Làm vườn rau công nghệ trên đất để hoang
Có dịp tác nghiệp tại huyện A Lưới (Thừa Thiên-Huế), tôi thường được anh em người bản địa nhắn gửi tết này về với bản làng để họ đãi những thức ngon, món lạ chỉ có trong dịp tết. "Anh sẽ không thất vọng đâu! Nhiều người khi ăn Tết Nguyên đán cùng đồng bào đã ví von tết ở thung lũng A Lưới cứ như một "đại hội" ẩm thực với rất nhiều món đặc sản của các dân tộc mà không phải ai cũng có dịp thưởng thức một lần trong đời", anh Lê Văn Hôi (33 tuổi, người dân tộc Pa Kôh, trú tại xã Hồng Thượng) mời gọi.Anh Hôi dẫn chứng không phải người địa phương nào cũng một lần được nếm món sâu tre (loài sâu sống trong ống tre - NV) xào lá kiệu, gọi là P'reng. Bởi, trước tháng 9 và sau khoảng tháng 2 - 3 hằng năm, sâu đã chui khỏi thân tre, hóa bướm. Hay món chuột rừng ướp với gừng, ớt hiểm thêm chút muối rồi cho vào ống tre để nướng. Rồi món A choor (một loài cá suối) gói trong mấy lớp lá chuối đem vùi trong than hồng… Đây là những món ăn "có tiền cũng không mua được" bởi nguyên liệu, gia vị đều là những loài đặc hữu chỉ xuất hiện theo mùa và chỉ có ở dãy Trường Sơn. Ngày thường, muốn ăn những món này cũng không có nhưng đến Tết Nguyên đán là rất nhiều gia đình Pa Kôh sửa soạn để mời khách."Trước tết khoảng 1 tháng, trai tráng trong làng hú gọi nhau cắt rừng đi tìm sản vật, dĩ nhiên không phải là động vật hoang dã cấm đánh bắt mà là những con cá suối, ốc, ếch nhái, nòng nọc… Chúng tôi cũng đi hái, đào các loại gia vị như tiêu rừng (mắc khén), gừng, riềng… mang về tích trữ. Đến ngày tết, khách đến chơi nhà, tùy theo món mà chỉ cần mang ra nướng, xào với lá kiệu, nấu với môn thục… là đã có ngay món ăn ngon lành, nóng hổi", anh Hôi cho biết. Trước tết 1 tháng, cộng đồng người Tà Ôi cũng tất bật chuẩn bị những món ăn đậm vị vùng cao. Có những món được làm trước tết cả chục ngày, đặc biệt là các loại bánh làm từ nếp. Cụ bà Căn Hoan (80 tuổi, người Tà Ôi, trú tại xã Hồng Thái) bảo đàn ông đi kiếm mồi nhắm, làm rượu còn đàn bà thì giã gạo, chọn nếp, tìm lá gói bánh. Người Tà Ôi thường chọn các loại gạo nếp bản địa thơm ngon như ra dư, cu cha, trưi… để làm bánh, xôi ống. "Mẹ thường làm để dâng Yàng (Trời - NV) vào dịp tết. Trong đó, bánh a quát khó gói nhất vì phải làm nhọn 2 đầu bằng lá đót tươi rồi cho nếp vào. Khi làm xong, bánh nhìn như 2 chiếc sừng trâu nên còn gọi là bánh sừng trâu. Ăn bánh kèm thịt nướng, rất ngon", cụ Căn Hoan nói. Cụ vẫn làm bánh nếp giã nhuyễn cùng mè đen (adeep man), món bánh đặc biệt đang có nguy cơ thất truyền.Gắn bó nhiều năm với đại ngàn Trường Sơn, nhà nghiên cứu Trần Nguyễn Khánh Phong nhận định vào ngày tết người Tà Ôi thể hiện nét truyền thống qua văn hóa ẩm thực với những món ăn độc đáo, chuẩn bị công phu. "Vì sinh sống ở vùng núi rừng lạnh buốt, di chuyển nhiều nên người Tà Ôi thích ăn khô, mặn, cay. Bởi vậy, hầu hết các món ăn của đồng bào đều được chế biến theo cách nướng, thui, luộc hoặc tái", ông Phong cho hay. Một số món ăn độc đáo vùng cao vào dịp tết có thể kể đến gồm cá và thịt thui ống (cho thịt vào ống tre rồi lấy cùi bắp đậy lại, đặt nướng lăn tròn đều trên than hồng), môn thục cắt thành từng khúc trộn chung với thịt đã ướp sẵn rồi đổ vào ống để