Lộ diện ứng cử viên 'nặng ký' cho vai James Bond tiếp theo
Tết Nguyên đán là thời điểm đầu của chu kỳ năm mới. Khi căn cứ vào các sử liệu và văn hóa dân gian, chúng ta khó xác định người Việt bắt đầu ăn tết vào dịp lập xuân từ khi nào; tuy nhiên, nhắc về nguồn gốc tết chúng ta lại có nhiều thông tin thú vị.PGS.TS Nguyễn Ngọc Thơ, Giảng viên cao cấp Viện Phát triển năng lực lãnh đạo, Đại học Quốc gia TP.HCM cho biết, người Việt cổ sớm hiểu và xác định Tết Nguyên đán là mở đầu cho một năm nông lịch nhờ vào khả năng nhận thức sự tuần hoàn của thời tiết và sự thích ứng của vụ mùa ngoài đồng. Từ thời cổ đại, khi tổ tiên người Việt nhận thức được sự chuyển giao của thời tiết và chu kỳ thời gian trong năm đã có một số hình thức sơ khai về việc xác lập chu kỳ tuần hoàn và tổ chức đón tết. Khảo cứu về phong tục của người Bách Việt cổ, trong đó có tổ tiên Lạc Việt, cho thấy ngày tết đầu năm trước đây rơi vào đầu tháng 11 âm lịch (ứng với tháng Tý), chứ không phải đầu tháng giêng (tháng Dần). Cụ thể, người Việt xưa không dùng số đếm để gọi ngày, tháng mà dùng Thiên can – Địa chi để gọi tên, chẳng hạn hết tháng Tý thì tới tháng Sửu, rồi đến Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi là hết một năm. Giờ Tý là giờ chuyển giao giữa hai ngày trong đêm, tháng Tý là tháng lạnh nhất trong năm - tháng 11, ứng với thời điểm Đông chí, thời điểm để bắt đầu một chu kỳ đếm mới. Lúc này mùa màng cũng đã kết thúc, người Việt xưa nghỉ ngơi để chờ đến khi thời tiết ấm lên mới tính tới việc gieo cấy mùa sau. Vì vậy, họ đã chọn đầu tháng Tý (tức tháng 11 âm lịch) để ăn tết. Tính từ đầu tháng 11 cho tới đầu tháng 5 năm sau là trọn 6 tháng; do đó, người Việt gọi Tết Đoan ngọ ngày mùng 5.5 âm lịch là Tết nửa năm. "Có giả thuyết cho rằng, tháng 11 ở Việt Nam trời chưa quá lạnh, người Việt cổ có thể tổ chức các hoạt động đón tết. Trong khi đó, ở Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản… tháng 11 là bắt đầu vào chính đông, quá lạnh không ăn tết được nên họ phải tính toán lựa chọn thời điểm tiết lập xuân để ăn tết, chính vì thế họ xác định tết âm lịch vào tháng Dần (tức tháng giêng, ngay trước hoặc sau tiết lập xuân). Họ xác định tháng Dần là tháng đầu năm, gọi là "Chính nguyệt" (tức tháng chính trong năm). Quá trình này diễn ra rất sớm trong lịch sử, dưới nhãn quan "di phong định tục" . Trong quá trình tiếp xúc văn hóa và hội nhập, người Việt cổ đã dần chuyển đổi tổ chức đón tết từ đầu tháng Tý (tháng 11) sang đầu tháng Dần (tháng giêng) như ngày nay vậy", PGS.TS Nguyễn Ngọc Thơ chia sẻ.Trước đây không lâu, một số làng quê ở Vĩnh Phúc, Phú Thọ - nơi được cho là vùng đất kinh đô xưa của nhà nước Văn Lang xưa của các vị vua Hùng còn lưu lại một số tập tục cổ (như tục ăn đất khoán hun khói, tục làm lễ mở cửa rừng...) gợi về ký ức của ngày tết cổ xưa vào đầu tháng 11 của người Việt cổ. Một số gia đình người Việt gốc Hoa ở Đồng bằng sông Cửu Long vốn có nền tảng Bách Việt cổ cũng tổ chức cúng tết Đông chí bằng chè trôi nước, bánh ngọt và trái cây, coi tết Đông chí là ngưỡng thêm tuổi mới của mọi người. Như đã nói, trên đây là một giả thuyết cần có nhiều khảo cứu hơn nữa để làm rõ hơn vấn đề.Theo PGS.TS. Nguyễn Ngọc Thơ, khó có thể biết rõ người Việt xưa ăn tết thế nào nhưng cơ bản tết không thay đổi về ý nghĩa. Tết xưa còn lưu lại trong ký ức người Việt Nam hôm nay chỉ có thể là ký ức tết từ thời bao cấp hay ở giai đoạn đầu của cải cách – mở cửa mà thôi. Phong tục ngày tết xưa về cơ bản thể hiện sinh động các ý nghĩa tạ ơn đất trời, thần linh và tổ tiên, củng cố mối quan hệ vốn có của gia đình - dòng tộc, thực hiện các nghi lễ cổ truyền để chào đón năm mới và truyền dạy văn hóa cho các thế hệ con cháu, củng cố và mở rộng giao tiếp với láng giềng xung quanh, tổng kết – đúc kết kinh nghiệm của năm cũ và gửi gắm mong ước cho năm mới, chuẩn bị tâm thế mới cho năm làm việc tiếp theo. Nhìn chung, dù là tết xưa hay tết nay gì đi nữa thì ngày tết vẫn là dịp để chúng