Mẹ bị tai nạn, 2 con nhỏ bơ vơ
Tổ tiên luôn hiện diện qua bài vị - bát hương trên bàn thờ, để chứng nhận thành tựu và giám sát sự sai sót của con cháu. Trước bàn thờ, việc hiếu sẽ trợ lực cho tư tưởng giáo dục khuyến thiện và răn ác, rất nhân văn. Trong nhân sinh quan truyền thống Huế, tổ tiên được "về nhà" trong ngày giỗ và ngày tết. Con cháu phải chu toàn việc phụng dưỡng và kỵ chạp, coi sóc lăng mộ để thực hiện nghĩa vụ thứ hai của chữ hiếu là không để người nhà bị đói cơm rách áo (2 nghĩa vụ còn lại của "tam đại hiếu" là nối dõi và không để người nhà bị coi thường).Sau ngày ông Táo về trời 23 tháng chạp âm lịch, người ta lo dọn dẹp nhà cửa, bàn thờ, thay cát bát nhang và chuẩn bị phẩm vật dâng cúng. Đến khi xong mọi việc hành chính, đồng áng…, thường là ngày 29, 30 tháng chạp, gia đình cúng tất niên để tạ ơn thổ thần, tổ tiên đã phò trợ gia đạo trong năm và mời tổ tiên về ngự trên bàn thờ ăn tết. Đó là thời gian tĩnh lặng, con cháu trở về sum vầy trước tổ tiên nên mâm cúng tất niên càng thiêng liêng. Người phụ nữ dành hết tâm sức, nguồn lực của gia đình để trước cúng (tổ tiên), sau cấp (con cháu hưởng lộc), theo tinh thần tùy gia phong (nhiều ít, tùy gia cảnh), phải lễ bạc lòng thành.Trên nền tảng nông nghiệp lúa nước truyền thống nói chung là nghèo, từ làng xã đến triều đình, tiền nhân đã triết lý hóa mâm cỗ theo hướng Sẻn (dè sẻn) mà Sang (sang trọng), phải Hòa (hài hòa) và Hóa (đa dạng, biến hóa), làm cho chuyện ẩm thực càng thêm nhiều ý nghĩa: ngon về vị giác; lành về dược lý; hài hòa về dinh dưỡng, chất liệu, màu sắc, bối cảnh; trang trọng thiêng liêng về không gian, chủ thể và khách thể; cẩn thận, tỉ mỉ trong cách thể hiện… Như món nem công chả phượng trong "bát trân" ở chốn cung nội, thực sự được làm từ công, phượng với sự cẩn trọng, tinh tế, an toàn tối ưu theo điển chế triều đình. Đấy như là "bản gốc", nhưng cũng có nhiều "phiên bản" khác nữa, cứ giảm dần, trong đời sống hoàng thân quốc thích, quan lại quý tộc thượng lưu, thay thế bằng gà rừng và trong dân gian là gà nhà, chim…; kể cả làm theo lối chay với nguyên liệu phù chúc, khuôn đậu, nấm, trái mít, sa kê, vả, thậm chí là cả cùi mít vốn là một thứ bỏ đi. Đa dạng, biến hóa, tinh tế, sang trọng chính là vậy.Mâm cúng tất niên ở cố đô Huế hội tụ món ăn từ nhiều chất liệu: thịt (gia súc, gia cầm, tự nhiên), thủy hải sản (từ sông, đầm phá, biển) và hệ thảo mộc (rau, củ, quả); được chế biến theo phương thức không sử dụng nhiệt (ăn sống, ăn gỏi, lên men, muối), có sử dụng nhiệt (tái, chín) như chiên, chưng, hầm, hấp, hon, kho, luộc, nấu, nướng, quay, tiềm, thấu, tái, um, xào…Trên mâm cúng, tô canh, tô hầm được bài trí ở giữa theo lối thủy tụ/tụ thủy, giúp định vị các món có nước xung quanh, rồi tới các món khô với thịt cá; ngoài cùng là các món xào, trộn. Hệ nước chấm, nước xốt, nước lèo đa dạng cho từng món ăn cụ thể, với sự điểm tô của gia vị nhiều màu sắc: tỏi, tiêu, ớt, hành, ngò, boa rô… Lại có ớt xanh, ớt chín đỏ, để nguyên trái hay xắt nhỏ, giã nát; tỏi nguyên củ hay lột từng tép, hoặc xắt nhỏ, để trên những đĩa nhỏ với danh xưng là phẩm vị. Gia đình càng có điều kiện thì mâm cỗ càng thịnh soạn, cầu kỳ, điển hình ở chốn cung đình. Từ năm 1793, J.Barrow trong tác phẩm Một chuyến du hành đến xứ Nam Hà 1792 - 1793 đã thấy phong cách ăn uống của người Huế rất độc đáo. Bởi người Trung Hoa thường bày hết bát đĩa trên bàn, còn người Huế không chỉ bày kín mặt bàn mà còn chồng xếp bát đĩa lên nhau ba bốn lớp, tới hơn 200 cái, rất thịnh soạn và tinh tế.Sau tất niên, tổ tiên "ở lại", con cháu chu toàn chuyện cơm nước trên bàn thờ, biểu tượng hóa thành hệ bánh (chưng, tày, tét, lọc, in, tổ), mứt, dưa cải, dưa món, dầm (thịt, rau, quả) cùng nhiều hoa, quả… Còn lại tùy tâm, tùy sức, con cháu có thể làm mâm cỗ hay đơn giản ăn gì cúng nấy bởi nhu cầu dinh dưỡng ngày tết không cao và tránh lãng phí. Cái nhỏ nhắn, tinh tế rất thiết thực là vậy.Cho nên, mâm cúng tất niên là phong phú nhất, hội tụ kết nối hai cõi âm dương, giúp bồi bổ gia phong, gắn liền hiếu - trung xuyên suốt, giúp ổn định nền tảng xã hội. Mạch nguồn thiêng liêng đó cần được duy trì, xiển dương trong bối cảnh hiện nay, khởi đầu từ chuyện mâm cơm, mâm cúng.Ẩm thực Huế càng ngon, càng ý nghĩa hơn với mâm cúng tất niên, mở ra ngày tết xứ Huế, để Huế xứng danh với "kinh đô ẩm thực". Bóng dáng người đàn ông và người phụ nữ trong gia đình cũng "rạch ròi", được định vị rõ. Thuở xưa, người đàn ông thành danh ngoài xã hội, chu toàn chữ hiếu, chữ trung cũng nhờ hậu phương vững chãi với những nội tướng phía sau lo nhà cửa, ruộng vườn, thờ cúng tổ tiên, phụng dưỡng ông bà cha mẹ, dưỡng dục con cháu. Cái bếp phía đông phòng đỏ lửa, trang bếp thắp hương thường xuyên, kết nối bát hương trên bàn thờ, là hương hỏa, lo cho mâm cơm (hằng ngày) và mâm cúng (kỵ, chạp, tết nhất, sóc vọng) luôn tinh sạch, ngon, lành và trang trọng nhất.Bàn thờ tết xứ Huế được bài trí mang khát vọng an khang, phồn thực. Ngoài mâm cỗ, còn có nếp là tinh hoa trời đất ban cho, với nhiều dưỡng chất, kết dính (xôi, bánh chưng, bánh tét…); có chè, mứt bánh là vị ngọt trời ban. Hoa ở bên trái (đông) tượng trưng cho người phụ nữ với khát vọng đơm bông. Quả ở bên phải (tây) tượng trưng cho người đàn ông, được kết trái với tâm điểm là nải chuối, cho thấy sự chuyển hóa từ màu xanh dần sang vàng, chín đen. Bên trên là những trái trong vườn nhà, ưu tiên loại nhiều hạt (mãng cầu, lựu, dưa hấu, ổi, cam…) với khát vọng sản sinh mãnh liệt.Trung Quốc 'vỡ mộng' tham vọng đưa tiêm kích đến sân sau của Mỹ