thui… Lạ lùng hơn, theo ông Trần Nguyễn Khánh Phong, những món thoạt nghe qua có vẻ sẽ kén người ăn như món thui chim, chuột, cua ủ thối lại là những đặc sản cao cấp. Nguyên liệu sau khi được làm sạch, ướp gia vị cho vào từng ống tre, nứa hoặc quả bầu khô rồi chỉ cần thui trên lửa một vòng cho có hơi nóng, sau đó cất vào gùi hoặc để lên giàn bếp, sau vài ngày mở ra ngửi thấy có mùi là ăn được. Người Tà Ôi cho rằng dịp lễ tết mang những món này ra đãi khách xem như thể hiện tấm lòng quý mến của gia chủ đối với khách.Nghệ nhân ưu tú Hồ Văn Hạnh (77 tuổi, trú tại xã Trung Sơn), người được mệnh danh là "cuốn từ điển sống của đại ngàn Trường Sơn", cho biết lịch nông vụ của cộng đồng các dân tộc ở A Lưới thường kết thúc vào tháng 10 âm lịch, sau đó người dân sẽ ăn tết mừng lúa mới Aza (chọn một ngày từ 6.11 - 24 tháng chạp). Đón Tết Nguyên đán của đất nước, người dân xem như đã gộp 2 cái tết vào chung vui một lần. Vì vậy, các gia đình không tiếc công sức đi tìm sản vật về đãi khách. Những đặc sản của mỗi dân tộc đều được soạn sửa kỳ công, dâng lễ Aza thế nào thì họ dọn tết cũng như thế đó. "Bố thì quan tâm đến "ẩm" hơn "thực". Tết mà! Đàn ông phải có chi nhâm nhi cùng bạn bè mới vui. Bố thích nhất là rượu tr'đin, tức "rượu trời" vì được cất ngay trên đọt cây", già Hạnh khề khà. Là người Pa Kôh nhưng già Hạnh lại thích thứ rượu truyền thống của người Cơ Tu. Theo già, đây là loại rượu thơm ngon nhất ở đại ngàn Trường Sơn, được chiết từ cây tr'đin mọc trong rừng sâu. Người thợ chỉ cần rạch một đường trên thân cây rồi lấy can hứng nước. Bỏ thêm ít vỏ cây chuồn phơi khô, nước sẽ tự lên men cho ra thứ hương vị có một không hai. Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Hoài Nam (79 tuổi, người dân tộc Cơ Tu, trú tại xã Hồng Hạ) tự hào vì rượu tr'đin được các dân tộc anh em, kể cả người Kinh ở A Lưới, yêu thích và "không có mà bán" vào mỗi dịp tết. Già Nam cho biết người Pa Kôh, Tà Ôi cùng người Cơ Tu còn có một loại rượu tương tự tr'đin là rượu tà vạt được cất từ cây đoác. Cây đoác dễ tìm hơn, nhưng khai thác thì nguy hiểm hơn vì phải trèo cao hơn cây tr'đin. "Đây chắc là những loại rượu duy nhất trên thế giới được lấy trên cây mang về uống mà không cần phải chưng cất", già Nam cười. Tùy vào khẩu vị của mỗi người mà đến tết, đồng bào các dân tộc thiểu số còn nấu rượu nếp (xiêu), ủ rượu cần (a riêu), rượu mía vỏ chuồn (a véc), rượu mây rừng vỏ chuồn (tà via)…Bà Lê Thị Thêm, Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin huyện A Lưới, nhận định mỗi dân tộc đều có phong tục tết cổ truyền mang màu sắc riêng. Nhưng thật đáng quý khi đồng bào mang "tết riêng" hòa vào "tết chung" của đất nước và các dân tộc vẫn giữ được nét ẩm thực độc đáo, đậm dư vị núi rừng. "Tết đến, nhà nhà lại sửa soạn những món ngon để mời khách. Cảm tưởng tết quê hương A Lưới cứ như một "đại hội" ẩm thực của các dân tộc với cơ man là món ăn, thức uống độc lạ… Thú vị hơn, giữa các gia đình còn giao lưu ẩm thực bằng cách trao đổi ống thịt, gùi bánh, chum rượu… để có thể thưởng thức những món mà nhà mình không có. Tết đoàn kết, đầm ấm", bà Thêm chia sẻ.Bạn đọc đóng góp hơn 114 triệu đồng giúp em Trương Thành Tài chữa bệnh
