Quy định mới về đào tạo lái xe hạng B1, B2, C áp dụng từ ngày 1.6.2024
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.Người Công giáo ở TP.HCM lãnh nhận bí tích giải tội trước Lễ Phục sinh
Sử dụng số liệu hiện trạng rừng để cập nhật diễn biến rừng năm tiếp theo; chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, chủ rừng nghiêm túc thực hiện công tác theo dõi, cập nhật và báo cáo diễn biến rừng hàng năm theo quy định.
Làm gì để người dân ĐBSCL thoát nghèo?
Nỗ lực ghi điểm ở vòng ngoài nhưng các cầu thủ Thang Long Warriors lại không hiệu quả khi thực hiện hỏng 10 cú ném 3 điểm nên để Saigon Heat tạo khoảng cách 7 điểm (19-12) khi hiệp 1 khép lại. Ngoại binh còn lại của CLB Thang Long Warriors là Sameen Swint cùng 2 tay ném trẻ Nguyễn Tuấn Anh, Trần Phi Hoàng Long thi đấu ấn tượng ở hiệp 2 nhưng khoảng trống mà John Fields để lại quá lớn. Các cầu thủ Saigon Heat khai thác hiệu quả điểm yếu của đối thủ để gia tăng cách biệt lên 14 điểm (40-26) sau 2 hiệp.
Ngày 18.1, Công an Q.Tân Phú đang điều tra làm rõ vụ cháy tại căn hộ chung cư trên đường Trịnh Đình Thảo (P.Hòa Thạnh).Theo thông tin ban đầu, người dân sống tại tầng 5, khu A của một chung cư trên đường Trịnh Đình Thảo (P.Hòa Thạnh, Q.Tân Phú) cho biết, hơn 5 giờ cùng ngày, nghe tiếng la cùng khói tỏa ra từ bên trong căn hộ cùng tầng.Lúc này, cửa căn hộ đóng, mọi người nhanh chóng báo cho bảo vệ chung cư. Bảo vệ chung cư sau đó dùng dụng cụ cùng người dân phá cửa, đưa người phụ nữ cùng cháu nhỏ ra ngoài. Mọi người cũng đã kịp khống chế, dập tắt lửa trong căn hộ trước khi lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp đến.Theo người dân cũng như bảo vệ chung cư cho biết, người phụ nữ sống tại căn hộ trên có biểu hiện bệnh trầm cảm. Thời điểm xảy ra cháy, chồng của người phụ nữ đi làm. Hiện người phụ nữ tâm lý hoảng loạn, chưa ổn định nên cơ quan chức năng chưa thể làm việc, lấy lời khai với người này. Nguyên vụ cháy căn hộ chung cư trên đường Trịnh Đình Thảo (Q.Tân Phú) đang được công an làm rõ.
Thắt ống dẫn tinh có ảnh hưởng đời sống tình dục nam giới?
