Những tin nhắn của anh shipper gửi cho chị khách 'gây bão' mạng xã hội
Theo Tom'sHardware, báo cáo doanh thu quý 4/2024 của AMD đạt 7,7 tỉ USD, tăng 24% so với cùng kỳ năm trước. Biên lợi nhuận gộp đạt 51%, trong khi lợi nhuận hoạt động tăng 155% lên 871 triệu USD. Tuy nhiên, lợi nhuận ròng giảm 28%, xuống còn 482 triệu USD.Điểm nhấn lớn nhất trong kết quả tài chính lần này là sự tăng trưởng đột phá của mảng CPU máy chủ. Doanh thu từ bộ phận trung tâm dữ liệu, bao gồm vi xử lý EPYC và bộ tăng tốc AI (trí tuệ nhân tạo), đạt mức kỷ lục 3,9 tỉ USD, tăng 69% so với quý 4/2023. Đây là lần đầu tiên AMD vượt Intel về doanh thu CPU máy chủ, trong khi mảng trung tâm dữ liệu và AI của Intel chỉ ghi nhận 3,4 tỉ USD, với lợi nhuận hoạt động đạt 200 triệu USD.Ngoài mảng máy chủ, AMD cũng chứng kiến sự tăng trưởng mạnh trong bộ phận CPU dành cho máy tính cá nhân. Doanh thu từ bộ phận này đạt 2,31 tỉ USD, tăng 58% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, lợi nhuận hoạt động của bộ phận này tăng vọt 711% lên 446 triệu USD.Tuy nhiên, không phải mọi lĩnh vực kinh doanh của AMD đều có kết quả tích cực. Doanh thu từ mảng gaming giảm 59% xuống còn 563 triệu USD, chủ yếu do nhu cầu yếu đối với GPU Radeon và chip SoC dành cho Xbox và PlayStation. Lợi nhuận hoạt động của mảng này giảm 78%, xuống chỉ còn 50 triệu USD.Việc kinh doanh về các hệ thống nhúng (embedded) của AMD cũng suy giảm với doanh thu giảm 13% xuống còn 923 triệu USD, trong khi lợi nhuận hoạt động giảm 21%, còn 362 triệu USD.Bất chấp những khó khăn trong một số mảng, AMD dự báo doanh thu quý 1/2025 sẽ đạt từ 6,8 đến 7,4 tỉ USD, cao hơn đáng kể so với 5,4 tỉ USD của cùng kỳ năm trước. Công ty kỳ vọng doanh số chip EPYC và bộ tăng tốc AI Instinct tiếp tục tăng trưởng, đồng thời đặt mục tiêu nâng cao biên lợi nhuận trong năm 2025.Dù đạt được cột mốc quan trọng trong mảng CPU máy chủ, cổ phiếu AMD đã giảm hơn 8% sau khi công bố kết quả tài chính, do lo ngại từ nhà đầu tư về doanh thu từ AI và cạnh tranh với Nvidia. Điều này phản ánh những thách thức AMD phải đối mặt trong cuộc đua công nghệ với các đối thủ lớn.
