Ô mai - vị Hà Nội vấn vương lòng người
Trong hơn một tuần qua, Giáo hoàng Francis đã gặp phải các vấn đề về hô hấp, đặc biệt là tình trạng khó thở trong những ngày gần đây. Điều này khiến ông phải nhờ trợ lý đọc giúp các bài phát biểu. Giáo hoàng Francis đã phải cắt bỏ một phần phổi khi còn trẻ, điều này khiến sức khỏe hô hấp của ông trở nên nhạy cảm hơn.Đây không phải là lần đầu tiên Giáo hoàng Francis nhập viện vì viêm phế quản. Vào tháng 3.2023, ông đã phải nằm viện 3 đêm do tình trạng tương tự. Giáo hoàng Francis đã phải đối mặt với nhiều vấn đề sức khỏe trong những năm gần đây, bao gồm chứng viêm đại tràng. Từ năm 2022, ông phải sử dụng xe lăn do tình trạng đau đầu gối dai dẳng và phải dùng gậy trong những lúc đứng dậy hiếm hoi.
Thêm ô tô điện Trung Quốc bán tại Việt Nam: Giá hơn 100 triệu, không túi khí
Chất xơ là thành phần quan trọng của chế độ ăn uống lành mạnh, nhưng chưa đến 10% dân số tiêu thụ đủ lượng chất xơ theo mức khuyến nghị hằng ngày. Tuy nhiên, nghiên cứu mới đã đưa ra lý do thuyết phục để mọi người tăng lượng thực phẩm giàu chất xơ như đậu, các loại hạt, rau họ cải và quả bơ.Khi tiêu thụ chất xơ, hệ vi sinh vật đường ruột sản sinh ra các axit béo chuỗi ngắn. Những hợp chất này từ lâu đã được các nhà khoa học nghi ngờ là có ảnh hưởng gián tiếp đến chức năng gien. Các nhà nghiên cứu từ Đại học Stanford đã theo dõi tác động của 2 axit béo phổ biến nhất trong ruột, là propionate và butyrate, trong việc làm thay đổi biểu hiện gien trong các tế bào người khỏe mạnh, trong các tế bào ung thư ruột kết ở người đã được điều trị, chưa được điều trị và trong ruột chuột. Kết quả đã phát hiện quá trình tiêu hóa chất xơ tạo ra 2 sản phẩm phụ có khả năng thay đổi trong biểu hiện gien biến chúng trở nên có đặc tính chống ung thư, theo trang tin khoa học ScitechDaily. Cụ thể, 2 sản phẩm phụ được tạo ra khi tiêu thụ chất xơ là axit béo propionate và butyrate, những chất này gây ra những thay đổi giúp điều chỉnh sự phát triển, biệt hóa và tự chết của tế bào - những yếu tố chính trong phòng ngừa ung thư.Tác giả nghiên cứu, tiến sĩ Michael Snyder, Giáo sư di truyền học tại Trường Y Đại học Stanford, cho biết: Nghiên cứu đã cho thấy, ăn chất xơ giúp điều chỉnh chức năng gien có tác dụng chống ung thư.Theo trang tin sức khỏe Healthline, những thực phẩm chứa nhiều chất xơ nhất gồm quả lê, dâu tây, bơ, yến mạch, táo, mâm xôi, việt quất, chuối, cà rốt, củ dền, bông cải xanh, atisô, cải Brussels, xà lách, rau bó xôi, cà chua, các loại đậu, hạt quinoa, bỏng ngô, hạnh nhân và các loại hạt, hạt chia, khoai lang và sô cô la đen.
