keonhacai 3

Khám phá ẩm thực Ý trong bữa tiệc đặc biệt ở TP.HCM

Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.

Heerenveen không 'nhả' Văn Hậu về U.23 Việt Nam: Khi nào thì CLB phải trả cầu thủ?

Bệnh viện Quân y 121 hiện tổ chức 35 khoa, ban với hơn 550 cán bộ, nhân viên; trong đó trên 75% thầy thuốc điều trị có trình độ sau đại học. Lượng bệnh nhân đến khám bình quân hơn 1.000 người/ngày.Với việc đầu tư trang thiết bị y tế hiện đại, đồng bộ, Bệnh viện Quân y 121 đã góp phần nâng cao chất lượng khám chữa bệnh cho tất cả bệnh nhân bảo hiểm y tế đến từ các tỉnh thành. Nhiều trang thiết bị hiện đại hỗ trợ chẩn đoán, điều trị như máy CT Scanner, máy chụp cộng hưởng từ (MRI), máy chụp mạch máu số hóa xóa nền (DSA chẩn đoán kịp thời bệnh lý tim mạch, mạch máu não), máy chụp xạ hình (Spect CT giúp xạ hình thận, xạ hình xương, xạ hình tuyến giáp), máy siêu âm đàn hồi gan (Fibroscan), máy nội soi tiêu hóa, máy đo độ loãng xương, máy kéo giãn cột sống...Thời gian qua, Bệnh viện Quân y 121 đã xử lý thành công nhiều ca bệnh khó như liệt tứ chi do tổn thương đĩa đệm sống lưng, sống cổ; vết thương thấu tim do dao đâm; khối u não cực lớn; rắn độc cắn thập tử nhất sinh; thay khớp háng cho nữ bệnh nhân 100 tuổi…Ngày 15.3.2024, Bệnh viện Quân y 121 kỷ niệm 60 năm thành lập với nhiều tự hào khi 2 lần tập thể, 5 cá nhân được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.Ngày 7.7.2024, lễ động thổ Dự án xây dựng Bệnh viện Quân y 121 được diễn ra với sự tham dự của lãnh đạo các cấp. Dự án có tổng mức đầu tư 110 tỉ đồng, tiếp tục mở ra giai đoạn phát triển mới cho Bệnh viện Quân y 121.Trước đó, Bệnh viện Quân y 121 đã hoàn thành giai đoạn 1 xây dựng hoàn chỉnh khu điều trị nội trú khang trang, khu kỹ thuật cao hiện đại, khoa truyền nhiễm, khoa kiểm soát nhiễm khuẩn, khoa dinh dưỡng, nhà chỉ huy viện, khu làm việc khối cơ quan, hệ thống cây xanh, sân, đường…Năm 2024, các khoa mắt, ngoại chấn thương, ngoại thần kinh, nội tim mạch… đã có những đột phá mới, thu hút đông bệnh nhân đến khám và điều trị.Năm 2024, Bệnh viện Quân y 121 đã khám 261.061 lượt bệnh nhân (tăng 8,04% so cùng kỳ năm 2023), thu dung 68.743 bệnh nhân (tăng 22,27%), cấp cứu 17.998 bệnh nhân (tăng 1,73%), chẩn đoán hình ảnh 173.699 ca (tăng 12,36%), chẩn đoán chức năng 54.713 ca (tăng 9,14%), nội soi 6.469 ca (tăng 3,59%), điều trị nội trú 28.470 bệnh nhân (tăng 12,47%), phẫu thuật 7.243 ca (tăng 31,14%)…Năm 2025, Bệnh viện Quân y 121 tiếp tục phát triển nhiều kỹ thuật điều trị mới, phấn đấu đạt và vượt các chỉ tiêu chuyên môn khám chữa bệnh; đồng thời sớm hoàn chỉnh thủ tục trình cấp có thẩm quyền phê duyệt chủ trương đầu tư dự án Bệnh viện Quân y 121- cơ sở 2 Phú Quốc…

Nóng: Chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 của 113 trường THPT công lập TP.HCM

Ngoài ra, một điều mới lạ tại giải đấu lần này là "Runner's music show", nơi các VĐV và khán giả sẽ được làm ca sĩ để hát với nhau, thưởng thức những màn trình diễn âm nhạc tuyệt vời từ chính những đồng đội của mình.

