Mỹ - Anh và chuyện bên trọng, bên khinh
Có dịp tác nghiệp tại huyện A Lưới (Thừa Thiên-Huế), tôi thường được anh em người bản địa nhắn gửi tết này về với bản làng để họ đãi những thức ngon, món lạ chỉ có trong dịp tết. "Anh sẽ không thất vọng đâu! Nhiều người khi ăn Tết Nguyên đán cùng đồng bào đã ví von tết ở thung lũng A Lưới cứ như một "đại hội" ẩm thực với rất nhiều món đặc sản của các dân tộc mà không phải ai cũng có dịp thưởng thức một lần trong đời", anh Lê Văn Hôi (33 tuổi, người dân tộc Pa Kôh, trú tại xã Hồng Thượng) mời gọi.Anh Hôi dẫn chứng không phải người địa phương nào cũng một lần được nếm món sâu tre (loài sâu sống trong ống tre - NV) xào lá kiệu, gọi là P'reng. Bởi, trước tháng 9 và sau khoảng tháng 2 - 3 hằng năm, sâu đã chui khỏi thân tre, hóa bướm. Hay món chuột rừng ướp với gừng, ớt hiểm thêm chút muối rồi cho vào ống tre để nướng. Rồi món A choor (một loài cá suối) gói trong mấy lớp lá chuối đem vùi trong than hồng… Đây là những món ăn "có tiền cũng không mua được" bởi nguyên liệu, gia vị đều là những loài đặc hữu chỉ xuất hiện theo mùa và chỉ có ở dãy Trường Sơn. Ngày thường, muốn ăn những món này cũng không có nhưng đến Tết Nguyên đán là rất nhiều gia đình Pa Kôh sửa soạn để mời khách."Trước tết khoảng 1 tháng, trai tráng trong làng hú gọi nhau cắt rừng đi tìm sản vật, dĩ nhiên không phải là động vật hoang dã cấm đánh bắt mà là những con cá suối, ốc, ếch nhái, nòng nọc… Chúng tôi cũng đi hái, đào các loại gia vị như tiêu rừng (mắc khén), gừng, riềng… mang về tích trữ. Đến ngày tết, khách đến chơi nhà, tùy theo món mà chỉ cần mang ra nướng, xào với lá kiệu, nấu với môn thục… là đã có ngay món ăn ngon lành, nóng hổi", anh Hôi cho biết. Trước tết 1 tháng, cộng đồng người Tà Ôi cũng tất bật chuẩn bị những món ăn đậm vị vùng cao. Có những món được làm trước tết cả chục ngày, đặc biệt là các loại bánh làm từ nếp. Cụ bà Căn Hoan (80 tuổi, người Tà Ôi, trú tại xã Hồng Thái) bảo đàn ông đi kiếm mồi nhắm, làm rượu còn đàn bà thì giã gạo, chọn nếp, tìm lá gói bánh. Người Tà Ôi thường chọn các loại gạo nếp bản địa thơm ngon như ra dư, cu cha, trưi… để làm bánh, xôi ống. "Mẹ thường làm để dâng Yàng (Trời - NV) vào dịp tết. Trong đó, bánh a quát khó gói nhất vì phải làm nhọn 2 đầu bằng lá đót tươi rồi cho nếp vào. Khi làm xong, bánh nhìn như 2 chiếc sừng trâu nên còn gọi là bánh sừng trâu. Ăn bánh kèm thịt nướng, rất ngon", cụ Căn Hoan nói. Cụ vẫn làm bánh nếp giã nhuyễn cùng mè đen (adeep man), món bánh đặc biệt đang có nguy cơ thất truyền.Gắn bó nhiều năm với đại ngàn Trường Sơn, nhà nghiên cứu Trần Nguyễn Khánh Phong nhận định vào ngày tết người Tà Ôi thể hiện nét truyền thống qua văn hóa ẩm thực với những món ăn độc đáo, chuẩn bị công phu. "Vì sinh sống ở vùng núi rừng lạnh buốt, di chuyển nhiều nên người Tà Ôi thích ăn khô, mặn, cay. Bởi vậy, hầu hết các món ăn của đồng bào đều được chế biến theo cách nướng, thui, luộc hoặc tái", ông Phong cho hay. Một số món ăn độc đáo vùng cao vào dịp tết có thể kể đến gồm cá và thịt thui ống (cho thịt vào ống tre rồi lấy cùi bắp đậy lại, đặt nướng lăn tròn đều trên than hồng), môn thục cắt thành từng khúc trộn chung với thịt đã ướp sẵn rồi đổ vào ống để thui… Lạ lùng hơn, theo ông Trần Nguyễn Khánh Phong, những món thoạt nghe qua có vẻ sẽ kén người ăn như món thui chim, chuột, cua ủ thối lại là những đặc sản cao cấp. Nguyên liệu sau khi được làm sạch, ướp gia vị cho vào từng ống tre, nứa hoặc quả bầu