Dựng chuyện người sống thành người chết để lừa đảo kêu gọi từ thiện
Với lợi thế giành chiến thắng 2-1 trên sân nhà Việt Trì (Phú Thọ), đội tuyển Việt Nam tự tin đến sân nhà của đội tuyển Thái Lan đấu trận chung kết lượt về AFF Cup 2024 diễn ra lúc 20 giờ ngày 5.1 với mục tiêu bảo vệ thành quả đã đạt được. Sở hữu "chân sút ngoại hạng" Nguyễn Xuân Son, đội tuyển Việt Nam trở nên đáng gờm khiến "voi chiến' phải e dè, không áp đặt được lối chơi lên đối thủ như nhiều lần chạm trán trước đó và phải nhận thất bại ở chung kết lượt đi. Người hâm mộ Việt Nam kỳ vọng Nguyễn Xuân Son cùng các đồng đội tiếp tục phát huy tinh thần thi đấu "rực lửa" để giữ vững thành quả. Tuy thua đội tuyển Việt Nam 1-2 nhưng đội tuyển Thái Lan vẫn cho thấy bản lĩnh của nhà đương kim vô địch. Bị dồn ép nhưng "voi chiến" vẫn có bàn thắng thu ngắn cách biệt xuống 1-2. Đây là cách biệt không lớn giúp đội tuyển Thái Lan đặt niềm tin có thể san bằng cách biệt khi trở về sân nhà. Theo dự đoán của độc giả Báo Thanh Niên, 59% tin vào chiến thắng cho Nguyễn Xuân Son cùng đội tuyển Việt Nam ở chung kết lượt về ngay trên sân của đội tuyển Thái Lan. 33% dự đoán kết quả hòa và chỉ 8% nghĩ rằng đội tuyển Việt Nam sẽ thua Thái Lan. Trong khi đó nhiều HLV, chuyên gia bóng đá dự đoán thầy trò HLV Kim Sang-sik sẽ cầm chân được đội tuyển Thái Lan khi tái đấu ở lượt về để lên ngôi vô địch. Bạn có thể chọn 1 mục. Bình chọn của bạn sẽ được công khai.Thái Lan thua Việt Nam Thái Lan thắng Việt Nam Thái Lan hòa Việt Nam Dự đoán kết quả trận chung kết lượt về AFF Cup 2024: đội tuyển Việt Nam hòa đội tuyển Thái Lan 1-1. Asean Mitsubishi Electric Cup 2024 được trình chiếu trực tiếp và trọn vẹn trên FPT Play, tại: http://fptplay.vn
Trong một video mới đây được đăng tải trên kênh YouTube Ted Trần TV, Hendrio – tiền vệ gốc Brazil đang thi đấu tại V-League – đã mang đến cho người hâm mộ cái nhìn thú vị về cuộc sống đời thường của mình thông qua việc giới thiệu tổ ấm tại Nam Định. Ngôi nhà khang trang, hiện đại không chỉ phản ánh gu thẩm mỹ tinh tế của chàng cầu thủ mà còn thể hiện rõ niềm đam mê với thời trang và game của anh.Hendrio chia sẻ rằng anh rất thích chơi game PlayStation, đặc biệt là khi được chơi cùng người yêu. Đây là một trong những cách giúp anh thư giãn sau những giờ tập luyện và thi đấu căng thẳng. Ngoài ra, anh cũng không giấu được niềm vui khi nhắc đến những món quà ý nghĩa mà người hâm mộ dành tặng. Trong ngôi nhà của mình, Hendrio dành một vị trí trang trọng để treo bộ lịch tường do fan tự làm, in hình những khoảnh khắc đáng nhớ trong sự nghiệp của anh.Một trong những điểm nhấn đặc biệt trong tổ ấm của Hendrio chính là căn phòng thời trang riêng biệt. Là một người yêu thích thời trang, anh dành hẳn một phòng để trưng bày và lưu trữ quần áo, giày dép, mũ, kính và đồng hồ. Hendrio tiết lộ rằng anh và Nghiêm Xuân Tú có chung niềm đam mê với thời trang. Anh còn không ngần ngại bình chọn Xuân Tú là "cầu thủ fashionista số 1 Việt Nam".Hendrio, cầu thủ người Brazil, hiện đang thi đấu ở vị trí tiền vệ cho CLB Nam Định. Anh không chỉ gây ấn tượng bằng kỹ năng chơi bóng, mà còn bởi nền tảng bóng