Xe sang Mercedes tông gốc cây vì né ô tô qua đường: Ai đúng, ai sai?
Tết Nguyên đán là thời điểm đầu của chu kỳ năm mới. Khi căn cứ vào các sử liệu và văn hóa dân gian, chúng ta khó xác định người Việt bắt đầu ăn tết vào dịp lập xuân từ khi nào; tuy nhiên, nhắc về nguồn gốc tết chúng ta lại có nhiều thông tin thú vị.PGS.TS Nguyễn Ngọc Thơ, Giảng viên cao cấp Viện Phát triển năng lực lãnh đạo, Đại học Quốc gia TP.HCM cho biết, người Việt cổ sớm hiểu và xác định Tết Nguyên đán là mở đầu cho một năm nông lịch nhờ vào khả năng nhận thức sự tuần hoàn của thời tiết và sự thích ứng của vụ mùa ngoài đồng. Từ thời cổ đại, khi tổ tiên người Việt nhận thức được sự chuyển giao của thời tiết và chu kỳ thời gian trong năm đã có một số hình thức sơ khai về việc xác lập chu kỳ tuần hoàn và tổ chức đón tết. Khảo cứu về phong tục của người Bách Việt cổ, trong đó có tổ tiên Lạc Việt, cho thấy ngày tết đầu năm trước đây rơi vào đầu tháng 11 âm lịch (ứng với tháng Tý), chứ không phải đầu tháng giêng (tháng Dần). Cụ thể, người Việt xưa không dùng số đếm để gọi ngày, tháng mà dùng Thiên can – Địa chi để gọi tên, chẳng hạn hết tháng Tý thì tới tháng Sửu, rồi đến Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi là hết một năm. Giờ Tý là giờ chuyển giao giữa hai ngày trong đêm, tháng Tý là tháng lạnh nhất trong năm - tháng 11, ứng với thời điểm Đông chí, thời điểm để bắt đầu một chu kỳ đếm mới. Lúc này mùa màng cũng đã kết thúc, người Việt xưa nghỉ ngơi để chờ đến khi thời tiết ấm lên mới tính tới việc gieo cấy mùa sau. Vì vậy, họ đã chọn đầu tháng Tý (tức tháng 11 âm lịch) để ăn tết. Tính từ đầu tháng 11 cho tới đầu tháng 5 năm sau là trọn 6 tháng; do đó, người Việt gọi Tết Đoan ngọ ngày mùng 5.5 âm lịch là Tết nửa năm. "Có giả thuyết cho rằng, tháng 11 ở Việt Nam trời chưa quá lạnh, người Việt cổ có thể tổ chức các hoạt động đón tết. Trong khi đó, ở Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản… tháng 11 là bắt đầu vào chính đông, quá lạnh không ăn tết được nên họ phải tính toán lựa chọn thời điểm tiết lập xuân để ăn tết, chính vì thế họ xác định tết âm lịch vào tháng Dần (tức tháng giêng, ngay trước hoặc sau tiết lập xuân). Họ xác định tháng Dần là tháng đầu năm, gọi là "Chính nguyệt" (tức tháng chính trong năm). Quá trình này diễn ra rất sớm trong lịch sử, dưới nhãn quan "di phong định tục" . Trong quá trình tiếp xúc văn hóa và hội nhập, người Việt cổ đã dần chuyển đổi tổ chức đón tết từ đầu tháng Tý (tháng 11) sang đầu tháng Dần (tháng giêng) như ngày nay vậy", PGS.TS Nguyễn Ngọc Thơ chia sẻ.Trước đây không lâu, một số làng quê ở Vĩnh Phúc, Phú Thọ - nơi được cho là vùng đất kinh đô xưa của nhà nước Văn Lang xưa của các vị vua Hùng còn lưu lại một số tập tục cổ (như tục ăn đất khoán hun khói, tục làm lễ mở cửa rừng...) gợi về ký ức của ngày tết cổ xưa vào đầu tháng 11 của người Việt cổ. Một số gia đình người Việt gốc Hoa ở Đồng bằng sông Cửu Long vốn có nền tảng Bách Việt cổ cũng tổ chức cúng tết Đông chí bằng chè trôi nước, bánh ngọt và trái cây, coi tết Đông chí là ngưỡng thêm tuổi mới của mọi người. Như đã nói, trên đây là một giả thuyết cần có nhiều khảo cứu hơn nữa để làm rõ hơn vấn đề.Theo PGS.TS. Nguyễn Ngọc Thơ, khó có thể biết rõ người