ta nhìn lại những thành quả của năm cũ và rút ra bài học cho năm mới (đối với cá nhân) và củng cố truyền thống gia đình và các mối quan hệ (đối với xã hội). Ông Thơ cho rằng, trước đây, cuộc sống hằng ngày chưa thật đủ đầy nên người ta mong đến tết để được nghỉ ngơi, ăn ngon, mặc đẹp. Vậy nên mới có câu:Cu kêu 3 tiếng cu kêuMong mau tới tết dựng nêu ăn chè.Còn ngày nay, cuộc sống no ấm hơn nên việc ăn mặc không là vấn đề nữa. Thay vào đó, sau một năm làm việc vất vả, dịp tết được nghỉ dài ngày, nhiều người quay về gia đình đoàn tụ và đón tết với gia đình trong khi không ít người muốn được nghỉ ngơi, giải trí, giao tiếp (không muốn các nghi lễ theo họ là "rườm rà"), hoặc đi du lịch..., nên dường như có sự chuyển dịch từ "ăn tết" sang "chơi tết". Dù vậy, dù là "ăn tết", "chơi tết" hay gì đi nữa thì các nghi lễ truyền thống trong dịp tết như cúng ông Táo, cúng tất niên và đ1n ông bà tổ tiên về ăn tết, cúng giao thừa, mừng tuổi ông bà cha mẹ, lì xì trẻ thơ, chúc tết dòng họ, láng giềng, thăm viếng thầy cô cũ thưở thiếu thời, tạ ơn những quý nhân đã giúp đỡ trong đời... vẫn được ưu tiên gìn giữ. Nói cách khác, các ý nghĩa cơ bản của ngày tết vẫn được giữ nguyên trạng qua phong tục và nghi lễ, việc tổ chức "ăn tết" hay "chơi tết" chỉ là hình thức thích ứng của cuộc sống đương đại. Cũng cần nhấn mạnh rằng, các phong tục, nghi lễ quan trọng trong mấy ngày tết chỉ đẹp khi chúng ta không tạo gánh nặng các thành viên gia đình, nhất là phụ nữ (chẳng hạn bắt buộc phải mâm cao cỗ đầy, nấu nướng phải tươm tất nhiều món, gánh nặng con cháu làm ăn xa quay về phải "lễ nghĩa" đầy đủ với cả họ, cả làng...). Tết là dịp sum vầy để củng cố hay xây đắp truyền thống gia đình, chúng ta cần chú ý đến nhu cầu được nghỉ ngơi, chơi tết của phụ nữ trong nhà và những người trẻ vốn đã vất vả ngược xuôi mưu sinh trong suốt năm qua. Theo nhà nghiên cứu văn hóa, dù là ăn tết hay chơi tết chúng ta cũng cần chú ý yếu tố về sự ấm cúng của gia đình, đặc biệt là những người có tuổi, ông bà cao tuổi vì ngày tết là khoảng thời gian thiêng liêng để các bậc cao niên được sống trong không gian thiêng liêng của gia đình, được tương tác, đối thoại và thể hiện lòng tôn kính, kính nhớ với tổ tiên. Đối với nhiều gia đình Việt Nam, bàn thờ tổ tiên những ngày tết phải đầy đủ lễ phẩm và nhang khói, có như vậy họ mới cảm thấy ấm cúng, an lòng. Vậy nên người trẻ mong muốn tổ chức chơi tết (như mời bố mẹ đi du lịch xa nhà chẳng hạn) phải lưu ý việc này."Do đó, nếu người trẻ mong muốn mời ba mẹ rời quê lên thành phố ăn tết hay cùng nhau đi du lịch đó đây mà ba mẹ từ chối thì không nên buồn, bởi ba mẹ và những người lớn trong nhà còn có những nhiệm vụ phải làm để giữ lửa, giữ phong tục, giao tiếp với người tổ tiên đã khuất", PGS.TS Nguyễn Ngọc Thơ lưu ý.Thêm vào đó, những ai đang làm bố làm mẹ cần chú ý tạo điều kiện để con trẻ được trải nghiệm không khí tết qua những tập tục cổ truyền như cùng bố mẹ tảo mộ ông bà, bài trí bàn thờ, dán liễn xuân, quây quần bên nồi bánh chưng/bánh tét và sum họp đêm giao thừa, được mặc trang phục đẹp nhất chúc tết ông bà cha mẹ, mừng tuổi dòng họ, láng giềng, khuyến khích các con biết thể hiện lòng biết ơn đối với gia đình, thầy cô, láng giềng. Tất cả những hình ảnh ấy sẽ kết thành ký ức tuổi thơ thật đẹp về ngày tết, sẽ theo các con suốt cuộc đời, và sẽ thôi thúc chúng thực hiện những điều tương tự đối với thế hệ sau nữa khi chúng trưởng thành.Chàng thợ sửa mô tô nước chiến thắng 'Tỏa sóng đam mê Aquabike'
Chia sẻ về sự hợp tác giữa hai doanh nghiệp, ông Đỗ Hoàng Việt - Tổng Giám đốc CTCP Thái Sơn Long An cho biết, với việc lựa chọn Anabuki - một trong những tập đoàn bất động sản hàng đầu của Nhật Bản là đơn vị quản lý vận hành dự án T&T City Millennia, Tập đoàn T&T Group và đơn vị phát triển T&T Homes đã và đang tiếp tục hiện thực hóa cam kết của mình trong việc đảm bảo cho cư dân tương lai được hưởng một không gian sống đẳng cấp cùng dịch vụ chuyên nghiệp, xứng tầm.