đá đáng ngưỡng mộ. Hendrio từng có thời gian tập luyện tại lò đào tạo La Masia danh tiếng của CLB Barcelona, nơi đã sản sinh ra những ngôi sao hàng đầu thế giới như Lionel Messi hay Xavi Hernandez. Sau đó, anh thi đấu cho một số CLB tại Bồ Đào Nha và Georgia trước khi chuyển đến Việt Nam vào năm 2021 trong màu áo CLB Bình Định.Hendrio cũng là một người bạn thân thiết với Nguyễn Xuân Son – tiền đạo đồng hương đã nhập tịch Việt Nam và tỏa sáng tại AFF Cup 2024. Xuân Son, Hendrio cùng với hậu vệ Jason Quang Vinh Pendant đang là hai cái tên được người hâm mộ kỳ vọng sẽ tiếp bước, trở thành cầu thủ nhập tịch và đóng góp cho đội tuyển quốc gia. Tuy nhiên, để đạt đủ điều kiện xin quốc tịch, Hendrio cần hoàn thành quy định cư trú liên tục 5 năm tại Việt Nam. Hiện tại, anh chỉ còn một năm nữa để đủ điều kiện này.Mặc dù vậy, Hendrio đã thể hiện khát khao mãnh liệt được cống hiến cho bóng đá Việt Nam. Trên trang cá nhân và trong các cuộc phỏng vấn, anh thường xuyên chia sẻ tình yêu với đất nước và văn hóa nơi đây. Trong một video quay cùng VĐV tâng bóng nghệ thuật Đỗ Kim Phúc, Hendrio cho biết anh đã thuộc quốc ca Việt Nam và dự định sẽ lấy tên tiếng Việt là "Hên," mang ý nghĩa may mắn tương tự như cái tên "Son" của người bạn thân Xuân Son. Hendrio muốn tên mình nếu nhập tịch thành công, là Nguyễn Xuân Hên.Không chỉ thể hiện được khả năng chơi bóng, Hendrio còn chinh phục người hâm mộ bằng sự gần gũi, hòa đồng và tinh thần học hỏi. Tết Nguyên đán năm nay, không chỉ thể hiện tình yêu với bóng đá, Hendrio còn hòa mình vào không khí đón Tết truyền thống của người Việt, khiến anh càng trở nên được yêu mến hơn.
Angela Phương Trinh bị phạt 7,5 triệu đồng vì đăng tin thất thiệt giun đất chữa Covid-19
Theo đại diện Cục CSGT, sau 1 tháng thực hiện Nghị định 168/2024/NĐ-CP (từ ngày 1 - 31.1), tình hình tai nạn giao thông đường bộ đã chuyển biến rất rõ rệt, giảm cả 3 tiêu chí so với cùng kỳ năm ngoái và thời gian trước liền kề.Thống kê cho thấy, trong 1 tháng đầu Nghị định 168 có hiệu lực, toàn quốc xảy ra 1.702 vụ tai nạn giao thông đường bộ, làm 917 người chết và 1.163 người bị thương. So với cùng kỳ năm 2024, giảm 26,29% về số vụ, giảm 1,72% về số người chết, giảm 37,71% số người bị thương; so với thời gian trước liền kề, giảm 18,25% số vụ, giảm 9,83% số người chết, giảm 20,12% số người bị thương. Trong công tác xử lý vi phạm, khoảng thời gian trên, lực lượng CSGT toàn quốc đã phát hiện, xử lý 327.349 trường hợp vi phạm (so với thời gian trước liền kề giảm 48.160 trường hợp, giảm 12,8%), phạt 917 tỉ đồng; tước quyền sử dụng 27.820 giấy phép lái xe các loại, trừ điểm 28.762 giấy phép lái xe; tạm giữ 1.823 ô tô, 93.766 mô tô. Trong đó, 70.426 trường hợp vi phạm nồng độ cồn, giảm 10.484 trường hợp (giảm 13%); vi phạm tốc độ: 73.043 trường hợp, giảm 1.545 trường hợp (giảm 2,1%); vi phạm chất ma túy: 589 trường hợp, giảm 161 trường hợp (giảm 21,5%); vi phạm quá tải trọng, quá khổ, cơi nới thành thùng: 4.531 trường hợp, giảm 3.564 trường hợp (giảm 44%); chở quá số người quy định: 2.695 trường hợp, giảm 2.299 trường hợp (giảm 46%); vi phạm phần đường, làn đường: 11.572 trường hợp, giảm 5.097 trường hợp (giảm 30,6%); không chấp hành hiệu lệnh tín hiệu đèn giao thông: 5.106 trường hợp, giảm 2.957 trường hợp (giảm 36,7%); không đội mũ bảo hiểm: 33.193 trường hợp, giảm 10.362 trường hợp (giảm 23,8%)...