Việt xưa ăn tết thế nào nhưng cơ bản tết không thay đổi về ý nghĩa. Tết xưa còn lưu lại trong ký ức người Việt Nam hôm nay chỉ có thể là ký ức tết từ thời bao cấp hay ở giai đoạn đầu của cải cách – mở cửa mà thôi. Phong tục ngày tết xưa về cơ bản thể hiện sinh động các ý nghĩa tạ ơn đất trời, thần linh và tổ tiên, củng cố mối quan hệ vốn có của gia đình - dòng tộc, thực hiện các nghi lễ cổ truyền để chào đón năm mới và truyền dạy văn hóa cho các thế hệ con cháu, củng cố và mở rộng giao tiếp với láng giềng xung quanh, tổng kết – đúc kết kinh nghiệm của năm cũ và gửi gắm mong ước cho năm mới, chuẩn bị tâm thế mới cho năm làm việc tiếp theo. Nhìn chung, dù là tết xưa hay tết nay gì đi nữa thì ngày tết vẫn là dịp để chúng ta nhìn lại những thành quả của năm cũ và rút ra bài học cho năm mới (đối với cá nhân) và củng cố truyền thống gia đình và các mối quan hệ (đối với xã hội). Ông Thơ cho rằng, trước đây, cuộc sống hằng ngày chưa thật đủ đầy nên người ta mong đến tết để được nghỉ ngơi, ăn ngon, mặc đẹp. Vậy nên mới có câu:Cu kêu 3 tiếng cu kêuMong mau tới tết dựng nêu ăn chè.Còn ngày nay, cuộc sống no ấm hơn nên việc ăn mặc không là vấn đề nữa. Thay vào đó, sau một năm làm việc vất vả, dịp tết được nghỉ dài ngày, nhiều người quay về gia đình đoàn tụ và đón tết với gia đình trong khi không ít người muốn được nghỉ ngơi, giải trí, giao tiếp (không muốn các nghi lễ theo họ là "rườm rà"), hoặc đi du lịch..., nên dường như có sự chuyển dịch từ "ăn tết" sang "chơi tết". Dù vậy, dù là "ăn tết", "chơi tết" hay gì đi nữa thì các nghi lễ truyền thống trong dịp tết như cúng ông Táo, cúng tất niên và đ1n ông bà tổ tiên về ăn tết, cúng giao thừa, mừng tuổi ông bà cha mẹ, lì xì trẻ thơ, chúc tết dòng họ, láng giềng, thăm viếng thầy cô cũ thưở thiếu thời, tạ ơn những quý nhân đã giúp đỡ trong đời... vẫn được ưu tiên gìn giữ. Nói cách khác, các ý nghĩa cơ bản của ngày tết vẫn được giữ nguyên trạng qua phong tục và nghi lễ, việc tổ chức "ăn tết" hay "chơi tết" chỉ là hình thức thích ứng của cuộc sống đương đại. Cũng cần nhấn mạnh rằng, các phong tục, nghi lễ quan trọng trong mấy ngày tết chỉ đẹp khi chúng ta không tạo gánh nặng các thành viên gia đình, nhất là phụ nữ (chẳng hạn bắt buộc phải mâm cao cỗ đầy, nấu nướng phải tươm tất nhiều món, gánh nặng con cháu làm ăn xa quay về phải "lễ nghĩa" đầy đủ với cả họ, cả làng...). Tết là dịp sum vầy để củng cố hay xây đắp truyền thống gia đình, chúng ta cần chú ý đến nhu cầu được nghỉ ngơi, chơi tết của phụ nữ trong nhà và những người trẻ vốn đã vất vả ngược xuôi mưu sinh trong suốt năm qua. Theo nhà nghiên cứu văn hóa, dù là ăn tết hay chơi tết chúng ta cũng cần chú ý yếu tố về sự ấm cúng của gia đình, đặc biệt là những người có tuổi, ông bà cao tuổi vì ngày tết là khoảng thời gian thiêng liêng để các bậc cao niên được sống trong không gian thiêng liêng của gia đình, được tương tác, đối thoại và thể hiện lòng tôn kính, kính nhớ với tổ tiên. Đối với nhiều gia đình Việt Nam, bàn thờ tổ tiên những ngày tết phải đầy đủ lễ phẩm và nhang khói, có như vậy họ mới cảm thấy ấm cúng, an lòng. Vậy nên người trẻ mong muốn tổ chức chơi tết (như mời bố mẹ đi du lịch xa nhà chẳng hạn) phải lưu ý việc này."Do đó, nếu người trẻ mong muốn