Bộ Y tế hiện là cơ quan chủ trì soạn thảo dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 15/2018/NĐ-CP (dự thảo Nghị định 15 sửa đổi). Theo thành viên ban soạn thảo, nội dung sửa đổi lớn và tác động trực tiếp đến doanh nghiệp là cải cách thủ tục hành chính, tập trung cho quản lý chất lượng sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe, với 10 nhóm nội dung được sửa đổi về cải cách thủ tục hành chính.Trong đó, dự thảo bỏ quy định yêu cầu doanh nghiệp dịch và công chứng tài liệu pháp lý tiếng Anh sau khi đã chứng nhận hợp pháp hóa lãnh sự và chấp nhận bản điện tử giấy tờ pháp lý; cho phép tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm công bố chỉ cần dịch sang tiếng Việt những nội dung cần thiết liên quan đến kết luận nghiên cứu chứng minh công dụng, đối tượng sử dụng và liều dùng, lưu ý, cảnh báo, độ tin cậy nghiên cứu của tài liệu khoa học tiếng Anh và chịu trách nhiệm đối với nội dung dịch thuật thay vì phải dịch, công chứng toàn bộ tài liệu tiếng Anh. Khi phát hiện không trung thực đối với nội dung dịch thuật sẽ thu hồi giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm. Dự thảo Nghị định 15 sửa đổi cũng cho phép sử dụng phiếu kết quả kiểm nghiệm đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe của cơ sở sản xuất đạt thực hành sản xuất tốt (GMP) mà không cần phải gửi mẫu kiểm nghiệm tại các phòng kiểm nghiệm được chỉ định hoặc phòng kiểm nghiệm được công nhận.Quy định này giúp doanh nghiệp không phát sinh thêm chi phí khi kiểm nghiệm tại các phòng kiểm nghiệm đạt ISO 17025 như quy định chung hiện nay cho tất cả các sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe tại Nghị định số 15/2018/NĐ-CP.Dự thảo cũng có các quy định giúp rút ngắn thời gian theo dõi, giải quyết hồ sơ của doanh nghiệp; bãi bỏ hàng loạt các quy định liên quan cấp phép quảng cáo và công bố sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khoẻ; công bố sản phẩm với phụ gia thực phẩm.Đáng lưu ý, tại dự thảo Nghị định 15 sửa đổi, với các thực phẩm nhập khẩu do các tổ chức, cá nhân viện trợ từ thiện, các tổ chức sẽ không phải công bố chất lượng, chỉ đăng ký kiểm tra nhà nước và hoàn toàn chịu trách nhiệm về tính an toàn của sản phẩm, sử dụng đúng mục đích cứu trợ, không để sản phẩm lưu hành ra thị trường.Trước lo ngại dự thảo Nghị định 15 sửa đổi gây phát sinh các quy định kéo theo các chi phí gây tốn kém cho doanh nghiệp ngành khác như thực phẩm thông thường, thủy hải sản, nước giải khát, đại diện lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) khẳng định: "Các quy định sửa đổi phải đảm bảo thông thoáng hơn về thủ tục hành chính, tháo gỡ các "điểm nghẽn", đúng tinh thần chỉ đạo của Chính phủ". Vẫn theo đại diện lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm, sửa đổi Nghị định 15 tập trung vào cải cách hành chính và nâng cao hơn nữa chất lượng thực phẩm chức năng, đặc biệt là thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thông qua hậu kiểm. Do đó, sẽ không ảnh hưởng đến sản phẩm tự công bố của các ngành hàng khác như các thực phẩm thông thường, nước ngọt, thủy hải sản... "Nghị định sửa đổi không gây lãng phí cả ngàn tỉ đồng như có ý kiến lo ngại", đại diện Cục An toàn thực phẩm cho biết.
