Mường Khương: Phát triển làm đường giao thông nông thôn
Apple giới thiệu trí tuệ nhân tạo (AI) mang tên Apple Intelligence từ năm ngoái, ban đầu chỉ hỗ trợ tiếng Anh. Sau đó, hãng thông báo sẽ sớm mở rộng hỗ trợ thêm các ngôn ngữ mới gồm Pháp, Đức, Ý, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Nhật Bản, Hàn Quốc và tiếng Trung Quốc, cùng với tiếng Anh-Ấn và Anh-Singapore.Trong báo cáo tài chính quý 4/2024 vừa được hãng công bố, CEO Tim Cook xác nhận Apple sẽ cập nhật nhóm ngôn ngữ trên cho Apple Intelligence trong bản cập nhật iOS 18 ra mắt vào tháng 4. Cùng với việc thêm nhiều ngôn ngữ, trí tuệ nhân tạo của Apple sẽ được ra mắt chính thức tại các quốc gia châu Âu, trong đó có toàn bộ 27 thành viên của Liên minh châu Âu (EU). Nguyên nhân chính của sự chậm trễ là những tác động từ Đạo luật Thị trường số (DMA) do liên minh này ban hành, nhưng chỉ ảnh hưởng tới iPhone và iPad. Các mẫu MacBook có Apple Intelligence đã bán tại EU trước đó.Nhiều thông tin xác nhận bản cập nhật ra mắt vào tháng 4 sẽ là iOS 18.4 và iPadOS 18.4. Trong phiên bản này, Siri được cho là sẽ tích hợp sâu hơn Apple Intelligence để có khả năng thấu hiểu người dùng ở mức độ cao hơn, học hỏi từ tương tác, ghi nhớ sở thích, truy cập dữ liệu trên màn hình... để đưa ra phản hồi chính xác, có tính cá nhân hóa cao.Trước đó, trong một thông báo vào tháng 9.2024, không lâu sau khi ra mắt iOS 18, hãng cho biết nhiều ngôn ngữ sẽ khả dụng với Apple Intelligence từ năm 2025, trong đó có tiếng Việt. Tuy nhiên ở phần chia sẻ trong buổi công bố báo cáo tài chính, tiếng Việt không được đề cập ở gói ngôn ngữ sẽ có vào tháng 4 sắp tới.Tiếng Việt chưa từng là ngôn ngữ ưu tiên của Apple khi đến tận thời điểm này, sau nhiều năm ra mắt Siri và CEO Tim Cook không dưới một lần khẳng định Việt Nam là thị trường phát triển nhanh của hãng, trợ lý ảo của Apple vẫn chưa có tiếng Việt. Thậm chí, bộ gõ tiếng Việt trên iPhone, MacBook liên tục gặp lỗi đã nhiều năm nhưng hãng cũng không có động thái khắc phục, xử lý.
Mốt xuyên thấu gây xôn xao tại thảm đỏ Cannes, liệu ai sẽ là người chiếm spotlight?
Tuy nhiên, do đang trong giai đoạn cao điểm mùa khô nên nhiệt độ trong ngày ở các tỉnh miền Đông trong những ngày tới dao động phổ biến trong khoảng 35 - 37 độ C, có nơi trên 37 độ C còn các tỉnh miền Tây ở khoảng 32 - 35 độ C, có nơi trên 35 độ C. Sau ngày 15.4, khi áp cao nâng trục dần lên phía bắc nắng nóng gay gắt có khả năng quay trở lại.