mời ba mẹ rời quê lên thành phố ăn tết hay cùng nhau đi du lịch đó đây mà ba mẹ từ chối thì không nên buồn, bởi ba mẹ và những người lớn trong nhà còn có những nhiệm vụ phải làm để giữ lửa, giữ phong tục, giao tiếp với người tổ tiên đã khuất", PGS.TS Nguyễn Ngọc Thơ lưu ý.Thêm vào đó, những ai đang làm bố làm mẹ cần chú ý tạo điều kiện để con trẻ được trải nghiệm không khí tết qua những tập tục cổ truyền như cùng bố mẹ tảo mộ ông bà, bài trí bàn thờ, dán liễn xuân, quây quần bên nồi bánh chưng/bánh tét và sum họp đêm giao thừa, được mặc trang phục đẹp nhất chúc tết ông bà cha mẹ, mừng tuổi dòng họ, láng giềng, khuyến khích các con biết thể hiện lòng biết ơn đối với gia đình, thầy cô, láng giềng. Tất cả những hình ảnh ấy sẽ kết thành ký ức tuổi thơ thật đẹp về ngày tết, sẽ theo các con suốt cuộc đời, và sẽ thôi thúc chúng thực hiện những điều tương tự đối với thế hệ sau nữa khi chúng trưởng thành.'Trùm tiền ảo' Sam Bankman-Fried bị kết án tù
Đặng Thanh Ngân khiến nhiều người bất ngờ khi ghi danh dự thi Miss Cosmo Vietnam - Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2025. Thông tin này vừa được công bố trên trang chủ cuộc thi, nhận được sự quan tâm của cộng đồng mạng.Trước khi đến với Miss Cosmo Vietnam 2025, Đặng Thanh Ngân từng là Á hậu Đại dương Việt Nam 2017. Năm 2023, người đẹp quê Sóc Trăng chinh chiến tại Hoa hậu Siêu quốc gia, giành thành tích á hậu 4 chung cuộc. Từng có được thứ hạng cao ở đấu trường quốc tế, việc Đặng Thanh Ngân tạm gác danh hiệu để tiếp tục “chinh chiến” ở một cuộc thi trong nước được nhiều người ủng hộ, song cũng có ý kiến cho rằng đây là quyết định mạo hiểm của người đẹp sinh năm 1999.Đặng Thanh Ngân chia sẻ bản thân vốn là cô gái nhút nhát, bước vào các cuộc thi nhan sắc không chỉ để tìm kiếm danh hiệu mà còn muốn thay đổi bản thân. Dù đối diện với không ít khó khăn song người đẹp quê Sóc Trăng quan niệm “càng thử thách càng giúp tôi trở nên mạnh mẽ hơn, bước ra khỏi vùng an toàn để theo đuổi ước mơ, dám mơ lớn để chiến thắng chính mình, dám vượt qua mọi rào cản để chinh phục đỉnh cao mới”.Đặng Thanh Ngân cho rằng hoa hậu là trách nhiệm, sứ mệnh của những người may mắn sở hữu sắc đẹp của hình thể, trí tuệ cùng lòng nhân ái. Thông qua việc chinh chiến ở đấu trường nhan sắc, người đẹp mong muốn dùng tiếng nói, sức ảnh hưởng của mình để mang đến những cơ hội tốt hơn cho trẻ em không chỉ ở Đồng bằng sông Cửu Long mà còn trên đất nước Việt Nam. Cô hy vọng có thể cùng các em nhỏ phá bỏ giới hạn của chính mình, như cách bản thân đã chiến thắng nghịch cảnh.Nói về lý do đến với đấu trường nhan sắc dù đã từng giành thành tích cao ở quốc tế, Đặng Thanh Ngân cho rằng “đứng trên một ngọn núi cao sẽ có những ngọn núi khác cao hơn, với tôi chưa bao giờ là nhất”. Đến với Miss Cosmo Vietnam 2025, người đẹp Sóc Trăng muốn mang câu chuyện của sự dũng cảm và lòng vị tha, cùng tinh thần sẵn sàng chinh phục để trở thành phiên bản tốt hơn.“Tôi tin rằng, khi một người phụ nữ dám bước qua giới hạn của bản thân, cô ấy không chỉ thay đổi cuộc đời mình mà còn truyền cảm hứng cho những người trở nên tích cực hơn. Tôi đã sẵn sàng, và tôi hy vọng hành trình này sẽ giúp tôi tạo nên những giá trị lớn lao hơn”, Đặng Thanh Ngân bày tỏ.