Đại diện Cục CSGT cho hay, sau 1 tháng thực hiện nghị định, có thể thấy rõ việc xử lý vi phạm giảm đáng kể so với thời gian trước liền kề, cho thấy ý thức chấp hành của người dân đã được nâng cao và tự giác chấp hành ngay cả khi không có lực lượng CSGT."Tại các nút giao, người dân đã tuân thủ nghiêm chỉnh hiệu lệnh đèn tín hiệu, xếp hàng trật tự, không còn tình trạng dừng đỗ chen lấn vào các làn đường, chiều đường… Qua đó không xuất hiện tình trạng ùn kéo dài, chỉ xuất hiện cục bộ, sau từ 2 đến 3 nhịp đèn tín hiệu có thể lưu thông. Khách quốc tế đánh giá cao việc chấp hành giao thông của người dân nước ta", đại diện Cục CSGT cho hay.Thời gian tới, CSGT toàn quốc sẽ tăng cường kiểm soát, xử lý nghiêm 6 nhóm hành vi là nguyên nhân chính gây tai nạn giao thông và sẽ xử lý trên tinh thần "không có vùng cấm, không có ngoại lệ", từ đó tạo lập và hình thành văn hóa tham gia giao thông "văn minh", "hiện đại" và "an toàn". Cục CSGT sẽ tham mưu cho Bộ Công an chỉ đạo công an các đơn vị địa phương tham mưu UBND tỉnh, thành phố trực thuộc T.Ư khẩn trương rà soát hoàn thiện yêu cầu phát triển hạ tầng giao thông đường bộ theo thẩm quyền, đảm bảo đồng bộ và phù hợp với sự phát triển của tình hình kinh tế - xã hội và tốc độ gia tăng của các phương tiện tham gia giao thông.
'Trốn nóng' ở núi Bà Đen dịp lễ này có gì vui?
Top Eleven VNG chính thức ra mắt game thủ Việt hôm nay
Sáng 10.1, tại Hà Nội, Tập đoàn Vingroup cùng các công ty trong hệ sinh thái phát động chiến dịch "Vì thủ đô trong xanh", kêu gọi cộng đồng nâng cao nhận thức về môi trường và chung tay giảm thiểu tình trạng ô nhiễm không khí tại thủ đô.Theo báo cáo của Sở TN-MT Hà Nội, giao thông được xác định là nguồn phát thải lớn nhất, chiếm tới 70% lượng khí thải gây ô nhiễm đô thị.Với trách nhiệm của một doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn thủ đô, đồng thời đang vận hành hệ sinh thái xe điện hoàn chỉnh, Tập đoàn Vingroup quyết định phát động chiến dịch "Vì thủ đô trong xanh" nhằm kêu gọi cả cộng đồng cùng hành động để giành lại bầu trời xanh cho thủ đô, đặc biệt là giảm thiểu phát thải trong lĩnh vực giao thông.Theo đó, ngay từ ngày 10.1.2025, Vingroup và các công ty trong hệ sinh thái di chuyển xanh gồm VinFast, VinBus, GSM, FGF sẽ đồng loạt triển khai nhiều hoạt động và chính sách hỗ trợ ý nghĩa cho khách hàng mua, thuê và sử dụng xe điện hàng ngày.Cụ thể, VinFast hỗ trợ lên tới 70 triệu đồng cho tất cả khách hàng mua xe ô tô điện và đăng ký biển số lưu hành tại Hà Nội từ ngày 10.1.2025 đến hết ngày 31.1.2026. Mức hỗ trợ cụ thể sẽ tương ứng với từng dòng xe và hình thức mua xe kèm pin hoặc thuê pin, dao động từ mức 3,6 triệu đồng (cho xe VF 3 thuê pin) đến 70 triệu đồng (cho xe VF 9 mua pin).