Cách chọn giày thể thao chạy bộ tránh chấn thương, giữ dáng đẹp
Dù không đòi hỏi nhiều kỹ thuật, đi bộ vẫn có thể giúp cải thiện sức khỏe toàn diện từ tim mạch, cân nặng cho đến tinh thần và giấc ngủ, theo trang sức khỏe Onlymyhealth (Ấn Độ).Theo một nghiên cứu đăng trên Annals of Family Medicine, những người thường xuyên đi bộ có xu hướng có vóc dáng thon gọn hơn so với những người ít vận động. Dù vậy, để đạt được hiệu quả giảm cân tối ưu, đi bộ cần kết hợp với chế độ ăn uống cân bằng và khoa học.Việc duy trì hoạt động thể chất như đi bộ giúp cơ thể sản xuất nhiều tế bào miễn dịch hơn, từ đó tăng cường khả năng chống lại bệnh tật. Đi bộ thường xuyên không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh thông thường như cảm lạnh mà còn hỗ trợ cơ thể chống lại các bệnh nhiễm trùng khác.Đi bộ giúp tăng cường cơ tim, thúc đẩy tuần hoàn máu và giảm nguy cơ mắc bệnh tim, đột quỵ cũng như cao huyết áp. Đi bộ ít nhất 30 phút mỗi ngày có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch tới 19%. Hoạt động này giúp điều chỉnh lượng cholesterol trong máu, giảm cholesterol xấu LDL và tăng cholesterol tốt HDL, qua đó bảo vệ sức khỏe tim mạch lâu dài.Khi đi bộ, cơ thể tiết ra endorphin - một loại hormone giúp cải thiện tâm trạng, giảm căng thẳng và lo âu. Đi bộ ngoài trời, đặc biệt là trong môi trường thiên nhiên, càng giúp tinh thần thư thái và tăng khả năng tập trung, sáng tạo.Hoạt động này giúp duy trì mật độ xương, giảm tình trạng thoái hóa và đau khớp. Đối với những người mắc viêm khớp, đi bộ là một cách nhẹ nhàng để cải thiện độ linh hoạt của khớp, giảm cứng khớp và hạn chế đau nhức. Việc duy trì thói quen đi bộ mỗi ngày giúp kích thích nhu động ruột, giảm táo bón và đầy hơi. Đi bộ sau bữa ăn có thể thúc đẩy quá trình tiêu hóa, giúp cơ thể hấp thụ chất dinh dưỡng tốt hơn và giảm nguy cơ mắc các bệnh về đường ruột.Khi vận động, cơ thể sử dụng insulin tốt hơn, giúp điều hòa lượng đường trong máu. Hiệp hội Tiểu đường Mỹ khuyến nghị những người mắc bệnh tiểu đường nên đi bộ sau bữa ăn để kiểm soát lượng glucose trong máu.Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng việc duy trì thói quen đi bộ có thể giúp điều hòa nhịp sinh học, giúp bạn dễ dàng đi vào giấc ngủ và ngủ sâu hơn. Đi bộ giúp cơ thể sản xuất serotonin - một hormone giúp thư giãn và cải thiện chất lượng giấc ngủ, giúp bạn cảm thấy tỉnh táo và tràn đầy năng lượng vào sáng hôm sau.Đi bộ có thể giúp cải thiện trí nhớ, tăng cường khả năng nhận thức và thậm chí làm chậm quá trình suy giảm nhận thức ở người cao tuổi. Việc đi bộ thường xuyên giúp tăng lưu lượng máu lên não, thúc đẩy sự phát triển của các tế bào thần kinh mới và cải thiện khả năng tư duy.Đi bộ giúp tăng cường dung tích phổi, cải thiện khả năng hấp thụ oxy của cơ thể.Khi đi bộ, bạn có cơ hội hít thở không khí trong lành, giúp làm sạch phổi và tăng cường chức năng hô hấp.
Sau một thời gian chuẩn bị sách, tìm địa chỉ, điện thoại liên lạc của đồn biên phòng quần đảo Hải Tặc (xã Tiên Hải, TP.Hà Tiên, tỉnh Kiên Giang) và nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình, phấn khởi của thầy hiệu trưởng, thầy cô giáo trường tiểu học và trung học cơ sở trên quần đảo, tủ sách Đặng Thùy Trâm đã đến vùng đất này. Nhóm chúng tôi chính thức gửi sách đến Trường tiểu học và trung học cơ sở Tiên Hải (xã Tiên Hải, TP.Hà Tiên, tỉnh Kiên Giang).Tủ sách Đặng Thùy Trâm được gửi lần này gồm nhiều quyển sách hay của Nhà xuất bản Kim Đồng và một số nhà xuất bản khác. Chúng tôi hy vọng khi nhận được sách xếp vào thư viện, các em học sinh xã Tiên Hải sẽ đón đọc một cách thích thú. Khi tủ sách mang tên một nữ anh hùng, liệt sĩ, bác sĩ nổi tiếng, hy sinh tại quê hương Quảng Ngãi, các em học sinh sẽ hứng thú khi tiếp xúc với những cuốn sách hay thuộc tủ sách này. Đây là món quà ý nghĩa mà nhóm chúng tôi và một số giáo sư toán học Việt kiều ở Paris đóng góp. Chỉ mong các em đọc sách, thu nhận những kiến thức tốt đẹp từ sách và cùng lan tỏa tinh thần ấy. Từ đó, để sách trở thành người bạn thân thiết với các em. Dù các em ở xa đất liền, nhưng Tủ sách Đặng Thùy Trâm đã tìm đến các em. Chúng tôi mong sau một thời gian đọc sách hay, các em lại yêu cầu chúng tôi gửi thêm sách. Chúng tôi luôn sẵn sàng tiếp thêm sách mới cho các em.Nhân dịp này, chúng tôi cũng xin tặng các chiến sĩ biên phòng ở tiền đồn quần đảo Hải Tặc một thùng sách hay để các anh đọc và mong các anh trao đổi với các em về những quyển sách mà các anh tâm đắc. Sách luôn là cầu nối giữa những người yêu sách và đọc sách.Thương chúc các thầy cô, các anh bộ đội biên phòng, những người chiến sĩ cầm phấn, cầm bút luôn mạnh khỏe và luôn tận tụy quan tâm tới các em học sinh thân yêu ở một quần đảo xa đất liền nhưng không xa kiến thức, không xa sách.
