Nhà xây không phép, ly hôn chia tài sản thế nào?
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.Khám phá GoldenEye - ngôi nhà cũ của James Bond tại Jamaica, thiên đường của sự bình yên
Bản hit Tái sinh và ca sĩ Tùng Dương sẽ là chủ đề chính cho chương trình số 1 HOT THÌ HỎI - talkshow giải trí hoàn toàn mới bám sát những vấn đề nóng hổi của các nghệ sĩ nổi tiếng đang được quan tâm do Báo Thanh Niên sản xuất, phát trên kênh YouTube, TikTok iHay TV và YouTube, Fanpage Báo Thanh Niên. Khán giả sẽ có cơ hội khám phá những góc khuất đằng sau bản hit Tái sinh và hiểu rõ hơn về quá trình sáng tạo cũng như ý nghĩa sâu sắc của ca khúc này trong chương trình HOT THÌ HỎI số đầu tiên.Thị trường âm nhạc cuối 2024 đầu 2025 đánh dấu sự bùng nổ của ca khúc Tái sinh do Tùng Dương thể hiện. Bài hát được lấy cảm hứng từ câu chuyện tình của nam ca sĩ không chỉ "gây bão" trong nước mà còn "làm mưa làm gió" ở Trung Quốc. Năm qua cũng được xem là một năm thành công của Tùng Dương vì ngoài Tái sinh, anh còn được Bộ Văn hóa Thể thao Du lịch vinh danh "Ca sĩ nổi bật". Nguồn năng lượng tích cực đó sẽ được Tùng Dương mang đến để "mở bát" chương trình HOT THÌ HỎI của Báo Thanh Niên.Trong chương trình trò chuyện đầu năm cùng khán giả Báo Thanh Niên, Tùng Dương sẽ tiết lộ những bí mật thú vị đằng sau bản hit Tái sinh thông qua sự dẫn dắt của MC Vũ Mạnh Cường. Ngoài ra những câu chuyện về chặng đường làm nghề cũng như kế hoạch đón Tết Ất Tỵ cũng được Tùng Dương chia sẻ trong HOT THÌ HỎI.
Khoa học nói gì về việc 'vợ chồng nên giữ tiền chung hay riêng?'
Giá heo hơi bình quân cả nước vẫn ở mức 63.000 đồng/kg. Đây là mức giá tốt giúp người chăn nuôi có lãi, chính vì vậy việc tái đàn đang phát triển triển mạnh và giá heo giống cũng duy trì mức cao.
Reuters dẫn thông báo của Chính phủ Thống nhất Quốc gia (GNU) của Libya đã lên án vụ tấn công đến từ một nhóm các tay súng không rõ danh tính nhằm vào Bộ trưởng Jumaa.Theo GNU, nhóm này đã nổ súng trực tiếp vào xe chở bộ trưởng trong lúc đang di chuyển trên một đường cao tốc.Báo Libya Observer và hãng thông tấn Anadolu đều dẫn nguồn tin tiết lộ bộ trưởng bị thương ở chân. Ông Jumaa được đưa khẩn cấp vào bệnh viện để phẫu thuật và hiện tình hình sức khỏe đã ổn định. Chưa có nhóm nào đứng ra nhận trách nhiệm vụ tấn công trong khi giới hữu trách đã mở cuộc điều tra nhằm truy tìm thủ phạm đằng sau âm mưu ám sát này.GNU dưới quyền lãnh đạo của Thủ tướng Abdulhamid al-Dbeibah đã được thành lập vào năm 2021 thông qua quy trình được Liên Hiệp Quốc ủng hộ.Bộ trưởng Jumaa đảm nhận vai trò giám sát hoạt động điều phối giữa văn phòng Thủ tướng Dbeibah và các bộ khác của GNU từ tháng 3.2021. Ông được xem là một trong những cố vấn thân cận nhất của Thủ tướng Dbeibah.Trong một diễn biến khác cùng ngày ở Trung Đông, Ai Cập và Qatar đang đẩy mạnh nỗ lực giải cứu thỏa thuận ngừng bắn ở Gaza trước áp lực từ Mỹ và sau khi Israel đe dọa sẽ nối lại chiến dịch quân sự, theo Đài al Qahera.Reuters dẫn 2 nguồn thạo tin tiết lộ Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah al-Sisi sẽ không thăm Mỹ và hội đàm với người đồng cấp chủ nhà Donald Trump ở Nhà Trắng nếu nghị trình làm việc bao gồm kế hoạch di dời người Palestine khỏi Gaza. Washington và Cairo chưa bình luận về thông tin trên.Cùng ngày, Tổng thống Mohammed bin Zayed Al Nahyan của Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) nói với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đang thăm Trung Đông rằng nỗ lực hòa bình tại khu vực nên dựa trên giải pháp hai nhà nước để giải quyết cuộc xung đột giữa Palestine và Israel.Về tình hình Li Băng, người phát ngôn quân đội Israel Avichay Adraee tuyên bố lực lượng nước này sẽ tiếp tục bám trụ miền nam Li Băng sau khi thỏa thuận ngừng bắn được kéo dài.