Trung Đông giảm nhiệt, giá cà phê ‘rơi tự do’
Trong khi các nghiên cứu trước đây cho thấy ăn cá giúp giảm mức độ khuyết tật ở những người mắc bệnh đa xơ cứng (MS), thì ít nghiên cứu nào khám phá liệu nó có thực sự làm chậm quá trình tiến triển của bệnh hay không.Để điều tra vấn đề này, các nhà nghiên cứu đã phân tích dữ liệu từ 2.719 bệnh nhân MS mới được chẩn đoán - trung bình 38 tuổi - từ nghiên cứu Điều tra dịch tễ học về bệnh đa xơ cứng (EIMS) của Thụy Điển.Trong khi đó, các nhà nghiên cứu theo dõi tiến triển bệnh của từng người tham gia trong tối đa 15 năm bằng thang đánh giá tình trạng khuyết tật mở rộng (EDSS) - công cụ dùng để đo mức độ khuyết tật ở bệnh nhân mắc bệnh đa xơ cứng.Kết quả đã phát hiện ra rằng ăn càng nhiều cá nạc và cá béo càng giúp giảm nguy cơ bị khuyết tật nghiêm trọng cho bệnh nhân MS.Cụ thể, những người tiêu thụ nhiều cá nhất đã giảm 44% nguy cơ khuyết tật nghiêm trọng và giảm 45% nguy cơ khuyết tật độ 3 và giảm 43% nguy cơ tiến triển thành khuyết tật độ 4 so với những người ăn ít hoặc không ăn cá, theo chuyên trang khoa học ScitechDaily.Sau 5 năm, có 288 người tăng lượng cá tiêu thụ và 124 người giảm lượng cá tiêu thụ.Kết quả cho thấy những người tăng lượng cá tiêu thụ từ điểm 2 - 3 lên 5 - 6 trong vòng 5 năm sau khi phát bệnh đã giảm 20% nguy cơ khuyết tật nặng so với những người tiếp tục ăn ít hoặc không ăn cá.Đáng chú ý, những người tăng lượng cá tiêu thụ từ điểm 2 lên 5 - 6, đã giảm đến 56% nguy cơ bị khuyết tật nặng so với những người vẫn ăn ít cá nhất.Các nhà nghiên cứu giải thích rằng sở dĩ ăn cá làm được điều kỳ diệu này là nhờ các chất dinh dưỡng chống viêm và bảo vệ não trong cá. Điều này cho thấy chế độ ăn uống đóng vai trò lớn trong việc kiểm soát MS và các bệnh tương tự.Mặc dù axit béo omega-3, chủ yếu có trong cá béo, có thể góp phần làm chậm quá trình tiến triển của bệnh, nhưng taurine, một loại axit amin có nhiều trong cá và hải sản, cũng góp phần quan trọng vào tác dụng này.Các tác giả đã kết luận rằng kết quả đã nhấn mạnh vai trò tiềm tàng của chế độ ăn uống, đặc biệt là việc tiêu thụ cá, như một chiến lược điều trị bổ sung cho bệnh MS, theo ScitechDaily.Tuy nhiên, họ cũng cho biết cần nhiều nghiên cứu thêm để xác nhận các phát hiện và khám phá các cơ chế sinh học.Bệnh đa xơ cứng (MS) là căn bệnh trong đó hệ thống miễn dịch tấn công lớp vỏ bảo vệ bao phủ các sợi thần kinh. Từ đó làm gián đoạn sự giao tiếp giữa não và các bộ phận còn lại của cơ thể. Cuối cùng, căn bệnh này có thể gây tổn thương vĩnh viễn cho các sợi thần kinh.Bệnh có thể gây tê liệt, yếu, khó hoặc không thể đi lại, mất thị lực và các triệu chứng khác. Một số người bệnh nặng có thể mất khả năng tự đi lại hoặc không thể di chuyển. Không có cách chữa khỏi bệnh đa xơ cứng. Tuy nhiên, có những phương pháp điều trị giúp đẩy nhanh quá trình phục hồi sau các cơn, làm chậm quá trình tiến triển bệnh và kiểm soát các triệu chứng, theo phòng khám Mayo Clinic (Mỹ).