Đề xuất gia hạn thuế tiêu thụ đặc biệt đối với ô tô sản xuất, lắp ráp trong nước
Tuy nhiên, để nhìn mặt trăng, sao Thổ và sao Kim thẳng hàng phải "tranh thủ" bởi sự kiện này chỉ có thể quan sát trong thời gian ngắn sau khi mặt trời lặn.Theo Timeanddate.com, sự kiện này diễn ra vào đầu buổi tối vì mặt trăng, sao Thổ và sao Kim sẽ lặn khoảng 1 giờ sau khi mặt trời lặn. Sao Kim và sao Thổ là những vật thể dễ nhìn nhất trên bầu trời đêm bằng mắt thường mà không cần thiết bị hỗ trợ nào.Chuyên gia cho biết chuyển động của mặt trăng quanh trái đất có thể được tiết lộ bằng cách so sánh các góc nhìn từ đêm này sang đêm khác. Nếu chúng ta nhìn vào vị trí của mặt trăng vào những đêm liên tiếp, khi nó di chuyển qua sao Thổ trong quỹ đạo hàng tháng quanh trái đất, chúng ta có thể thấy nó di chuyển đều đặn về phía đông so với nền của các ngôi sao.Điều này trở nên rõ ràng nếu chúng ta so sánh hình ảnh vào ngày 4.1.2025 với hình ảnh vào ngày 3.1.2024, khi trăng lưỡi liềm ở gần sao Kim.Ở một số nơi tại châu Âu, mặt trăng sẽ xuất hiện và đi qua phía trước hành tinh có vành đai này, tạo ra hiện tượng mặt trăng che khuất sao Thổ . Sự che khuất xảy ra khi một thiên thể đi qua trước một thiên thể khác, che khuất một phần hoặc toàn bộ thiên thể đó, tương tự như nhật thực.Trước đó vào ngày 14.10.2024, người Việt Nam đã có cơ hội quan sát hiện tượng này khi trăng lưỡi liềm "treo" gần sao Thổ ở phía đông sau khi mặt trời lặn và sau đó đã chứng kiến mặt trăng che khuất sao Thổ như nhật thực.Hướng của mặt trăng và khoảng cách của nó với các hành tinh khác thay đổi đôi chút tùy thuộc vào vị trí quan sát của bạn trên trái đất. Điều này là do mặc dù tất cả người quan sát trên thế giới sẽ nhìn thấy mặt trăng, sao Thổ và sao Kim vào buổi tối nhưng chênh lệch về múi giờ khác nhau đã khiến người quan sát ở một số nơi nhìn thấy các hành tinh có chút khác biệt.Tầm nhìn của bạn cũng phụ thuộc vào việc bạn ở bán cầu Bắc hay Nam, vì hướng của mặt trăng và sao Thổ thay đổi tùy theo vĩ độ. Tham gia vào một hội trại thiên văn đúng vào đêm 4.1 ở Bảo Lộc (Lâm Đồng), anh Huy Võ (25 tuổi, ngụ TP.HCM) vô cùng hào hứng vì sẽ được chiêm ngưỡng hiện tượng này."Mình sẽ có một bầu trời trong, không bị ô nhiễm ánh sáng để quan sát rõ hơn. Hy vọng thời tiết sẽ ủng hộ cho chuyến quan sát thiên văn đầu năm của tụi mình lúc này", chàng trai yêu thiên văn chia sẻ.
Trần Thanh Hương (28 tuổi), ngụ tại đường Thích Quảng Đức, Q.Phú Nhuận, cho biết mỗi chiều đều ra công viên để đi bộ nhằm rèn luyện thể chất, nâng cao sức khỏe, sự dẻo dai cho cơ thể.
Thái Lan lo ngại gia tăng tội phạm khi miễn thị thực cho khách Trung Quốc
* Sau thời gian ngắn "Bắc tiến", trông... thần thái anh khác hẳn!