Món bánh gây thương nhớ ở Quảng Bình du khách nên nếm thử một lần
Đội tuyển Việt Nam đã ngược dòng đánh bại Thái Lan với tỷ số 3-2 ở trận chung kết lượt về, qua đó trở thành nhà vô địch AFF Cup 2024. Các học trò HLV Kim Sang-sik đã vượt qua vô vàn khó khăn trên sân Rajamangala, từ chấn thương của Xuân Son, pha ghi bàn thiếu fair-play của Supachok Sarachat đến áp lực rất lớn từ CĐV Thái Lan. Khó khăn chồng chất, nhưng tất cả chỉ tô đậm thêm bản lĩnh của đội tuyển Việt Nam với màn ngược dòng kinh điển, qua đó trở thành tân vương Đông Nam Á. HLV Kim Sang-sik chia sẻ sau trận: "Đây mới chỉ là khởi đầu của những gì tôi sẽ chinh phục cùng Việt Nam. Sau giải này sẽ là Asian Cup và SEA Games. Đây mới chỉ là khởi đầu thôi, trên hành trình tôi cùng đội tuyển Việt Nam sẽ sải bước qua. Chúng tôi muốn cảm ơn tất cả người hâm mộ đã vượt xa đến đây để chứng kiến chức vô địch của đội tuyển Việt Nam. Tôi đã trả qua nhiều câu chuyện và giờ vô địch cùng đội tuyển Việt Nam.Phóng viên Báo Thanh Niên đặt câu hỏi: "Ông đã giữ Tuấn Hải trên ghế dự bị trong phần lớn các trận ở AFF Cup 2024, nhưng lại sử dụng anh ở chung kết để rồi Tuấn Hải đã ghi 2 bàn thắng. Đó có phải là bất ngờ thú vị ông dành cho THái Lan". HLV Kim Sang-sik đáp lời: "Khi tôi chuẩn bị cho các trận đấu, tôi luôn nghĩ tới cách phải thắng bằng được. Với Tuấn Hải, dù không ra sân nhiều nhưng cậu ấy luôn tận hiến, tập luyện chuyên nghiệp và nỗ lực trên sân tập. Tôi đã nghĩ cậu ấy có thể làm được điều gì đó ở trận chung kết này. May mắn là Tuấn Hải đã tỏa sáng. Cảm ơn cậu ấy vì điều đó, vì đã luôn cố gắng và chuyên nghiệp". Báo Thanh Niên hỏi tiếp: "HLV Ishii nói bàn thắng thiếu fair-play của Thái Lan là một pha lập công đẹp. Ông nghĩ sao?" HLV Kim Sang-sik trả: "Trước tiên, tôi muốn nói về bàn thắng của Thái Lan. Tôi thất vọng về cách hành xử của họ. Đó không phải bàn thắng thực sự đúng nghĩa đâu. Nhưng quan trọng là, chúng tôi đã nỗ lực để có được chiến thắng này". Mọi chiến thắng đều có giá trị của nó. Xin chúc mừng thầy trò HLV Kim Sang-sik!Xem ASEAN Mitsubishi Electric Cup 2024 trực tiếp & trọn vẹn trên FPT Play, tại: http://fptplay.vn
Ô tô điện Honda e:NP2 có giá hơn 550 triệu đồng
Theo Business Insider, startup AI non trẻ mang tên DeepSeek đến từ Trung Quốc đã gây chấn động làng công nghệ, theo đó, ứng dụng của họ vượt mặt cả ChatGPT của OpenAI để chiếm lĩnh vị trí số 1 trên bảng xếp hạng ứng dụng miễn phí của App Store.Thành công này đến chỉ vài ngày sau khi DeepSeek ra mắt mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) R1, một sản phẩm được đánh giá là có khả năng sánh ngang, thậm chí vượt trội hơn các mô hình AI hàng đầu hiện nay của Google, Meta và OpenAI. Điều đáng nói là DeepSeek đã đạt được những thành tựu ấn tượng này với nguồn lực hạn chế hơn nhiều so với các đối thủ Mỹ.Trong khi các 'gã khổng lồ' công nghệ Mỹ đổ hàng trăm tỉ USD vào việc mua sắm chip và dữ liệu cao cấp, DeepSeek lại chọn một hướng đi khác. Họ tập trung vào việc tối ưu hóa hiệu quả sử dụng chip H800 của Nvidia, một phiên bản có tốc độ truyền dữ liệu thấp hơn so với chip H100 do các lệnh trừng phạt của Mỹ.Theo tiết lộ của DeepSeek, họ chỉ mất khoảng 6 triệu USD để xây dựng và huấn luyện mô hình V3, một con số 'khiêm tốn' so với chi phí mà các công ty Mỹ phải bỏ ra.Sự trỗi dậy của DeepSeek đã gióng lên hồi chuông cảnh báo cho tham vọng thống trị lĩnh vực AI của Mỹ. Việc một startup Trung Quốc có thể tạo ra những mô hình AI tiên tiến với chi phí thấp hơn đang đặt ra câu hỏi về tính hiệu quả của việc đầu tư chi phí với quy mô lớn vào AI.'Cú hích' này càng trở nên mạnh mẽ hơn khi DeepSeek vươn lên dẫn đầu bảng xếp hạng App Store, vượt qua cả ChatGPT - ứng dụng đang được coi là biểu tượng cho sự phát triển của AI tại Mỹ.Liệu DeepSeek có thể duy trì vị thế dẫn đầu này? Các 'ông lớn' công nghệ Mỹ sẽ phản ứng như thế nào trước sự 'đe dọa' mới này? Cuộc đua AI toàn cầu đang ngày càng trở nên gay cấn và khó đoán hơn bao giờ hết.