Đối mặt với không ít khó khăn, biến động cùng sự "lao dốc" của những thị trường lớn như Trung Quốc, Đông Nam Á… thị trường xe máy toàn cầu năm 2024 vẫn tiếp đà tăng trưởng với lượng xe máy mới bán ra lập kỷ lục mới.Theo chuyên trang thống kê dữ liệu mô tô xe máy Motorcycles Data, trong năm 2024 người dân toàn cầu đã mua sắm 61,8 triệu xe máy mới các loại, tăng 2,7% so với năm 2023, đồng thời tăng khoảng 10 triệu xe so với thời điểm năm 2020. Nhu cầu mua sắm xe máy tăng cao tại các quốc gia, khu vực như Ấn Độ, Đông Âu, Bắc Mỹ… đã bù đắp cho sự sụt giảm tại các thị trường hàng đầu như Trung Quốc, Đông Nam Á…Những thương hiệu xe máy truyền thống vốn có thế mạnh trong ngành như Honda, Yamaha… tiếp tục chiếm ưu thế. Trong khi đó, nhu cầu xe máy điện gia tăng cũng góp phần giúp những thương hiệu như Yadea có bước tăng trưởng mạnh mẽ về doanh số. Tuy nhiên, cục diện cạnh tranh ở nhóm dẫn đầu không có nhiều thay đổi.Cụ thể, theo Motorcycles Data trong năm 2024, Honda vẫn là thương hiệu xe máy hút khách nhất thế giới với tổng doanh số bán đạt 19,4 triệu xe, tăng 6% so với năm 2023, đồng thời chiếm tới 32% thị phần xe máy toàn cầu.Danh mục sản phẩm đa dạng, cùng nỗ lực phát triển, mở rộng danh mục sản phẩm sang các phân khúc xe máy điện và thế mạnh về thương hiệu… là những yếu tố giúp Honda tiếp tục là thương hiệu xe máy được ưa chuộng nhất thế giới. Trong số các thị trường Honda phân phối xe máy Bosnia (tăng 127,9%), Albania (tăng 112%) và Ukraine (tăng 100,8%) là những thị trường có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất. Vị trí thứ 2 thuộc về thương hiệu xe máy Ấn Độ - Hero Motor với 5,9 triệu xe bán ra, tăng 6,9% so với năm 2023. Trong đó, Costa Rica (tăng 184%), Nigeria (tăng 184%) và Sri Lanka (tăng 54,3%) là những thị trường có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất của thương hiệu xe máy Ấn Độ.Yamaha đứng ở vị trí thứ 3 với 4,6 triệu xe bán ra, tăng 4,2%; trong đó mức tăng trưởng nhanh nhất tập trung ở các thị trường như Thổ Nhĩ Kỳ (tăng 87,3%) và Romania (tăng 86,9%). Yadea với thế mạnh về xe máy điện cũng đạt thành tích 4,3 triệu xe bán ra, giảm 13% so với năm 2023. Tuy nhiên, kết quả này cũng giúp Yadea vươn lên vị trí thứ 4 đồng thời bám sát Yamaha. Trong đó thị trường tăng trưởng nhanh nhất của Yadea là Campuchia, Pakistan và Moldova.Vị trí thứ 5 thuộc về TVS Motor với 3,7 triệu xe bán ra (tăng 12,6%). Các vị trí còn lại thuộc về Bajaj Auto với 3,1 triệu xe (tăng 9,3%); Suzuki với 2 triệu xe (tăng 6,1%); Italika với 1,3 triệu xe tăng 35,8%; Zongshen với 1 triệu xe bán ra (tăng 3,4%) và Royal Enfield đạt 948.000 xe (tăng 5,1%).Tại Việt Nam, trong năm 2024 người Việt đã mua sắm tổng cộng 2.653.607 xe máy các loại, tăng 5,44% so với năm 2023. Trong đó, Honda chiếm gần 80% thị phần.
Những ý tưởng lạ lùng đối phó vũ khí bội siêu thanh
Chất liệu nội thất cao cấp hơn so với Raize nhờ có thêm một số chi tiết bọc giả da, nhưng không bắt mắt và cho cảm giác hoàn thiện tốt như đàn anh Toyota Corolla Cross, cảm giác vẫn hơi "ọp ẹp". Thiết kế nhỏ gọn nên không gian bên trong chỉ ở mức vừa đủ dùng, bề ngang của xe chỉ khoảng 1,7 mét không quá rộng rãi so với thông số gần 1,8 mét trên đối thủ Hyundai Creta.