Con gái tiết lộ cách xưng hô với hai người vợ của Kim Tử Long
Trong trận bán kết lượt đi, mặt cỏ nhân tạo ở Rizal Memorial làm khó hầu hết cầu thủ Thái Lan. Akarapong, Patrik Gustavsson, Supachok Sarachat… đều có những tình huống xử lý không tốt. Nhưng với Suphanat, điều này gần như không xảy ra. Tiền đạo sinh năm 2002 vẫn thể hiện được những gì tinh túy nhất trong lối chơi của mình: tốc độ, kỹ thuật, sự lắt léo và nhãn quan chiến thuật tuyệt vời.Trong ngày hàng công Thái Lan gây thất vọng, Suphanat vẫn để lại ấn tượng với 4 đường tạt bóng chính xác, đạt tỷ lệ thành công 100%. Anh cũng thực hiện 4 đường chuyền tạo cơ hội dứt điểm cho đồng đội, trong đó có 2 tình huống cực kỳ ngon ăn. Anh chính là nhân tố gây đột biến nhất bên đội hình Thái Lan. Tiền đạo thuộc biên chế CLB Buriram United cũng thiếu may mắn khi anh có một tình huống đi bóng lắt léo rồi dứt điểm hiểm hóc khiến thủ môn Kammeraard phải chôn chân nhưng bóng lại tìm đến xà ngang.HLV Masatada Ishii rất cần Suphanat ở trận bán kết lượt về. Vì thế, phút 64, Suphanat được rút ra nghỉ ngay sau khi anh có dấu hiệu bị đau gối do thi đấu trên mặt sân cỏ nhân tạo. Kể từ khoảnh khắc này, Thái Lan gần như không tạo ra thêm bất cứ cơ hội nguy hiểm nào. Để rồi ở cuối trận, họ phải nhận bàn thua cay đắng.Suphanat không chỉ hay ở trận bán kết lượt đi mà còn chơi rất ấn tượng kể từ đầu giải. Anh chính là ứng cử viên hàng đầu cho danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất AFF Cup 2024 với 3 bàn thắng, 4 kiến tạo, 16 lần tạo cơ hội cho đồng đội. Những con số này vượt trội bất cứ cầu thủ nào.Đội tuyển Thái Lan đang ở thế bất lợi nhưng vẫn được đánh giá cao hơn nhờ việc được chơi trên sân nhà và có dàn cầu thủ đồng đều, chất lượng hơn. Họ cũng nhiều lần thể hiện đẳng cấp của nhà đương kim vô địch AFF Cup với những màn lội ngược dòng trước Singapore hay Campuchia. Tuy nhiên, Philippines cũng đang cho thấy mình không phải "tay mơ". Các học trò HLV Albert Capellas chơi hay hơn qua từng trận đấu. Họ khởi đầu AFF Cup 2024 bằng 2 trận hòa tương đối thất vọng với Myanmar và Lào nhưng sau đó lại tiến bộ, hòa đội tuyển VN, liên tiếp đánh bại Indonesia và Thái Lan.Bộ khung của Philippines cũng đã hoàn thiện và thể hiện phong độ ổn định. Bộ tứ vệ Kempter, Ugelvik, Linares và Tabinas chơi chắc chắn. Ở tuyến giữa, Bailey, Kekkonen và Reyes luôn tranh chấp cực kỳ quyết liệt, gây ra nhiều khó khăn cho đối phương. Còn bộ 3 Rublico, Kristensen và Monis luôn biết cách quấy rối các hậu vệ đội bạn. Trong những cầu thủ này, Thái Lan cần đặc biệt chú ý đến Reyes, tiền vệ đã lập siêu phẩm vào lưới "Voi chiến" và cũng có khả năng tạo khác biệt nhờ tài đi bóng lắt léo.Ở AFF Cup 2022, Thái Lan cũng đã thất bại trước Malaysia trong trận bán kết lượt đi trên sân khách, sau đó giành chiến thắng đậm trận lượt về. Người hâm mộ bóng đá xứ chùa vàng hy vọng thầy trò HLV Ishii cũng làm được điều tương tự.