Với tình trạng tiểu không tự chủ liên quan đến tuyến tiền liệt, có nhiều cách tự nhiên giúp nam giới tăng cường sức khỏe tuyến nội tiết này. Họ cần duy trì cân nặng khỏe mạnh, ăn uống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên, kiểm soát căng thẳng và không hút thuốc, theo Verywell Health.

Ô tô Trung Quốc ồ ạt vào Đông Nam Á, khó hút khách như xe Nhật Bản

Sáng 1.2, sau khi kiểm tra hiện trường, tặng quà, lì xì chúc tết và động viên các kỹ sư, công nhân đang làm việc trên công trường sân bay Long Thành, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã chủ trì cuộc họp với chủ đầu tư, Bộ GT-VT, UBND tỉnh Đồng Nai cùng các đơn vị liên quan về tiến độ của dự án.Theo đó, Thủ tướng Phạm Minh Chính ghi nhận những nỗ lực, cố gắng của các bộ, ngành, cơ quan, địa phương liên quan trong triển khai dự án; đồng thời biểu dương khí thế làm việc của gần 4.000 cán bộ, công nhân ở lại công trường trong dịp Tết Nguyên đán Ất Tỵ 2025.Thủ tướng nhấn mạnh, sân bay Long Thành là dự án quan trọng quốc gia; dự án sân bay lớn nhất của nước ta, có ý nghĩa rất quan trọng, đặc biệt trong bối cảnh sân bay Tân Sơn Nhất đã quá tải với hàng nghìn chuyến bay mỗi ngày. Việc hoàn thành sân bay Long Thành cũng thiết thực chào mừng Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và các ngày lễ lớn trong năm 2025.Thủ tướng nêu rõ: "Mục tiêu không có gì thay đổi so với chỉ đạo trước đây, đó là cơ bản hoàn thành sân bay Long Thành vào cuối năm 2025". Vì vậy, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương, đơn vị và ACV (chủ đầu tư) khẩn trương thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại cuộc họp ngày 25.1 và theo chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn; rà soát, xây dựng lại đường găng tiến độ theo mục tiêu để triển khai công việc. Theo dõi, kiểm tra, giám sát quá trình đầu tư xây dựng dự án, kịp thời xử lý vướng mắc, phát sinh theo thẩm quyền, báo cáo những vấn đề cấp bách, vượt thẩm quyền.Thủ tướng yêu cầu ACV và các cơ quan liên quan tăng cường máy móc, nhân lực, thi công, lắp đặt thiết bị với 3 ca 4 kíp, xuyên lễ, xuyên tết, xuyên ngày nghỉ, "ăn tranh thủ, ngủ khẩn trương", "vượt nắng, thắng mưa, không thua bão gió"; tăng cường nhà thầu phụ, huy động cả lực lượng công an, quân đội, công đoàn… với các việc có thể làm được như dọn dẹp vệ sinh, hoàn nguyên môi trường. Nghiên cứu phương án bố trí mặt bằng thi công hợp lý, đồng thời triển khai các hạng mục công trình, không để chồng chéo, cản trở tiến độ trên công trường.Đối với việc thiếu hụt nguyên vật liệu, Thủ tướng yêu cầu trong tuần tới, Đồng Nai họp với các bộ, ngành, chủ đầu tư và nhà thầu để giải quyết dứt điểm các vướng mắc. "Tinh thần là cung cấp trực tiếp cho các nhà thầu, không qua trung gian; phải thu hồi các mỏ hết thời hạn khai thác hoặc làm không đúng quy định, lợi dụng tình hình găm hàng, trục lợi, đội giá; xử lý nghiêm các trường hợp để răn đe. Bộ Công an phải vào cuộc để làm việc này", Thủ tướng nhấn mạnh.Thủ tướng giao Phó thủ tướng Trần Hồng Hà tiếp nhận và xử lý các khó khăn, vướng mắc của các bộ ngành, địa phương, chủ đầu tư, nhà thầu… đối với dự án sân bay Long Thành. Hằng tháng cần triệu tập cuộc họp để đôn đốc, chỉ đạo, giải quyết các vấn đề phát sinh.