betaprofiles

Lewandowski từ chối ở lại Bayern Munich, quyết tâm gia nhập Barcelona

Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.

Bộ Công an khám xét nhà riêng cựu Chủ tịch UBND tỉnh Bình Thuận Lê Tiến Phương

Tuy nhiên, khoảng 90% ca ung thư tinh hoàn có thể sờ thấy một cục u nhỏ bằng hạt đậu và hơn 80% trường hợp này là không đau.

Lâm Chí Dĩnh thích thú chèo thuyền thúng, dạo phố cổ Hội An

"Tuy nhiên trong thực tế, những chuyện xảy ra tốt hay xấu trong năm, thật chất chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên. Nếu dùng thống kê khoa học, tính xác suất mỗi năm về những chuyện may hay rủi, có lẽ sẽ cho kết quả như nhau, không nhất thiết phải năm tuổi hay năm tốt. Bởi lẽ, nếu bình tâm rà soát lại nơi những người thân, đồng nghiệp, bạn bè…, mọi người sẽ thấy rõ rằng có những trường hợp gặp năm hạp tuổi nhưng chưa chắc may mắn. Và ngược lại, có không ít người tuy đang trong năm tuổi hay tam tai nhưng vẫn làm ăn phát đạt, cuộc đời bình an chứ chẳng hề hấn, xui rủi gì. Vì những lẽ đó, quan niệm cho rằng tam tai hay năm tuổi sẽ xui rủi là ý kiến phiến diện, suy diễn không hợp với thời đại ngày nay", ông Tín cho hay.

Thạc sĩ - bác sĩ Tạ Quốc Hưng, Khoa Da liễu - Thẩm mỹ da, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, cho biết ngày tết thói quen sinh hoạt thay đổi. Đây cũng là thời gian da dễ bị ảnh hưởng nhất. Có rất nhiều bệnh nhân sau tết da nhăn, mắt quầng thâm, mụn trứng cá hoành hành. Nguyên nhân là do ngày tết chúng ta thường ăn các thức ăn giàu chất béo, đồ ngọt khiến làn da đổ dầu nhiều hơn, hình thành nhân mụn, gây mụn trứng cá.Đặc biệt, khi bạn đi chơi xuân, quên sử dụng kem chống nắng gây bỏng nắng, sạm nám do tác động của tia cực tím.Để "cấp cứu" làn da sau tết, bác sĩ Hưng khuyến cáo bạn cần duy trì chăm sóc da như hằng ngày. Thứ nhất, vật bất ly thân bạn không được quên sử dụng kem chống nắng. Bạn nên sử dụng kem chống nắng trước 30 phút khi đi ra ngoài, bôi dặm kem chống nắng sau 2 - 3 tiếng. Nên chọn kem chống nắng có chỉ số SPF từ 30 trở lên, chống được cả tia UVA và UVB. Nếu có tắm biển hoặc hồ bơi, nên chọn loại kem có thêm tính chống nước. Bên cạnh đó, nên che chắn bằng khẩu trang, kính mát, nón rộng vành khi đi ra ngoài trời.Thứ hai, dưỡng ẩm cho làn da. Đây là cách để giảm khô da, giảm tiết nhờn, bảo vệ làn da khỏi tình trạng ngứa ngáy, mất nước.Bác sĩ Hưng cho biết nếu khu vực có khí hậu lạnh, việc giữ ẩm cho da càng quan trọng. Thời tiết lạnh làm da khô, kích thích bã nhờn dưới da, bong tróc vảy sừng, vảy sừng này có thể gây viêm nang mụn ẩn, gây mụn viêm. Hàng rào bảo vệ da khô thì cũng dị nguyên có thể xâm nhập vào da gây ngứa ngáy, mụn nước cho da. Bạn có thể sử dụng các loại cream, lotion…Thứ ba, tẩy tế bào chết. Tẩy trang và rửa mặt sạch sau khi đi chơi. Bước chăm sóc này để tránh hiện tượng bít tắc lỗ chân lông gây mụn trứng cá. Thứ tư, bạn cần uống đủ nước để dưỡng ẩm từ bên trong. Mỗi ngày bạn duy trì 2 lít nước/ngày, chia làm nhiều lần để cơ thể hấp thụ nước tốt hơn.Nếu bạn chỉ còn 2 - 3 ngày muốn làm đẹp làn da "cấp tốc", bác sĩ Hưng cho biết bạn có thể thực hiện liệu trình chăm sóc da nhẹ nhàng như sử dụng các liệu trình cung cấp vitamin cho da, đắp mặt nạ hoặc laser tác động sắc tố bề mặt da, giúp làn da dễ dàng hấp thụ vitamin hơn.Bạn nên tránh các liệu trình xâm lấn quá nặng cho da như peel sâu, lăn kim… khiến da bị tổn thương. Để duy trì làn da đẹp, bạn nên duy trì thói quen ăn nhiều rau xanh, trái cây, hạn chế chất béo, chất ngọt... sẽ giúp cơ thể loại bỏ những chất độc hại, giúp da sáng mịn, tươi tắn hơn.