Có dấu hiệu bao che hàng loạt công trình vi phạm ở Thủ Đức
Bước vào trận đấu này, Giám đốc điều hành CLB Thanh Hóa Cao Hoàng Đức đã có chia sẻ sự chờ đợi về hàng công mạnh thứ 2 giải của đội chủ nhà sẽ đối đầu với hàng thủ số 1 V-League của CLB Hà Tĩnh mùa này.Ông Đức có lý khi bày tỏ sự tôn trọng cao cho đội khách đã có 4 trận liền bất bại khi thi đấu xa nhà. Thực tế, thầy trò HLV Nguyễn Thành Công từ khá sớm đã cho CĐV xứ Thanh biết mình giỏi như thế nào, với đòn tấn công sắc sảo.CLB Hà Tĩnh đã tận dụng tối đa sự vắng mặt của trung vệ Gustavo rất giỏi không chiến và khai thác thành công, khi từ biên trái Đình Tiến bấm bóng rất vừa tầm để Geovane bật cao đánh đầu mở tỷ số 1-0 ở phút 11.Bàn thắng sớm của đội khách đã giúp trận đấu càng trở nên thêm hấp dẫn, với những màn "ăn miếng trả miếng", luân phiên đôi công của cầu thủ 2 bên. Cả 2 chơi bóng quyết liệt nhưng tập trung chơi bóng, khiến thời gian bóng chết rất ít.Đến phút 39, CLB Thanh Hóa đã thể hiện được điểm mạnh của mình. Thái Sơn cướp bóng, rất nhanh Luiz Antonio tỉa bóng để A Mít sút tung nóc lưới thủ môn Thanh Tùng, gỡ hòa 1-1. Đây cũng là trận đấu đội trưởng Doãn Ngọc Tân chơi năng nổ, bất chấp sự luân phiên kèm cặp áp sát của đối thủ.Đến phút 55, Helerson bất ngờ ghi bàn từ một tình huống cố định của CLB Hà Tĩnh. Đứng gần cột xa, anh đỡ bóng bằng chân phải, đảo chân và sút tung nóc lưới CLB Thanh Hóa bằng cú ra chân trái hoàn hảo không khác gì một tiền đạo.Tiếc cho đội khách khi VAR vào cuộc đã xác định tiền đạo Geovane đã việt vị trước khi bước lên tranh chấp với hậu vệ Thanh Hóa trước đó, đồng nghĩa tham gia vào tình huống dù không chạm bóng, khiến bàn thắng không được công nhận.Sau tình huống này, cả 2 đội bóng Thanh Hóa và Hà Tĩnh đều không muốn dừng lại, vẫn tích cực đẩy cao tốc độ trận đấu để tìm kiếm thêm bàn thắng. Đội đầu bảng Thanh Hóa tất nhiên không muốn bị kìm chân, tránh cảnh bị nhà đương kim vô địch Nam Định vượt mặt.Đội khách Hà Tĩnh tung Xuân Trường vào từ phút 77 để khai thác những quả chuyền dài vượt tuyến cũng như khai thác các tình huống cố định, cho thấy HLV Nguyễn Thành Công muốn nhân đội khách đang không có đội hình mạnh nhất để lấy trọn 3 điểm, xây chắc vị trí trong tốp 3.Nhưng sự chặt chẽ của hàng thủ 2 bên đã khiến các chân sút dù dốc hết sức vẫn không thể có thêm bàn thắng, chấp nhận hòa 1-1. Đây là trận thứ 3 liên tiếp CLB Thanh Hóa hòa 1-1 và 11 trận bất bại trên mọi mặt trận, trong khi CLB Hà Tĩnh đã có 10 trận liền không thua (chỉ kém 1 trận so với kỷ lục của CLB Công an Hà Nội và CLB Hải Phòng).FPT Play - Đơn vị duy nhất phát sóng trọn vẹn LPBank V.League 1-2024/25, tại https://fptplay.vn
