'Kingdom of the Planet of the Apes': Sức hấp dẫn của thương hiệu 'Hành tinh khỉ'
Với Taylor Swift, việc cô xuất hiện tại các sự kiện Super Bowl không còn là điều xa lạ trong vài năm qua, khi bạn trai hiện tại Travis Kelce chính là cầu thủ tấn công biên của đội Kansas City Chiefs. Năm ngoái, dù bận bịu với The Eras Tour tại Nhật Bản, cô vẫn dành thời gian để đến cổ vũ bạn trai.Năm nay, điều bất ngờ là khi máy quay chĩa vào giọng ca Blank Space, nhiều người hâm mộ của đội đối thủ là Philadelphia Eagles đã la ó phản đối, thể hiện sự chế giễu của mình.Phản ứng trước sự việc này, Taylor nhanh chóng nhìn sang những người bạn đi kèm, gồm rapper Ice Spice và chị em của nhóm nhạc HAIM, tỏ vẻ khó hiểu. Từ khuôn miệng, có thể đoán ra cô đã nói rằng "Cái quái gì thế?".Nhưng sau đó nữ ca sĩ cũng nhanh chóng bình tĩnh, nở một nụ cười và cho thấy rằng sự việc vừa qua không ảnh hưởng mấy đến bản thân mình.Tuy vậy, những người nổi tiếng khác lại lên tiếng bênh vực cô. Cựu vận động viên quần vợt Serena Williams - người là khách mời trong phần trình diễn giữa giờ của rapper Kendrick Lamar - đã tweet trên X rằng: "Tụi chị yêu em. Đừng nghe những lời la ó đó nhé!".Một vị khách khác cũng được bắt gặp trên khán đài là Tổng thống Donald Trump. Khi nhìn thấy ông trên màn hình lớn, đám đông lại tỏ ra thích thú và rất cuồng nhiệt.Tính đến nay, ông là tổng thống đương nhiệm đầu tiên tham dự trực tiếp trận Super Bowl. Trên nền tảng Truth Social của mình, ông cũng chia sẻ lại một bài viết của tài khoản có tên Libs of TikTok với nội dung "Trump được chào đón tại Super Bowl trong khi Taylor Swift thì bị la ó".Tiền vệ Patrick Mahomes của Chiefs nói với các phóng viên trong một cuộc họp báo vào giữa tuần trước rằng: "Thật tuyệt khi được thi đấu trước một vị tổng thống đương nhiệm. Ông ấy là người đang ở vị trí cao nhất của nước Mỹ này". Bạn trai của Taylor Swift - Travis Kelce - cũng cho biết được chơi trước mặt tổng thống là "một vinh dự lớn". Anh nói: "Bạn biết đấy, bất kể tổng thống là ai thì tôi vẫn rất phấn khích vì đây là trận đấu lớn nhất trong cuộc đời mình. Và khi có tổng thống ở đó, trận đấu này cũng càng tuyệt hơn".Vài giờ trước khi đi đến đến trận đấu, Fox News đã phát sóng một phần cuộc phỏng vấn của ông Trump với người dẫn chương trình Bret Baier, trong đó ông dự đoán Chiefs sẽ giành chiến thắng, khen ngợi vợ của tiền vệ Patrick Mahomes và nhắc lại sự ủng hộ của ông đối với công việc cắt giảm chi phí của chính phủ của Elon Musk.Cảnh báo lừa tình theo kiểu 'chăn lợn'
Tờ South China Morning Post ngày 20.2 đưa tin nhóm nhà khoa học từ Viện nghiên cứu thông tin hàng không vũ trụ thuộc Viện Hàn lâm khoa học Trung Quốc đã đạt được bước nhảy vọt về công nghệ hình ảnh quang học với một tia laser mạnh mẽ có thể định nghĩa lại các tiêu chuẩn toàn cầu về giám sát. Công nghệ này có khả năng cho phép Trung Quốc giám sát các vệ tinh quân sự nước ngoài với độ chính xác vô song hoặc phân biệt các chi tiết nhỏ như khuôn mặt người từ quỹ đạo trái đất thấp.Nhóm nghiên cứu đã chụp được hình ảnh bằng camera, với độ phân giải cấp milimet từ khoảng cách vượt hơn 100 km. Việc này trước đây được cho là không thể. Bước đột phá mới đã được mô tả trong một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Laser tiếng Trung vào tuần trước.Cuộc thử nghiệm nói trên được tiến hành trên hồ Thanh Hải, một vùng nước núi cao rộng lớn ở phía tây bắc xa xôi của Trung Quốc. Theo đó, nhóm nghiên cứu đã triển khai một hệ thống lidar khẩu độ tổng hợp tiên tiến, một loại hệ thống hình ảnh dựa trên laser với trường nhìn rộng.