khô rồi chỉ cần thui trên lửa một vòng cho có hơi nóng, sau đó cất vào gùi hoặc để lên giàn bếp, sau vài ngày mở ra ngửi thấy có mùi là ăn được. Người Tà Ôi cho rằng dịp lễ tết mang những món này ra đãi khách xem như thể hiện tấm lòng quý mến của gia chủ đối với khách.Nghệ nhân ưu tú Hồ Văn Hạnh (77 tuổi, trú tại xã Trung Sơn), người được mệnh danh là "cuốn từ điển sống của đại ngàn Trường Sơn", cho biết lịch nông vụ của cộng đồng các dân tộc ở A Lưới thường kết thúc vào tháng 10 âm lịch, sau đó người dân sẽ ăn tết mừng lúa mới Aza (chọn một ngày từ 6.11 - 24 tháng chạp). Đón Tết Nguyên đán của đất nước, người dân xem như đã gộp 2 cái tết vào chung vui một lần. Vì vậy, các gia đình không tiếc công sức đi tìm sản vật về đãi khách. Những đặc sản của mỗi dân tộc đều được soạn sửa kỳ công, dâng lễ Aza thế nào thì họ dọn tết cũng như thế đó. "Bố thì quan tâm đến "ẩm" hơn "thực". Tết mà! Đàn ông phải có chi nhâm nhi cùng bạn bè mới vui. Bố thích nhất là rượu tr'đin, tức "rượu trời" vì được cất ngay trên đọt cây", già Hạnh khề khà. Là người Pa Kôh nhưng già Hạnh lại thích thứ rượu truyền thống của người Cơ Tu. Theo già, đây là loại rượu thơm ngon nhất ở đại ngàn Trường Sơn, được chiết từ cây tr'đin mọc trong rừng sâu. Người thợ chỉ cần rạch một đường trên thân cây rồi lấy can hứng nước. Bỏ thêm ít vỏ cây chuồn phơi khô, nước sẽ tự lên men cho ra thứ hương vị có một không hai. Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Hoài Nam (79 tuổi, người dân tộc Cơ Tu, trú tại xã Hồng Hạ) tự hào vì rượu tr'đin được các dân tộc anh em, kể cả người Kinh ở A Lưới, yêu thích và "không có mà bán" vào mỗi dịp tết. Già Nam cho biết người Pa Kôh, Tà Ôi cùng người Cơ Tu còn có một loại rượu tương tự tr'đin là rượu tà vạt được cất từ cây đoác. Cây đoác dễ tìm hơn, nhưng khai thác thì nguy hiểm hơn vì phải trèo cao hơn cây tr'đin. "Đây chắc là những loại rượu duy nhất trên thế giới được lấy trên cây mang về uống mà không cần phải chưng cất", già Nam cười. Tùy vào khẩu vị của mỗi người mà đến tết, đồng bào các dân tộc thiểu số còn nấu rượu nếp (xiêu), ủ rượu cần (a riêu), rượu mía vỏ chuồn (a véc), rượu mây rừng vỏ chuồn (tà via)…Bà Lê Thị Thêm, Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin huyện A Lưới, nhận định mỗi dân tộc đều có phong tục tết cổ truyền mang màu sắc riêng. Nhưng thật đáng quý khi đồng bào mang "tết riêng" hòa vào "tết chung" của đất nước và các dân tộc vẫn giữ được nét ẩm thực độc đáo, đậm dư vị núi rừng. "Tết đến, nhà nhà lại sửa soạn những món ngon để mời khách. Cảm tưởng tết quê hương A Lưới cứ như một "đại hội" ẩm thực của các dân tộc với cơ man là món ăn, thức uống độc lạ… Thú vị hơn, giữa các gia đình còn giao lưu ẩm thực bằng cách trao đổi ống thịt, gùi bánh, chum rượu… để có thể thưởng thức những món mà nhà mình không có. Tết đoàn kết, đầm ấm", bà Thêm chia sẻ.Apple Intelligence sắp thêm nhiều ngôn ngữ, vẫn chưa có tiếng Việt
Sau 8 năm gắn bó với đội bóng rổ chuyên nghiệp đầu tiên của thủ đô và 3 lần làm trợ lý HLV đội tuyển bóng rổ nam Việt Nam ở các kỳ SEA Games, Hoàng Thế Vinh quyết định tạm gác niềm đam mê hơn 20 năm của mình để bắt tay vào dự án mới. “Năm nay là một năm rất đặc biệt vì tôi đã quyết định tạm dừng công việc tại VBA. Tôi dự định sẽ nghỉ ít nhất là 1 năm. Thời gian này tôi dành để nhìn nhận lại, đồng thời học hỏi và phát triển công việc khác. Tôi cũng muốn dành nhiều thời gian hơn cho gia đình”, Hoàng Thế Vinh cho biết.