Đối với khách hàng mua xe máy điện và xe đạp điện, mức hỗ trợ sẽ dao động từ 500.000 đồng (cho xe Evo200 thuê pin) đến 3.000.000 đồng (cho xe Theon S mua pin).Số tiền hỗ trợ từ VinFast cho các loại xe trên sẽ được quy đổi thành điểm VinClub để khách hàng sử dụng dịch vụ tại tất cả các đơn vị thành viên của Tập đoàn Vingroup, sẽ được chi trả sau khi khách hàng hoàn tất thủ tục đăng ký biển số.Với các khách hàng lựa chọn sử dụng phương tiện giao thông công cộng tại TP.Hà Nội, Công ty VinBus sẽ hỗ trợ 50% giá vé cho tất cả khách hàng mua vé tháng đơn tuyến trên các tuyến của VinBus từ ngày 1.2.2025 đến hết ngày 31.1.2026.Công ty GSM cũng sẽ ra mắt các gói hội viên dành riêng cho khu vực Hà Nội, với các mã khuyến mãi trong 365 ngày cho cả dịch vụ Xanh SM Taxi và Xanh SM Bike có điểm đến và đi tại Hà Nội.Trong khi đó, Công ty FGF sẽ ưu đãi trực tiếp giá thuê xe và tích điểm cho các khách hàng thuê xe ngắn hạn và nhận xe tại Hà Nội kể từ ngày 15.1.2025 cho đến khi có thông báo mới. Khách hàng mua xe cũ qua FGF cũng sẽ được hưởng mức hỗ trợ tương tự như chính sách của VinFast đối với từng dòng xe.Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Việt Quang, Phó chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Vingroup, cho biết: "Nỗ lực lấy lại sự trong lành cho bầu trời thủ đô không phải là trách nhiệm của riêng ai, mà là lời kêu gọi xuất phát từ trái tim, cần đến sự chung tay của cả cộng đồng, từ các cơ quan quản lý tới các doanh nghiệp, các tổ chức xã hội và mỗi cá nhân đang sống, học tập và làm việc trên địa bàn Hà Nội.Tôi tin tưởng rằng, với sự quyết tâm, đoàn kết của cả cộng đồng, chiến dịch "Vì thủ đô trong xanh" sẽ thành công, mang lại không khí trong lành hơn, môi trường sống an toàn hơn cho người dân Hà Nội".Theo TS Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới không khí sạch Việt Nam, ở các quận nội thành Hà Nội, thủ phạm gây ô nhiễm chính là các phương tiện giao thông cá nhân chạy xăng dầu, với hơn 6 triệu xe máy, gần 800.000 ô tô động cơ đốt trong ngày đêm nhả khói.Vài năm gần đây, Hà Nội đã có nhiều biện pháp để giảm thiểu ô nhiễm từ các phương tiện giao thông cá nhân, tăng cường giao thông công cộng. Hà Nội đặt mục tiêu giai đoạn 2026 - 2030 có 100% xe buýt xanh với nguồn lực tài chính lên đến 43.000 tỉ đồng."Hà Nội đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng không khí. Nếu không hành động ngay lập tức, cái giá phải trả không chỉ là tài chính mà còn là sức khỏe, thậm chí là tính mạng, tương lai của thế hệ sau. Mỗi phút chần chừ hôm nay đều đang góp phần làm nặng thêm gánh nặng môi trường mà con cháu chúng ta phải gánh chịu ngày mai", ông Tùng nhấn mạnh.Ông Nguyễn Mạnh Quyền, Phó chủ tịch UBND TP.Hà Nội, nhấn mạnh ấn tượng với giải pháp cụ thể của Vingroup trong việc dồn lực mạnh mẽ đưa các chính sách hỗ trợ, sử dụng xe điện thay thế xe chạy xăng dầu truyền thống.Lãnh đạo UBND TP.Hà Nội kêu gọi toàn thể cộng đồng thủ đô từ mỗi người dân, doanh nghiệp cho tới các tổ chức đoàn thể cùng ý thức và hành động bảo vệ môi trường sống. Những hành động thiết thực có thể bắt đầu từ việc chuyển sang sử dụng xe điện hoặc các phương tiện giao thông công cộng điện hóa, không sử dụng bếp than, đốt rác ngoài trời, tăng cường trồng cây xanh, bảo vệ không gian xanh tại nơi mình sinh sống.