Long Nhật đã có một buổi gặp gỡ đầu năm với Dương Minh Thu - Á quân Giọng ca vàng bolero Việt Nam 2022. Đây là cô học trò mà nam ca sĩ tâm đắc sau cuộc thi. “Tôi nhớ năm đó có khá nhiều thí sinh mạnh nhưng Dương Minh Thu lại nổi bật và gây chú ý hơn cả. Năm ấy, tôi đã dùng hết khả năng của mình để bảo vệ Dương Minh Thu và thành công trao danh hiệu á quân cho cô bé đến từ miền Trung này”, anh kể. Theo Long Nhật, Dương Minh Thu sở hữu chất giọng dày, khỏe. Khi hát bolero, học trò gây ấn tượng với nam ca sĩ bởi sự đằm thắm, thướt tha trong tà áo dài. “Hình ảnh đó làm tôi liên tưởng đến hình ảnh người con gái Huế. Và kể từ đó, tôi đã nói thầm trong đầu rằng bạn này nhất định phải có giải“, Long Nhật nhớ lại. Trước đây, Dương Minh Thu là phiên dịch viên tiếng Trung. Quãng thời gian đó, học trò Long Nhật thường đi hát như một ca sĩ tự do để thỏa lòng đam mê. Nữ ca sĩ cũng chia sẻ dù là người “sinh sau đẻ muộn” trong giới nghệ thuật nhưng lại may mắn được các đàn anh, đàn chị nhiệt tình hỗ trợ, trong đó phải kể đến ca sĩ Long Nhật - giám khảo Giọng ca vàng bolero Việt Nam 2022. Ngoài ra, Dương Minh Thu cũng có một mối quan hệ rất thâm tình với ca sĩ Phú Quý, nghệ sĩ Giang Còi… Mặc dù được các “anh lớn” trong nghề âm thầm đứng sau lưng hậu thuẫn nhưng cô không lấy đó làm sự ỷ lại, tạo thói quen dựa dẫm không tốt trên con đường nghệ thuật sau này. Khi được hỏi về việc có hay không dùng “công thức” từng gây hiệu ứng tranh cãi trước đây để giúp học trò của mình nổi tiếng và đắt show hơn, Long Nhật thẳng thắn cho biết: “Tôi nghĩ điều đó sẽ không hợp với Dương Minh Thu và tôi cũng không muốn phá vỡ hình ảnh với một nét đẹp đằm thắm chuẩn mực của người phụ nữ Việt Nam. Hơn nữa, mỗi người ca sĩ là một cá thể riêng biệt, tôi không có quyền quyết định danh tiếng, sự thành bại của một ai chứ nói gì theo hướng tiêu cực”. Trong vai trò người thầy, Long Nhật nói anh chỉ khuyên nhủ, định hướng cho học trò đi theo một con đường ca hát sạch sẽ và chuyên nghiệp, đúng với tiêu chí của cuộc thi Giọng ca vàng bolero Việt Nam. “Còn đối với cá nhân tôi, những gì đã qua chỉ còn là quá khứ. Tôi không muốn nhắc lại nó vì sẽ ảnh hưởng đến sự lao động nghiêm túc và cần mẫn của mình hiện tại”, anh cho hay.
Mùa xuân yêu thương cùng Chubb Life
Mặc dù bệnh thường xảy ra ở nam giới, nhưng cũng có trường hợp phụ nữ mắc phải.
Trong bối cảnh khách Việt ngày càng ưa chuộng xe gầm cao, Volkswagen lập tức "tăng lực" vào phân khúc SUV cỡ lớn bằng việc bổ sung biến thể mới của dòng Teramont mang tên Volkswagen Teramont X để mở rộng nhóm khách hàng cũng như gia tăng lợi thế cạnh tranh.
Những ngày đẹp trời - Truyện ngắn dự thi của Ng.Uyên
Chủ biên, biên khảo, dịch thuật: Ngô Thì Nhậm tác phẩm (1980); Khảo luận "Văn chiêu hồn" (1991); Nguyễn Du toàn tập (1996); Nguyễn Trãi toàn tập (2002); Cao Bá Quát toàn tập (2003).