Được đặt trên bờ phía bắc của hồ Thanh Hải, chiếc camera nhắm vào các mảng lăng kính phản xạ được đặt cách xa 101,8 km trong điều kiện khí quyển trong lành với tầm nhìn cao, lượng mây che phủ tối thiểu và gió ổn định.Chiếc camera có thể nhanh chóng phát hiện các chi tiết có kích thước nhỏ tới 1,7 mm và cho biết khoảng cách đến các vật thể với độ chính xác 15,6 mm, mức độ chi tiết tốt hơn 100 lần so với các camera do thám tốt nhất hiện nay và các kính viễn vọng tốt nhất dựa trên ống kính truyền thống.Nhóm nhà khoa học Trung Quốc đã sử dụng một số cải tiến công nghệ để đạt được bước tiến công nghệ mang tính bước ngoặt như trên. Bằng cách chia chùm tia laser trên một mảng thấu kính siêu nhỏ 4x4, họ đã mở rộng khẩu độ quang học của hệ thống từ 17,2 mm lên 68,8 mm, khắc phục sự đánh đổi thông thường giữa kích thước khẩu độ và trường nhìn.Nhóm nghiên cứu cũng sử dụng một mô-đun laser chuyên dụng để gửi tín hiệu có tần số vượt quá 10 gigahertz. Điều này cung cấp độ phân giải phạm vi tốt, tạo điều kiện cho các phép đo khoảng cách chính xác, theo South China Morming Post.
Tàu kéo sà lan bị chìm trên biển, phát hiện 3 thi thể
Những ngày giáp Tết Nguyên đán Ất Tỵ 2025, chợ hoa xuân "Trên bến dưới thuyền" ở khu vực bến Bình Đông (Q.8, TP.HCM) rộn ràng người mua người bán, không khí vô cùng náo nhiệt.Ngồi bên những chậu hoa vạn thọ, hoa mào gà, vú sữa trưng tết mini ở chợ hoa "Trên bến dưới thuyền", ông Việt (56 tuổi) niềm nở tư vấn cho khách ghé hỏi thăm. Ông cho biết năm nay, mỗi cặp cúc vạn thọ được bán với giá 200.000 đồng, hoa mào gà 100.000 đồng/cặp, thấp hơn so với năm ngoái.Trong khi đó, mỗi cây vú sữa mini, là mặt hàng mới của vườn năm nay được bán ra với giá 100.000 đồng. Nhiều khách tới hỏi giá rồi rời đi, cũng có người ở lại lựa chọn tỉ mẩn từng chậu để chọn được hoa chưng tết ưng ý, "mang tết về nhà".Ông Việt tâm sự mình bán ở chợ hoa này 3 năm nay, từ ngày làm sui với ông chủ vườn hoa có tiếng Chợ Lách (Bến Tre). Kể từ đó, ông cùng ông sui lên bán ở chợ này. Ông sui của ông Việt cũng có thâm niên hơn 15 năm bán hoa tết ở TP.HCM."Bán hoa tết, trả giá qua lại cũng vui. Chênh vài chục ngàn, vậy mà được mua vừa bán, ai cũng hài lòng. 99% khách tới mua đều trả giá, số ít là mua luôn không kỳ kèo. Nhưng tôi nghĩ trả giá trong việc mua hoa tết cũng là chuyện bình thường, người bán người mua đều có chuyện để nói", ông cười, bày tỏ.Theo ông Việt, khách thường trả chênh khoảng 10.000 - 30.000 đồng giá gốc. Năm nay, ông cho biết việc buôn bán không được như năm ngoái khi khách đi mua hoa không quá đông. Lên chợ hoa từ 24 tháng chạp nhưng hàng bán không quá nhanh."Mỗi ngày, một xe bông khoảng 200 chậu sẽ được chở từ quê lên. Bình thường bán mỗi ngày 1 xe, nhưng năm nay 2 ngày vẫn chưa hết một xe. Càng về tết, lượng người mua càng đông nên mình cũng hy vọng việc buôn bán sẽ tốt hơn. Nhớ năm ngoái bán được lắm, hết sạch", ông bày tỏ.