SCIC đấu giá trọn lô cổ phần Savina với giá trị khởi điểm hơn 106 tỉ
Phán quyết được đưa ra gần 20 tuần sau khi nữ diễn viên kiêm ca sĩ Jennifer Lopez đệ đơn ly hôn vào ngày 20.8.2024.Cặp đôi kết hôn tại Las Vegas vào tháng 7.2022. Sau đó, họ tổ chức tiệc cưới tại Georgia trước sự chứng kiến của bạn bè và gia đình vào ngày 20.8.2022.Jennier Lopez đệ đơn ly hôn đúng 2 năm sau buổi lễ ở Georgia, lấy ngày 26.4.2024 làm ngày ly thân và nêu lý do chia tay là những khác biệt không thể hòa giải.Cô nộp đơn lên Tòa án cấp cao Quận Los Angeles, Mỹ mà không có luật sư, yêu cầu không cấp dưỡng cho chồng và ngược lại, chia đôi phí luật sư. Ngôi sao này cũng yêu cầu khôi phục lại tên cũ của cô là Jennifer Lynn Lopez.Theo nguồn tin thân cận với ngôi sao này, một tuần sau khi nộp đơn, Lopez có vẻ "nhẹ nhõm". "Cô ấy không muốn ly hôn. Cô ấy muốn tìm hiểu mọi chuyện. Họ yêu nhau. Jennifer không phải là kiểu người dễ dàng từ bỏ", nguồn tin nói thêm.Cùng lúc đó, một nguồn tin khác cho biết Ben Affleck đang "làm tốt mọi việc và rất tập trung" sau khi nhận tin ly hôn. Tin đồn về sự căng thẳng trong cuộc hôn nhân của họ bắt đầu vào tháng 5.2024 sau khi 2 người không còn bên nhau trong nhiều tuần sau lần xuất hiện ở New York vào ngày 30.3.2024.Jennifer Lopez có cặp song sinh Max và Emme (16 tuổi) với chồng cũ Marc Anthony. Trong khi Ben Affleck có với Jennifer Garner 3 người con: Violet (18 tuổi), Seraphina (15 tuổi) và Samuel (12 tuổi).
Nghệ sĩ lão thành vui mừng khi về nhà mới tại Trung tâm Dưỡng lão Thị Nghè
Phục thiện giang hồ: Nữ trưởng công an thôn quả cảm
Theo quy định của Thông tư 29 về dạy thêm học thêm, Bộ GD-ĐT quy định giáo viên không được dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền đối với học sinh chính khóa của mình. Đây là quy định đang khiến phụ huynh học sinh băn khoăn còn giáo viên thì lo lắng nếu trong lớp dạy thêm của mình có học sinh chính khóa thì phải làm sao?Trước thắc mắc này của giáo viên, ông Hồ Tấn Minh, Chánh văn phòng Sở GD-ĐT TP.HCM, hướng dẫn theo quy định của Bộ GD-ĐT, giáo viên thuộc các trường công lập không được tham gia quản lý, điều hành việc dạy thêm ngoài nhà trường nhưng có thể tham gia dạy thêm ngoài nhà trường.Giáo viên đang dạy học tại các nhà trường không được dạy thêm ngoài nhà trường có thu tiền của học sinh đối với học sinh mà giáo viên đó đang được phân công dạy học theo kế hoạch giáo dục của nhà trường.Khi giáo viên dạy thêm ngoài nhà trường thì phải dạy ở nơi có đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật.Giáo viên đang dạy học tại các trường tham gia dạy thêm ngoài nhà trường phải báo cáo với hiệu trưởng hoặc giám đốc hoặc người đứng đầu nhà trường về môn học, địa điểm, hình thức, thời gian tham gia dạy thêm.Trong đó, ông Hồ Tấn Minh có nêu hướng dẫn, khi lớp dạy thêm tại cơ sở dạy thêm có học sinh của mình thì giáo viên có thể đề nghị cơ sở dạy thêm sắp xếp lại lớp học để tránh việc dạy chính học sinh của mình. Hoặc đề nghị cơ sở dạy thêm không thu tiền dạy thêm môn học này với học sinh nói trên.