Thay vì để nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng nằm không, các nhà nghiên cứu tại Đại học bang Ohio (OSU, Mỹ) đã phát triển một phương pháp mới, biến chất thải này thành một loại pin không bao giờ cần sạc lại.Phương pháp của nhóm nghiên cứu dựa trên việc sử dụng tinh thể phát quang - một vật liệu có khả năng hấp thụ bức xạ gamma và phát ra ánh sáng. Khi kết hợp với các tế bào năng lượng mặt trời, hệ thống này có thể thu nhận ánh sáng phát ra và chuyển đổi nó thành điện năng. Khác với các loại pin thông thường, pin từ chất thải hạt nhân sẽ tiếp tục sản xuất điện miễn là vật liệu phóng xạ còn hoạt động, có thể kéo dài trong nhiều thập kỷ.Hiện tại hệ thống này chỉ sản xuất được microwatt điện, nhưng ngay cả ở quy mô nhỏ, nó cũng có thể phục vụ cho các ứng dụng năng lượng thấp như cảm biến vi mô và thiết bị giám sát bức xạ. Trong các thử nghiệm, nhóm nghiên cứu đã sử dụng hai loại chất phóng xạ: Cesium-137 (một sản phẩm phân hạch phổ biến) có thể tạo ra 288 nanowatt điện và Cobalt-60 (được sử dụng trong điều trị bức xạ y tế) tạo ra 1,5 microwatt.Mặc dù sản lượng hiện tại còn thấp, các nhà nghiên cứu tin rằng việc mở rộng công nghệ, chẳng hạn như sử dụng tinh thể phát quang lớn hơn, có thể nâng cao công suất lên mức watt... Khi đó, pin hạt nhân sẽ trở nên khả thi cho các ứng dụng lớn hơn.Một loại pin có thể hoạt động trong nhiều thập kỷ mà không cần bảo trì sẽ mang lại nhiều lợi ích, đặc biệt ở những khu vực khó khăn trong việc thay đổi nguồn điện. Những pin này có thể hỗ trợ cho các sứ mệnh không gian xa hơn trong tương lai, nơi nguồn năng lượng lâu dài là rất quan trọng. Ngoài ra, chúng cũng có thể được sử dụng trong các thiết bị thăm dò dưới nước và trong những môi trường khắc nghiệt, nơi việc sạc lại pin là khó khăn.Khi năng lượng hạt nhân dự kiến sẽ tiếp tục mở rộng, việc tìm kiếm giải pháp tái sử dụng các sản phẩm phụ của nó trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nếu công nghệ này được hoàn thiện, nó có thể cung cấp một phương pháp thực tiễn để tạo ra năng lượng sạch, bền vững, đồng thời giảm thiểu nhu cầu lưu trữ chất thải nguy hại.
Sử dụng ma túy sinh ảo giác rồi giết người, lãnh án 17 năm tù
Ghi nhận trên đường Trần Xuân Soạn (Q.7) chiều nay, hơn 17 giờ nước bắt đầu dâng, nhiều người cố gắng chạy xe nhanh để tránh đoạn nước ngập. Nhiều người cho biết, mức nước ở đợt triều cường này không quá cao nhưng giờ tan tầm đông người nên không thể đi quá nhanh được. Theo Đài Khí tượng thủy văn Nam bộ (Đài Nam bộ), dù đang trong mùa khô nhưng người dân TP.HCM phải lội nước do triều cường cao vượt báo động 3. Đáng chú ý, đây là đợt triều cường bị nhiễm mặn, mức độ rủi ro ở cấp độ 3.