Bát canh bà nấu
Theo Reuters, một startup AI non trẻ mang tên DeepSeek đến từ Trung Quốc vừa khiến cả thế giới công nghệ phải chú ý, khi ứng dụng của họ bất ngờ leo lên vị trí số 1 trên bảng xếp hạng App Store Mỹ và khiến cổ phiếu của nhiều 'ông lớn' công nghệ lao dốc. Nhưng trong một động thái bất ngờ, DeepSeek đồng thời trở thành mục tiêu của một cuộc tấn công mạng. DeepSeek thành mục tiêu tấn công mạng Khi được ra mắt chỉ vừa hơn một tuần, trợ lý AI miễn phí của DeepSeek đã tạo nên cơn sốt tại Mỹ. Được xây dựng dựa trên mô hình DeepSeek-V3, ứng dụng này được đánh giá là "đứng đầu bảng xếp hạng trong số các mô hình nguồn mở và cạnh tranh với các mô hình nguồn đóng tiên tiến nhất trên toàn cầu".Sự phổ biến nhanh chóng của DeepSeek đã thu hút sự chú ý không chỉ của người dùng, mà còn của cả những kẻ tấn công mạng. Ngày 27.1, DeepSeek thông báo họ đã bị tấn công mạng, khiến trang web bị gián đoạn và buộc công ty phải tạm thời hạn chế đăng ký mới.Đây được xem là một sự cố đáng tiếc cho DeepSeek, khi mà ứng dụng của họ đang trên đà phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, sự cố này cũng cho thấy sức hút mạnh mẽ của dự án AI mới của Trung Quốc, đồng thời đặt ra những câu hỏi về an ninh mạng cho các công ty AI, đặc biệt là những startup non trẻ.Mặc dù gặp phải sự cố bị tấn công, nhưng DeepSeek vẫn được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát triển và khẳng định vị thế của mình trên thị trường AI toàn cầu.
"Bình thường bán 100 ly/ ngày còn nắng nóng tôi bán được 150 – 200 ly/ngày. Thời điểm giữa trưa từ 11 – 14 giờ lượng khách đến rất đông. Nguyên nhân thời tiết nóng, nước mía lại được ưa chuộng nên mọi người tìm đến và mua uống nhiều hơn", Ngọc nói và cho biết để "giữ chân" và kéo thêm khách hàng trong mùa nóng nên đã tung ra chương trình mua 5 tặng 1, đồng giá 10.000 đồng/ly dành cho các tài xế xe công nghệ.