Ông Dũng, là ông sui của ông Việt bán ở một lô khác ở chợ hoa này cũng tất bật tư vấn cho khách ghé mua hoa. Mười mấy năm bán hoa tết ở TP.HCM, ông đã trải qua nhiều cung bậc cảm xúc, nhiều lần khóc cười với khách mua hoa."Người Sài Gòn đó giờ hào sảng, mua hoa trả giá là bình thường nhưng cũng không quá kỳ kèo. Bớt nhau vài chục mà ai cũng vui. Nhưng cũng có số ít người trả giá có chút quá đáng, giả dụ mình bán cặp vạn thọ 250.000 đồng đẹp lắm, mà người ta trả còn 150.000 đồng, cũng chạnh lòng cho mình vì công sức chăm sóc hoa cả năm", ông bày tỏ.Một chủ vườn ở Chợ Lách (Bến Tre) năm nay bán ở chợ hoa "Trên bến dưới thuyền" nhiều loại hoa khác nhau, từ bông vạn thọ, bông giấy, mai vàng… cho biết dù lên từ 25 tháng chạp nhưng tới ngày 26 tháng chạp, bà chưa bán được chậu mai nào.Theo người phụ nữ, năm nay tình hình buôn bán không nhanh như mọi năm. Vạn thọ và bông giấy thì bán được hơn. Mỗi chậu mai vườn bán ra có giá từ 1 triệu - 1,8 triệu đồng và được chở lên khoảng 200 chậu. Bông vạn thọ giá 180.000 đồng/cặp.Bạn có thể chọn 1 mục. Bình chọn của bạn sẽ được công khai.Chắn chắn là cóTôi không trả giá, kỳ kèoTùy trường hợp mà quyết định có trả giá hay khôngKhác"Tôi bán ở đây mười mấy năm, từ hồi về lấy chồng, còn chồng tôi đi bán bông tết hồi còn nhỏ xíu tới giờ. Bán đó giờ, khách nào tôi cũng gặp rồi. Có những khách mua không trả giá, nhưng ít, cũng có những khách trả quá nửa. Trả giá vậy thì sao mình bán được nên đôi lúc thấy chạnh lòng", bà tâm sự.Chủ vườn này hy vọng những ngày sát tết, việc buôn bán ngày càng thuận lợi hơn, bán được nhiều hàng hơn để tết về quê cùng gia đình đón một cái tết ấm no. Qua bao mùa chợ hoa khóc cười, bà mong năm Ất Tỵ này mình sẽ cười tươi.Một chủ vườn khác bán quất ở chợ hoa này cũng tâm sự về chuyện trả giá hoa ngày tết, cho rằng việc trả giá là chuyện bình thường trong buôn bán, thuận mua vừa bán thì ai cũng sẽ vui."Mình không nói thách với khách, thì khách sẽ không trả giá quá đáng với mình. Bán bông tết, ai cũng mong bán giá được nhất, nhưng đừng nói quá để khách mất lòng tin, có vậy năm sau mới gặp nhau còn cười với nhau một cái. Chính nhờ buôn bán uy tín mà những người bán hoa chúng tôi mới có khách ruột, mỗi mùa tết khách lại ghé hỏi thăm", ông cho biết thêm.
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.
Lan tỏa thông điệp “Ngọn nến điện tử” đến với người trẻ khắp nơi
Ngày 10.4, Apple cho biết kẻ xấu đã cố gắng "khai thác iPhone từ xa thông qua phần mềm gián điệp đánh thuê". Tuy nhiên, việc này không nhắm đến đa số người dùng mà chỉ những mục tiêu cụ thể, như chính trị gia, nhà báo, tổ chức dân sự, doanh nghiệp. Apple đã gửi thông báo về mối đe dọa này qua email đăng ký Apple ID cũng như iMessage của những người có thể trở thành nạn nhân ở 92 nước. Ngoài ra, khi đăng nhập trang Apple ID, người dùng cũng nhận được cảnh báo tương tự.