Cách bảo mật hệ thống mạng cho doanh nghiệp vừa và nhỏ
Thị trường bảo hiểm cần những doanh nghiệp dám hành động như FWD
Tối 14.2, CLB Đà Nẵng tiếp đón CLB Thể Công Viettel trên sân Tam Kỳ, ở trận đấu thuộc khuôn khổ vòng 13 V-League 2024 - 2025. Đây là trận đấu đầu tiên của đội bóng sông Hàn tại “nhà mới” Tam Kỳ (mượn sân nhà của CLB Quảng Nam), trong bối cảnh Hòa Xuân đang bước vào quá trình tu sửa, đặc biệt là nâng cấp mặt sân cỏ. Trước trận đấu này, đoàn quân của HLV Lê Đức Tuấn đã có chiến thắng đầu tay tại V-League, khi ngược dòng đánh bại CLB Bình Định với tỷ số 2-1 trên sân Quy Nhơn ở vòng 12.CLB Thể Công Viettel dù phải chơi trên sân khách, nhưng có lực lượng mạnh hơn nhiều đã đẩy cao đội hình lên tấn công ngay sau tiếng còi khai cuộc. Tuy nhiên, những đường lên bóng của đội bóng ngành quân đội lại chưa cho thấy sự sắc bén. Trong khi đó, CLB Đà Nẵng chủ động chơi lùi sâu để phòng ngự.Trong quãng cuối hiệp 1, nhịp độ trận đấu được tăng lên, khi hai đội chơi đôi công. Phải đến phút 37, CLB Thể Công Viettel mới tạo ra tình huống nguy hiểm rõ rệt có thể dẫn đến bàn thắng. Từ pha phản công nhanh, đồng đội chọc khe để Pedro bứt tốc băng lên trống trải. Tuy nhiên, thủ môn Bùi Tiến Dũng (CLB Đà Nẵng) đã băng ra kịp thời để giảm đáng kể góc sút, đồng thời đổ người để cản phá cú sút của Pedro. Phút 38, Khuất Văn Khang cứa lòng chân trái đưa bóng đi cong rất khó chịu, nhưng đáng tiếc là chệch cột dọc. Phía ngược lại, CLB Đà Nẵng dù cũng lên bóng nhiều, nhưng không thể uy hiếp được khung thành của Thể Công Viettel.Bất ngờ đã đến ở đầu hiệp 2, khi CLB Đà Nẵng tận dụng pha lên bóng hiếm hoi để vươn lên dẫn bàn. Phút 55, từ pha phối hợp hay trước vòng cấm của 2 ngoại binh, Thiago Henrique hãm ngực để Phan Văn Long ra chân cực nhanh, đưa bóng đi hiểm hóc để đánh bại thủ môn Phạm Văn Phong và mở tỷ số cho CLB Đà Nẵng.Phút 59, tỷ số của trận đấu suýt chút nữa đã là 1-1, khi khung thành của CLB Đà Nẵng rung lên. Wesley Nata sút căng đưa bóng đi trúng chân hậu vệ đối phương rồi đập xà ngang bay ra ngoài trước sự tiếc nuối của các cầu thủ Thể Công Viettel. Phút 63, Pedro treo bóng về phía cột 2 cho Khuất Văn Khang băng lên đánh đầu cận thành, nhưng thủ môn Bùi Tiến Dũng một lần nữa phản xạ kịp thời để cứu thua cho đội bóng sông Hàn.Càng về cuối, trận đấu càng nóng hơn khi Thể Công Viettel nỗ lực tìm kiếm bàn gỡ hòa. Phút 80, HLV trưởng Lê Đức Tuấn của CLB Đà Nẵng phải nhận thẻ đỏ trực tiếp vì lỗi phản ứng.CLB Đà Nẵng đã ở rất gần với chiến thắng, nhưng rốt cuộc vẫn không thể bảo vệ được thành quả. Ở phút 90+5 (phút bù giờ cuối cùng), CLB Thể Công Viettel phản công nhanh và Nhâm Mạnh Dũng đã chớp thời cơ để dứt điểm ghi bàn san bằng tỷ số thành 1-1. CLB Đà Nẵng bị chia điểm đầy tiếc nuối.FPT Play - Đơn vị duy nhất phát sóng trọn vẹn LPBank V.League 1-2024/25, tại https://fptplay.vn
Ưu, nhược điểm VinFast VF 7: Có như kỳ vọng?