Ông Hồ Tấn Minh cũng nhấn mạnh quan điểm của TP.HCM là kiên quyết thực hiện đúng theo thông tư về dạy thêm của Bộ GD-ĐT, không có chuyện du di, thông cảm. Đây là một quy định có lợi cho học sinh, góp phần chấm dứt tình trạng o ép học sinh đi học thêm.Theo đó, UBND TP.HCM đã giao chủ tịch UBND TP.Thủ Đức và các quận, huyện chịu trách nhiệm quản lý hoạt động dạy thêm, học thêm trên địa bàn. Chính quyền các địa phương chỉ đạo phòng GD-ĐT hướng dẫn, tổ chức hoặc phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức kiểm tra hoạt động dạy thêm, học thêm trên địa bàn quản lý; Xử lý theo thẩm quyền hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm. Đồng thời chỉ đạo UBND cấp xã thực hiện giám sát, kiểm tra việc tuân thủ quy định của pháp luật về thời giờ làm việc, giờ làm thêm và các quy định của pháp luật về an ninh, trật tự, an toàn, vệ sinh môi trường, phòng chống cháy nổ của các tổ chức, cá nhân dạy thêm, học thêm ngoài nhà trường trên địa bàn.
Căng mình bảo vệ rừng vì trong 3 năm có đến 42 nhân viên nghỉ việc
Cả 2 đội đều có 6 điểm sau 2 trận toàn thắng, nhưng đội Trường ĐH Văn Hiến tạm giữ ngôi đầu nhờ có hiệu số tốt hơn (+6), so với (+3) của đội Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM. Do đó, chỉ cần 1 trận hòa là đội Trường ĐH Văn Hiến sẽ đi tiếp vào vòng play-off, trong khi đội Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM bắt buộc phải thắng.Đây là tình thế lặp lại như ở mùa giải lần II - 2024, khi đội Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM cũng bắt buộc phải thắng đội mạnh hơn là Trường ĐH Nông lâm TP.HCM mới có suất đi tiếp.Họ đã suýt làm được, khi gây sốc cho đối thủ bằng lối chơi rực lửa vượt lên dẫn trước với tỷ số 2-0 sau hiệp 1. Nhưng rồi mọi thứ bỗng thay đổi một cách chóng vánh, khi đội Trường ĐH Nông lâm TP.HCM bất ngờ có sự phục vụ của tiền đạo Nguyễn Công Hảo trong hiệp 2 (vừa thi xong kịp đến sân thi đấu).Công Hảo chỉ kịp mặc trang phục và mang giày vào sân thi đấu, không cần khởi động, anh đã ghi ngay cú hat-trick giúp đội nhà đảo ngược cục diện dẫn lại tỷ số 3-2. Cuối trận, cầu thủ Đinh Sơn Hùng (mùa lần III - 2025 cúp THACO không thi đấu) kịp gỡ hòa 3-3 cho đội Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM. Nhưng vẫn không đủ để giúp đội nhà đi tiếp.Đây là 1 trong các trận đấu được xem là "kinh điển" nhất của giải TNSV, vì độ kịch tính, sự bất ngờ và mọi hấp dẫn đều có cho đến những giây phút cuối cùng trận đấu. Đội giành vé đi tiếp hết sức ngỡ ngàng, trong khi đội dừng bước dù rất buồn bã, nhưng cũng không có gì để thất vọng khi đã nỗ lực hết mình.Đội Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM có thể tiếp tục tạo nên một trận đấu "kinh điển" nữa ở giải TNSV, khi họ sắp gặp đội Trường ĐH Văn Hiến hiện cũng được đánh giá cao hơn.Đây là lần thứ 3 tham dự giải TNSV, đội Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM sẽ làm tất cả những gì có thể nhất để giành được suất dự vòng play-off như ấp ủ lâu nay.
bóng đá việt nam
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.
quay-thử-xổ-số-miền-trung-thứ-tư