45 năm cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc (17.2.1979 - 17.2.2024): Tìm lại những anh hùng
Từ ngày mai (3.2, nhằm mùng 6 tết), thị trường chứng khoán sẽ giao dịch trở lại sau Tết Ất Tỵ 2025. Ngay sau kỳ nghỉ dài này, có một số doanh nghiệp chốt quyền trả cổ tức bằng tiền mặt cho cổ đông. Điều này đồng nghĩa các nhà đầu tư sẽ được "lì xì" ngay đầu năm.Có thể kể đến như Công ty CP Đầu tư và Phát triển Cảng Đình Vũ (mã chứng khoán DVP) sẽ chốt danh sách cổ đông để trả cổ tức năm 2024 bằng tiền mặt vào ngày 10.2. Tỷ lệ chi trả là 30%, tương ứng cổ đông cứ sở hữu 1 cổ phiếu được nhận 3.000 đồng. Với 40 triệu cổ phiếu đang lưu hành trên thị trường, ước tính Cảng Đình Vũ sẽ chi khoảng 120 tỉ đồng cho đợt trả cổ tức lần này. Trong đó, có hai cổ đông lớn là Công ty CP Cảng Hải Phòng (mã chứng khoán PHP) ước tính sẽ nhận về 61,2 tỉ đồng tiền cổ tức nhờ sở hữu 20,4 triệu cổ phiếu DVP. Kế đến là Công ty CP Vật tư Nông sản sở hữu 7,48 triệu cổ phiếu, nhận về 22,44 tỉ đồng cổ tức.Tương tự, cổ đông của Công ty CP Đại lý Vận tải SAFI (mã chứng khoán SFI) sẽ chốt danh sách vào ngày 4.2 để tổ chức Đại hội cổ đông thường niên năm 2025 và tạm ứng năm 2024 bằng tiền với tỷ lệ 10% (tương ứng 1 cổ phiếu nhận được 1.000 đồng). Với gần 25 triệu cổ phiếu đang lưu hành, đợt này công ty sẽ chi cổ tức gần 25 tỉ đồng.Một doanh nghiệp khác là Công ty CP Nông sản Thực phẩm Quảng Ngãi (mã chứng khoán APF) sẽ chốt danh sách cổ đông vào ngày 5.2 để tạm ứng cổ tức đợt 1.2024 với tỷ lệ 10% (1 cổ phiếu nhận được 1.000 đồng). Như vậy, tổng cộng đợt này công ty sẽ chi ra gần 30 tỉ đồng chia cho cổ đông.Hay Công ty CP Môi trường Đô thị Hà Đông (mã chứng khoán MTH) cũng chốt danh sách cổ đông vào ngày 7.2 để tạm ứng cổ tức năm 2024 bằng tiền mặt theo tỷ lệ 10% (1 cổ phiếu nhận được 1.000 đồng). Số lượng cổ phiếu đang lưu hành của MTH chưa tới 4,8 triệu đơn vị nên số tiền chia cổ tức đợt này dưới 5 tỉ đồng. Trong khi đó, Công ty CP chứng khoán TP.HCM (mã chứng khoán HCM) cũng chốt danh sách cổ đông vào này 5.2 để tạm ứng cổ tức năm 2024 bằng tiền mặt với tỷ lệ 5% (1 cổ phiếu nhận được 500 đồng). Với hơn 720 triệu cổ phiếu HCM đang lưu hành, công ty chứng khoán này sẽ chi ra hơn 360 tỉ đồng cho cổ đông...
vb777 vb777
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.
quay-thử-xổ-số-miền-trung-thứ-tư