Sáng 12.2, Thành đoàn Hà Nội tổ chức Lễ phát động Tết trồng cây - Đời đời nhớ ơn Bác Hồ xuân Ất Tỵ và ra quân Tháng Thanh niên năm 2025. Tới dự có anh Nguyễn Tường Lâm, Bí thư T.Ư Đoàn, Chủ tịch T.Ư Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam. Phát biểu tại chương trình, Bí thư Thành đoàn Hà Nội Chu Hồng Minh nhấn mạnh, Tết trồng cây năm nay diễn ra trong bối cảnh cả hệ thống chính trị thành phố đang tập trung nhiều nguồn lực, phát huy sức mạnh tổng hợp để xây dựng thủ đô Hà Nội trở thành đô thị xanh, văn minh, văn hiến, hiện đại. Chính vì vậy, Ban Thường vụ Thành đoàn Hà Nội kêu gọi các đoàn viên thanh niên, bằng những hành động cụ thể của mình, hãy tham gia trồng, chăm sóc và bảo vệ cây xanh, tích cực tham gia bảo vệ môi trường sinh thái, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, góp phần vào công cuộc xây dựng và phát triển thủ đô yêu dấu. Phát động Tháng Thanh niên, Bí thư Thành đoàn Hà Nội kêu gọi các cơ sở Đoàn và mỗi đoàn viên, thanh niên hãy ra sức thi đua, thực hiện những công trình, phần việc ý nghĩa, thiết thực, hướng tới kỷ niệm 94 năm ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh. "Các hoạt động của tuổi trẻ thủ đô thực hiện trong thời gian này sẽ gắn với các nhiệm vụ chính trị mà thành phố đang tập trung đẩy mạnh triển khai, như nâng cao chất lượng môi trường, không khí; trồng cây xanh và bảo vệ môi trường; chuyển đổi số và phổ cập ứng dụng iHanoi; các hoạt động từ thiện, an sinh xã hội; kết nạp đảng viên mới... "Đây là dịp để mỗi đoàn viên, thanh niên, các cấp bộ Đoàn thủ đô phát huy tinh thần đoàn kết, sức trẻ, trí tuệ, tài năng cống hiến cho cộng đồng xã hội; là cơ hội để mỗi bạn trẻ được trải nghiệm và rèn luyện bản thân thêm trưởng thành", Bí thư Thành đoàn Hà Nội nhấn mạnh. Cũng khuôn khổ chương trình, ban tổ chức dành tặng 35 suất quà và xe đạp cho thiếu nhi có hoàn cảnh khó khăn. Ngay sau lễ phát động, Thành đoàn đã triển khai nhiều hoạt động hưởng ứng thiết thực và ý nghĩa: trồng mới 50 cây đô thị; trao tặng công trình thiết bị sân chơi thiếu nhi trên địa bàn P.Phúc Lợi, Q.Long Biên; khánh thành tuyến đường thanh niên tự quản, công trình tranh tường bích họa.Ban tổ chức cũng trao công trình mô hình "Cổng trường An toàn giao thông" cho Trường tiểu học Phúc Lợi và 56 trường trên địa bàn Q.Long Biên; khánh thành công trình mã hóa cụm di tích đình chùa Thượng Đồng; thăm tặng quà 3 gia đình chính sách trên địa bàn phường Phúc Lợi... Tổng giá trị nguồn lực hơn 600 triệu đồng.
trò chuyện đêm khuya 2022
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.
quay-thử-xổ-số-miền-trung-thứ-tư
