Bên trong pháo đài bí mật của Tổng thống Zelensky
Taekwondo là môn võ thể thao có xuất xứ từ Hàn Quốc, đã du nhập vào Việt Nam hơn 60 năm qua và được quốc tế hóa sâu rộng, đưa vào chương trình thi đấu chính thức của các đại hội thể thao quốc tế. Tại Việt Nam, bộ môn Taekwondo đã được phát triển mạnh tại nhiều tỉnh thành, liên tục là môn thể thao mang lại nhiều huy chương tại các kỳ đại hội thể thao quốc tế.Người Việt ở Đài Loan ám ảnh kể lại khoảnh khắc rung chuyển động đất 7,5 độ Richters
Khi không khí xuân rộn ràng khắp nơi, nhiều người đã tạm gác công việc để trở về bên gia đình, thì tại công trường cầu vượt QL 61 thuộc nút giao IC4 cao tốc Cần Thơ - Cà Mau (H.Phụng Hiệp, Hậu Giang), không khí làm việc vẫn tất bật, khẩn trương.Giữa trưa nắng gắt, tiếng máy móc thi công vang rền, những bóng dáng công nhân, kỹ sư cần mẫn lao động không ngơi nghỉ. Bữa cơm giờ giải lao ai cũng ăn vội, nhanh chóng trở lại công việc, gác lại nỗi nhớ nhà để tập trung toàn lực đưa công trình cao tốc Bắc – Nam về đích trước ngày 31.12.2025.Công trường cầu vượt QL 61 hiện đã đạt 80% khối lượng hợp đồng, nhưng với quyết tâm đẩy nhanh tiến độ, đội ngũ thi công vẫn duy trì làm việc đến hết ngày 29 tết.Đội thi công có khoảng 10 người, nỗ lực làm việc trên tinh thần vượt nắng, thắng mưa để lao lắp dầm cầu, gia công cốt thép, lắp đặt khe co giãn, làm dầm ngang. Đối với các công nhân, kỹ sư nơi đây, cao tốc Bắc - Nam, đặc biệt là đoạn Cần Thơ - Cà Mau, không chỉ là một dự án giao thông trọng điểm mà còn mang ý nghĩa lớn lao với miền Tây Nam bộ. Người dân ai cũng mong mỏi công trình sớm hoàn thành, nên đội ngũ thi công rất ý thức về trách nhiệm của mình, đồng lòng vượt qua mọi khó khăn.Theo BQL Dự án Mỹ Thuận – đơn vị chủ đầu tư cao tốc Cần Thơ - Cà Mau – tính đến ngày 24.1, dự án đã đạt 58% sản lượng thi công. Để đáp ứng tiến độ, các nhà thầu đang tổ chức thi công xuyên Tết, dù gặp một số khó khăn khi các mỏ vật liệu, đơn vị vận chuyển và nhà cung cấp tạm ngưng hoạt động trong 3 ngày tết (29, mùng 1, mùng 2 âm lịch).Tính chung trên cả hai dự án thành phần của cao tốc, hiện có 234 mũi thi công với 2.881 nhân sự và 926 thiết bị máy móc hoạt động ngày đêm.Với tinh thần trách nhiệm cao và sự phối hợp chặt chẽ, các công nhân, kỹ sư trên công trường cao tốc Cần Thơ - Cà Mau không chỉ làm việc mà còn gửi gắm niềm hy vọng về một mùa xuân ý nghĩa, khi những cây cầu, con đường mới sẽ sớm nối liền miền Tây với cả nước.
Gần 3.200 VĐV tham dự giải marathon Đất Sen Hồng Đồng Tháp
Tháng 3 này, màn ảnh Hoa ngữ sẽ chứng kiến sự trở lại của nhiều mỹ nhân nổi bật. Từ Ngu Thư Hân đáng yêu, Đường Yên thần thái cho đến Diêu Thần, Giả Tịnh Văn đầy kinh nghiệm, mỗi nữ diễn viên đều có sức hút riêng. Trong số họ, ai sẽ tạo nên cơn sốt lớn nhất?Ngu Thư Hân, nàng tiểu hoa đán nổi tiếng với vẻ đáng yêu và diễn xuất tự nhiên sẽ tái xuất màn ảnh trong Suỵt, nhà vua đang ngủ đông sau Vĩnh Dạ Tinh Hà từng "làm mưa làm gió" vào cuối năm ngoái. Nữ diễn viên sẽ vào vai Vệ Chi, một nữ tác giả truyện tranh bị cuốn vào scandal và vô tình gặp gỡ Thiện Sùng, một cựu vận động viên trượt tuyết do Lâm Nhất thủ vai. Bộ phim không chỉ khai thác tình cảm đôi lứa mà còn mang đến những phân cảnh thể thao ấn tượng. Đây chắc chắn là tác phẩm đáng mong đợi với những ai yêu thích thể loại chữa lành nhẹ nhàng. Sau thời gian dài vắng bóng, Đường Yên chính thức trở lại với vai diễn đại nữ chủ trong Niệm Vô Song. Phim kể về Thần nữ Vô Song hạ phàm để thay đổi số mệnh, tìm cách ám sát đại tế tư Nguyên Trọng (Lưu Học Nghĩa). Tuy nhiên, giữa họ dần nảy sinh tình cảm đầy trắc trở. Với nhan sắc kiêu sa và diễn xuất dày dặn, Đường Yên hứa hẹn mang đến một màn trình diễn ấn tượng. Cùng với đó, Lưu Học Nghĩa, mỹ nam nổi bật của dòng phim cổ trang sẽ là điểm sáng trong tác phẩm này.