Chiều 28.2, đại tá Nguyễn Hữu Phước, Giám đốc Công an tỉnh Khánh Hòa, chủ trì lễ công bố quyết định của Bộ trưởng Bộ Công an về giải thể công an huyện, thị xã, thành phố, các quyết định của Giám đốc Công an tỉnh về công tác cán bộ.Theo đó, 8 cơ quan công an cấp huyện gồm: H.Diên Khánh, H.Cam Lâm, H.Vạn Ninh, H.Khánh Sơn, H.Khánh Vĩnh, TP.Nha Trang, TP.Cam Ranh và TX.Ninh Hòa (trừ Đồn Công an) giải thể từ ngày 1.3.2025.Tại buổi lễ, lãnh đạo Công an tỉnh đã trao quyết định nghỉ công tác hưởng chế độ hưu trí (nghỉ hưu trước tuổi) từ ngày 1.3.2025 đối với 7 lãnh đạo cấp phòng của Công an tỉnh, trong đó có 4 trưởng phòng và 3 phó trưởng phòng.Đồng thời trao quyết định điều động, bố trí cho 54 cán bộ lãnh đạo cấp phòng và lãnh đạo công an cấp huyện nhận nhiệm vụ mới tại các đơn vị nghiệp vụ thuộc Công an tỉnh.Trong đó, điều động thượng tá Lê Bửu Lộc, Trưởng công an H.Diên Khánh, giữ chức vụ Trưởng phòng Cảnh sát giao thông, thay cho đại tá Trần Văn Giang nghỉ công tác trước thời hạn.Thượng tá Hoàng Tuấn Ngọc, Trưởng công an TP.Nha Trang, giữ chức Trưởng phòng An ninh nội địa, thay cho thượng tá Nguyễn Kỳ Tân được bổ nhiệm làm Chánh thanh tra Công an tỉnh.Thượng tá Nguyễn Mậu An, Trưởng công an H.Khánh Sơn, giữ chức vụ Trưởng phòng Tham mưu, thay cho thượng tá Đỗ Bảo Liêm được bổ nhiệm làm Trưởng phòng Kỹ thuật nghiệp vụ và ngoại tuyến.Thượng tá Phan Bình Dương, Trưởng công an H.Cam Lâm, giữ chức vụ Trưởng phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, thay cho thượng tá Đỗ Đức Bình được bổ nhiệm làm Trưởng phòng Cảnh sát thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp.Thượng tá Trần Thanh Trung, Trưởng công an H.Khánh Vĩnh, giữ chức Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường, thay cho thượng tá Phan Quang Nhẫm đến nhận công tác và giữ chức vụ Thủ trưởng Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy Công an tỉnh.Đồng thời điều động và bổ nhiệm thượng tá Cao Xuân Thuấn, Trưởng công an TP.Cam Ranh, giữ chức vụ Trưởng phòng An ninh điều tra; thượng tá Nguyễn Minh Tuấn, Trưởng công an TX.Ninh Hòa, giữ chức Trưởng phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội; thượng tá Nguyễn Văn Sáng, Trưởng công an H.Vạn Ninh, giữ chức Trưởng phòng Cảnh sát cơ động.Phát biểu tại buổi lễ, đại tá Nguyễn Hữu Phước, ghi nhận và biểu dương, đánh giá cao sự gương mẫu, đi đầu, hy sinh quyền lợi bản thân, vì sự nghiệp chung của các lãnh đạo cấp phòng, cấp đội tự nguyện xin nghỉ hưu trước tuổi hoặc giữ chức vụ thấp hơn để tạo điều kiện cho công tác tổ chức, sắp xếp cán bộ.Bên cạnh đó, lãnh đạo Công an tỉnh Khánh Hòa cũng ghi nhận và biểu dương các chỉ huy, cán bộ đã tình nguyện về cơ sở, ở lại cơ sở hoặc bố trí ở những vị trí công tác khó khăn hơn, vất vả hơn.Đại tá Nguyễn Hữu Phước đề nghị cán bộ, chiến sĩ toàn lực lượng Công an tỉnh Khánh Hòa phát huy cao độ phẩm chất của người chiến sĩ Công an nhân dân "sẵn sàng đi bất cứ nơi đâu, làm bất cứ việc gì khi Tổ quốc và nhân dân cần đến", với tinh thần trách nhiệm đoàn kết, cộng sự, khắc phục mọi khó khăn trong mọi tình huống; tiếp tục nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, thích ứng nhanh với yêu cầu công tác mới.Đối với một số cấp trưởng theo phương án sắp xếp phải bố trí chức vụ thấp hơn, Công an tỉnh Khánh Hòa đã có chủ trương, thời gian tới, có vị trí trống, nếu cán bộ có nguyện vọng và bảo đảm đầy đủ các tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định của Bộ Công an thì có thể được xem xét, ưu tiên trong phương án nhân sự.