Thái Bình: Học sinh tiểu học liên tiếp bị nôn ói, đau bụng sau bữa ăn bán trú
"Make in Viet Nam" là giải thưởng vinh danh những sản phẩm, giải pháp, nền tảng xuất sắc, tiêu biểu, thể hiện năng lực của doanh nghiệp Việt và người Việt trong việc làm chủ về công nghệ, chủ động thiết kế, chế tạo các sản phẩm công nghệ số.Lễ trao giải năm nay được Bộ Thông tin và Truyền thông phối hợp với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức trong khuôn khổ Diễn đàn quốc gia Phát triển doanh nghiệp Công nghệ số Việt Nam lần thứ 6 ngày 15.1.2025.Tại mỗi hạng mục giải thưởng, BTC sẽ chọn ra 10 sản phẩm trao giải và lựa chọn Top 3 để trao giải vàng, bạc, đồng. Xuất sắc vượt qua hàng trăm hồ sơ tham dự, giải pháp quản lý và vận hành KCN thông minh T.SIE của TNTech vinh dự đạt giải bạc tại hạng mục "Sản phẩm công nghệ số xuất sắc trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng" - 1 trong 5 hạng mục mới của Make in VietNam 2024.Việc chinh phục giải thưởng Make in Vietnam khẳng định chất lượng vượt trội của sản phẩm T.SIE và vị thế của TNTech trong ngành công nghệ, đặc biệt trong lĩnh vực cung cấp giải pháp cho KCN thông minh. Trước đó, giải pháp quản lý và vận hành KCN thông minh T.SIE cũng nhận được sự công nhận rộng rãi từ các tổ chức uy tín qua các giải thưởng danh giá như "Thành phố thông minh Việt Nam 2023" và "Sao Khuê 2024".Theo đại diện của TNTech, khởi đầu của giải pháp T.SIE bắt đầu từ nghiên cứu nền tảng công nghệ để giải quyết các bài toán về quản lý an toàn lao động, bảo vệ môi trường, quản lý năng lượng và tối ưu hóa vận hành các KCN truyền thống.Trong hơn 3 năm phát triển giải pháp, TNTech đã tận dụng mọi nguồn lực, đặc biệt là các nguồn lực chuyên gia ngành từ các đối tác là đơn vị phát triển KCN ROX iPark và công ty quản lý vận hành KCN IMC. Công ty cũng vận dụng những tri thức công nghệ mới và những kinh nghiệm thực tiễn trong phát triển thành phố thông minh vào phát triển giải pháp quản lý và vận hành KCN. Nhờ đó, giải pháp T.SIE liên tục được tối ưu, đảm bảo tính linh hoạt và triển khai hiệu quả cho các KCN.Khi ứng dụng T.SIE, các KCN sẽ được tích hợp các công nghệ giám sát chất lượng không khí, nước thải, khí thải; hệ thống giám sát năng lượng; hệ thống giám sát và cảnh báo sớm về các nguy cơ cháy nổ (PCCC) và tai nạn lao động. Nhờ đó, các KCN sẽ quản lý hiệu quả hơn các yếu tố môi trường, tối ưu hóa sử dụng năng lượng, giảm thiểu rủi ro về cháy nổ, tai nạn, đảm bảo an toàn về tài sản và con người. Các dữ liệu giám sát thu thập được sẽ giúp doanh nghiệp đưa ra các biện pháp kịp thời và chính xác, nâng cao hiệu quả sản xuất và đảm bảo tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường và an toàn lao động.Ngoài việc tối ưu vận hành, T.SIE còn tích hợp các nguyên tắc ESG (Environment - môi trường, Social - xã hội và Governance - quản trị doanh nghiệp), giúp các KCN hướng tới đáp ứng các tiêu chuẩn ESG.Theo ước tính, thời gian triển khai giải pháp quản lý và vận hành thông minh T.SIE cho mỗi khu công nghiệp sẽ từ 2-5 tháng, bao gồm khảo sát hiện trạng, lắp đặt hệ thống đến đào tạo vận hành. Tuy nhiên, thời gian triển khai còn phụ thuộc vào tầm nhìn dài hạn và cam kết mạnh mẽ về chuyển đổi số của các đơn vị quản lý khu công nghiệp.Hiện giải pháp T.SIE đã được triển khai tại KCN Quang Minh (Hà Nội) và sẽ được nhân rộng tại các KCN do ROX iPark phát triển. Trong tương lai, TNTech sẽ tiếp tục cải tiến và nâng cấp giải pháp T.SIE để phù hợp hơn với yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Công ty dự kiến sẽ phủ sóng sản phẩm tới các tỉnh thành trọng điểm về khu công nghiệp, từ đó hướng ra toàn quốc.