Cách chụp ảnh đẹp hơn bằng smartphone giá rẻ

Năm 2023, ở mùa giải đầu tiên tổ chức, Trường ĐH Cần Thơ đội đã chứng minh mình là "ông kẹ" của bóng đá sinh viên khu vực Tây Nam bộ khi vượt qua vòng bảng dễ dàng. Đến mùa giải 2024, Trường ĐH Cần Thơ có phần sa sút phong độ và vuột mất tấm vé duy nhất vào VCK vào tay Trường ĐH Trà Vinh.Ở mùa giải lần thứ 3 này, Trường ĐH Cần Thơ đang rất khao khát tìm lại chính mình tại vòng loại Tây Nam bộ giải bóng đá Thanh Niên sinh viên Việt Nam lần III – 2025 cúp THACO (TNSV THACO cup 2025). Tuy nhiên, hành trình của đội được dự đoán sẽ gặp nhiều khó khăn và thử thách hơn so với 2 năm trước đây. Bởi ngay từ vòng bảng, Trường ĐH Cần Thơ sẽ phải cạnh tranh với 3 đối thủ khó chơi là Trường ĐH Cửu Long, Trường ĐH Nam Cần Thơ, Trường ĐH Đồng Tháp. Bốn đội được đánh giá ngang tài ngang sức nhưng chỉ có 2 suất đi tiếp vào vòng bán kết.Đối thủ đầu tiên của Trường ĐH Cần Thơ là Trường ĐH Nam Cần Thơ cũng đã có sự chuẩn bị rất kỹ lưỡng cho vòng loại khu vực Tây Nam bộ năm nay. Đây sẽ là cơ hội để Trường ĐH Nam Cần Thơ trả món nợ thất bại 0-1 trước đối thủ cùng thành phố ở trận đấu cuối cùng vòng bảng năm trước. Lần thứ 2 tham gia giải đấu, Trường ĐH Nam Cần Thơ xác định trận cầu đầu tiên sẽ mang tính quyết định đến khả năng đi tiếp của đội. Một chiến thắng sẽ có rất nhiều ý nghĩa về mặt tâm lý, giúp các cầu thủ tự tin hơn. Bởi ngay sau trận gặp Trường ĐH Cần Thơ, đội Trường ĐH Nam Cần Thơ sẽ đối đầu với Trường ĐH Đồng Tháp. Đây là đội bóng tân binh nhưng được giới chuyên môn đánh giá cao. Trrong khi đó, trận cuối cùng tiếp tục là một thách thức lớn khi đội Trường ĐH Nam Cần Thơ cũng sẽ gặp lại Trường ĐH Cửu Long – đối thủ mà đội đã để thua 0-2 hồi năm ngoái.