Đây là bộ phim y khoa đầu tiên của Trung Quốc khai thác chủ đề phẫu thuật thẩm mỹ, với sự tham gia của hai đại hoa đán Diêu Thần và Giả Tịnh Văn. Lấy danh nghĩa cái đẹp xoay quanh cuộc chiến chuyên môn và lý tưởng giữa hai bác sĩ thẩm mỹ tài năng, một người đến từ bệnh viện công, một người gia nhập bệnh viện tư nhân. Từ đối đầu đến thấu hiểu, họ cùng nhau chinh phục những thử thách trong ngành y. Với nội dung mới lạ và sự kết hợp giữa hai nữ diễn viên gạo cội, bộ phim dự kiến "gây bão" khi ra mắt.Phong Ảnh Nhiên Mai Hương là tác phẩm tiếp theo của đạo diễn Quách Kính Minh, dựa trên tiểu thuyết "Ngụy Tống Sát Thủ Nhật Ký". Phim kể về cô gái có hai linh hồn trong một cơ thể An Cửu (hay còn gọi là Mai Cửu), cùng với thiếu tướng trẻ tuổi Sở Định Giang, cả hai cùng nhau khám phá âm mưu đằng sau hàng loạt vụ án. Vương Sở Nhiên với nhan sắc trong trẻo nhưng đầy sắc sảo hứa hẹn sẽ tạo nên sức hút mạnh mẽ trong vai nữ chính.
Sau nhiều năm kinh doanh và tập trung chăm lo gia đình, ca nương Kiều Anh trở lại với sân khấu âm nhạc qua chương trình Chị đẹp đạp gió rẽ sóng 2024, ghi dấu ấn trong lòng khán giả. Tâm sự với Mỹ Linh tại series Thư giãn hay than dzữ, ca nương Kiều Anh chia sẻ nhiều năm chăm lo cho gia đình, sự nghiệp kinh doanh phát triển ổn định cũng khiến cô suy nghĩ có nên quay lại sân khấu không. Khi quyết định tham gia chương trình thì đàn chị Mỹ Linh là người truyền cảm hứng để cô có động lực, sự quyết tâm.Bên cạnh sự nghiệp, Kiều Anh còn có cuộc sống hôn nhân viên mãn bên ông xã và hai con trai. Cả Mỹ Linh và giọng ca Phong nữ - Cô Đôi thượng ngàn cũng tranh thủ “tám” chuyện gia đình, chia sẻ bí quyết giữ lửa hôn nhân. Mỹ Linh nói đùa rằng ông xã Kiều Anh bày tỏ tình yêu với vợ đã làm ảnh hưởng đến nhiều cuộc hôn nhân khác. Cô hài hước kể từng giả vờ lướt đến trang tin của vợ chồng Kiều Anh, đọc lên cho Anh Quân nghe nhưng chồng… hơi giả điếc khiến cô “cạn lời”. Mỹ Linh cũng hài hước tiết lộ cuộc sống hôn nhân của mình: “Ở ngoài tôi rất kinh nhưng ở nhà tôi rất chán. Về nhà tôi ngoan lắm, chồng 'hét' phát ngồi im. Bình thường hơi có gì anh nói to, mà tôi sợ ai nói to nên thôi tôi lại tự vặn nhỏ. Ngày xưa MC Chu Minh Vũ từng hỏi Anh Quân về điều làm anh ấy sợ nhất là gì. Anh đáp lời là sợ nhất nghe vợ hát. Vì anh ấy làm cho tôi 8 cái album, mà để hát được thì tôi còn phải tập. Anh nghe giọng vợ cả đời anh chán lắm rồi, nên anh sợ nhất là nghe tôi hát". Trong khi đó, Kiều Anh cũng chia sẻ về cuộc hôn nhân của mình: “Mỗi giai đoạn tôi lại có cách thể hiện khác nhau, hồi mới lấy chồng, tôi cũng 'cá tính' đấy. Nhưng sau này càng ngày càng đỡ dần. Tôi đỡ không phải vì chồng mà vì mình, để cho năng lượng của mình không bị những cái cáu bực làm tiêu cực. Ngày xưa chồng làm chuyện gì nhỏ xíu cũng khiến tôi bực, còn giờ thì tôi ít bực lắm. Tôi ưu tiên năng lượng tích cực, vui vẻ, chan hòa. Mình là phụ nữ mà, mỗi lần bực bội là mệt mỏi, nhanh già lắm. Vợ chồng tôi cũng ít chành chọe nhau, người này nhường người kia".
Phẫn nộ xe sang Mercedes lạng lách, tạt đầu xe khác 'như chốn không người'
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.
