó, dự thảo bỏ quy định yêu cầu doanh nghiệp dịch và công chứng tài liệu pháp lý tiếng Anh sau khi đã chứng nhận hợp pháp hóa lãnh sự và chấp nhận bản điện tử giấy tờ pháp lý; cho phép tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm công bố chỉ cần dịch sang tiếng Việt những nội dung cần thiết liên quan đến kết luận nghiên cứu chứng minh công dụng, đối tượng sử dụng và liều dùng, lưu ý, cảnh báo, độ tin cậy nghiên cứu của tài liệu khoa học tiếng Anh và chịu trách nhiệm đối với nội dung dịch thuật thay vì phải dịch, công chứng toàn bộ tài liệu tiếng Anh. Khi phát hiện không trung thực đối với nội dung dịch thuật sẽ thu hồi giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm. Dự thảo Nghị định 15 sửa đổi cũng cho phép sử dụng phiếu kết quả kiểm nghiệm đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe của cơ sở sản xuất đạt thực hành sản xuất tốt (GMP) mà không cần phải gửi mẫu kiểm nghiệm tại các phòng kiểm nghiệm được chỉ định hoặc phòng kiểm nghiệm được công nhận.Quy định này giúp doanh nghiệp không phát sinh thêm chi phí khi kiểm nghiệm tại các phòng kiểm nghiệm đạt ISO 17025 như quy định chung hiện nay cho tất cả các sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe tại Nghị định số 15/2018/NĐ-CP.Dự thảo cũng có các quy định giúp rút ngắn thời gian theo dõi, giải quyết hồ sơ của doanh nghiệp; bãi bỏ hàng loạt các quy định liên quan cấp phép quảng cáo và công bố sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khoẻ; công bố sản phẩm với phụ gia thực phẩm.Đáng lưu ý, tại dự thảo Nghị định 15 sửa đổi, với các thực phẩm nhập khẩu do các tổ chức, cá nhân viện trợ từ thiện, các tổ chức sẽ không phải công bố chất lượng, chỉ đăng ký kiểm tra nhà nước và hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính an toàn của sản phẩm, sử dụng đúng mục đích cứu trợ, không để sản phẩm lưu hành ra thị trường.Trước lo ngại dự thảo Nghị định 15 sửa đổi gây phát sinh các quy định kéo theo các chi phí gây tốn kém cho doanh nghiệp ngành khác như thực phẩm thông thường, thủy hải sản, nước giải khát, đại diện lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) khẳng định: "Các quy định sửa đổi phải đảm bảo thông thoáng hơn về thủ tục hành chính, tháo gỡ các "điểm nghẽn", đúng tinh thần chỉ đạo của Chính phủ". Vẫn theo đại diện lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm, sửa đổi Nghị định 15 tập trung vào cải cách hành chính và nâng cao hơn nữa chất lượng thực phẩm chức năng, đặc biệt là thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thông qua hậu kiểm. Do đó, sẽ không ảnh hưởng đến sản phẩm tự công bố của các ngành hàng khác như các thực phẩm thông thường, nước ngọt, thủy hải sản... "Nghị định sửa đổi không gây lãng phí cả ngàn tỉ đồng như có ý kiến lo ngại", đại diện Cục An toàn thực phẩm cho biết.
Ra khơi lỗ nặng, hàng loạt tàu cá nằm bờ
Bức chân dung người phụ nữ đã bị lấp khi Picasso vẽ đè lên, có lẽ là vào năm 1901, để miêu tả người bạn - điêu khắc gia Mateu Fernández de Soto - đang ngồi ở một chiếc bàn, với tông màu xanh lam và xanh lục.Gần 125 năm sau, những phác thảo của bức chân dung đã được Viện Nghệ thuật Courtauld ở London tiết lộ khi họ kiểm tra tác phẩm bằng hình ảnh hồng ngoại và tia X trước một cuộc triển lãm.Barnaby Wright, Phó giám đốc Phòng trưng bày Viện Nghệ thuật Courtauld, giải thích rằng bức chân dung người phụ nữ "hiện ra trước mắt chúng tôi theo đúng nghĩa đen... từng mảnh một" nhờ camera hồng ngoại quét hình ảnh giống như tranh ghép.Mặc dù các chuyên gia "tin chắc rằng có điều gì đó ẩn bên dưới bề mặt bức tranh vì có thể thấy những nét vẽ không thực sự liên quan đến bức chân dung đã hoàn thành, nhưng họ không biết sẽ tìm thấy gì khi bắt đầu quét nó", Wright nói với CNN hôm 10.2.Các chuyên gia vẫn chưa chắc chắn về danh tính của người phụ nữ này, mặc dù cô trông giống một số phụ nữ khác mà Picasso đã vẽ ở Paris vào năm 1901, vì có kiểu tóc búi đặc trưng đang thịnh hành ở thủ đô nước Pháp vào thời điểm đó."Cô ấy có thể mãi mãi là một người mẫu ẩn danh, có thể chỉ là một người mẫu cho Picasso… Cô có thể là người yêu, cũng có thể là bạn", Wright nói, đồng thời cho biết thêm rằng họ đang tiến hành xác định danh tính. Picasso mới 19 tuổi khi đến Paris vào năm 1901 nhưng ông đã tìm ra nhiều cách khác nhau để vẽ các chủ đề của mình.Wright cho biết, bằng cách từ bỏ bức chân dung trước đó và vẽ đè lên, Picasso có lẽ "không chỉ thay đổi chủ đề mà còn thay đổi phong cách khi ông phát triển phong cách hội họa Thời kỳ xanh nổi tiếng của mình".Trong Thời kỳ xanh, Picasso sử dụng nhiều màu sắc u ám hơn để khắc họa tác phẩm của mình khi ông rời xa phong cách ấn tượng trước đó. Sự thay đổi này một phần chịu ảnh hưởng từ vụ tự tử của người bạn thân Carlos Casagemas.Hình ảnh chụp X-quang cho thấy Picasso có thể đã vẽ lại bức tranh này tới 3 hoặc 4 lần, một phần vì ông không đủ khả năng mua vật liệu mới nhưng cũng vì "rõ ràng là ông ấy... thích quá trình biến một hình ảnh này thành một hình ảnh khác", Wright cho biết."Ông ấy không quét vôi trắng lên tấm vải trong lúc thay đổi chủ đề để tạo ra một trang giấy trắng. Ông ấy vẽ hình người bạn của mình trực tiếp lên người phụ nữ… Một hình người nổi lên từ hình người kia, biến đổi người này thành người kia", Wright xác nhận.Tuy nhiên, những gì còn lại của bức chân dung người phụ nữ vẫn có thể nhìn thấy được bằng mắt thường. Wright cho biết: "Bạn có thể thấy một số dấu vết rất rõ ràng: mắt, tai và tóc của cô ấy".Bức Chân dung Mateu Fernández de Soto của Picasso sẽ được trưng bày tại Phòng trưng bày Viện nghệ thuật Courtauld ở London từ ngày 14.2 - 26.5.