Ngoài ra, Vincent Nguyễn cũng bật mí về mục tiêu tại VBA 2023: “Tôi không hài lòng với mùa giải năm ngoái bởi hội quân muộn do bận việc học. Năm nay tôi quyết định trở lại Việt Nam sớm ngay sau khi tốt nghiệp để đạt thể trạng và phong độ tốt nhất cho VBA 2023”.
Chạm tay đến giấc mơ với học bổng toàn phần từ ngân hàng số CIMB
Các cuộc chạm trán tại vòng 10 diễn ra từ ngày 17 tới ngày 19.1 dự báo hấp dẫn, căng thẳng. Công nghệ hỗ trợ trọng tài (VAR) tiếp tục phủ sóng tại tất cả các trận đấu vòng 10 để hỗ trợ mang đến sự công bằng cho các trận đấu… Ngày 17.1 diễn ra 2 trận đấu rất đáng chú ý, giữa 4 đội bóng đều đang khát khao giành chiến thắng để vượt lên nhóm đầu, thoát khỏi sự đeo bám của nhóm dưới: CLB HAGL - CLB TP.HCM (17 giờ, sân Pleiku, VAR) và CLB Bình Dương – CLB Quy Nhơn Bình Định (18 giờ, sân Bình Dương, VAR). Đội bóng phố núi Pleiku có chuỗi không thành công trước quãng nghỉ vừa qua và rơi dần xuống giữa bảng, đối mặt với áp lực từ nhóm cuối. Chỉ có chiến thắng mới giúp “kéo” HAGL thoát khỏi sự đeo bám của hàng loạt cái tên phía sau. Nhưng đối thủ của CLB HAGL lại là CLB TP.HCM – đội bóng xếp ngay phía sau và cần chiến thắng để vượt lên. Tương tự như vậy, CLB Bình Dương – sau “cú hích” từ chiến thắng ở Cúp quốc gia đang sẵn sàng trở lại đường đua tốp đầu khi đón tiếp CLB Bình Định. Đội nào chiến thắng trong trận đấu này sẽ “nhảy” lên phía trên, đẩy chính đối thủ xuống phía sau sâu hơn. Ngày 18.1, người hâm mộ chứng kiến hai cặp đấu “nóng” khác là cuộc đối đầu giữa CLB Thanh Hóa gặp CLB Hà Tĩnh (18 giờ, sân Thanh Hóa, VAR) và CLB CAHN tiếp đón CLB SLNA (19 giờ, sân Hàng Đẫy, VAR). CLB Thanh Hóa vẫn đang cho thấy sự gai góc của mình sau thời gian giải tạm nghỉ, sau khi hòa 1-1 trước ứng viên Nam Định ở trận đấu sớm vòng 12. Đối thủ Hà Tĩnh cũng không kém cạnh, sau những gì đã thể hiện ở trận đấu với CLB CAHN tại Cúp quốc gia. Lợi thế sân nhà có giúp Thanh Hóa giành trọn 3 điểm để tiến xa hơn trên đường đua vô địch? Tại Hàng Đẫy, CLB CAHN vẫn đang kiên trì trên con đường chinh phục mục tiêu vô địch LPBank V-League. Thử thách cho thầy trò HLV Mano Polking là “ẩn số” mang tên SLNA. Đây là tập thể trẻ luôn sẵn sàng tạo nên những bất ngờ thú vị, khiến các đối thủ dù nhiều ngôi sao như CLB CAHN cũng cần phải cẩn trọng. Ngày 19.1, vòng 10 khép lại với 3 cuộc đối đầu căng thẳng. Trên sân Thiên Trường,18 giờ (VAR hỗ trợ) CLB Nam Định tiếp đón CLB Thể Công Viettel. Đây là cuộc “đại chiến nơi nhóm đầu” của hai đội bóng đang xếp thứ 2 Nam Định và thứ 3 (Thể Công Viettel), giàu tiềm lực và tham vọng vô địch rất rõ ràng, mãnh liệt. Đội chủ nhà cần chiến thắng để cạnh tranh và tìm cơ hội vượt qua Thanh Hóa. Đội khách cần chiến thắng để đeo bám chính 2 đối thủ vừa nhắc tới. Một cuộc đối đầu quá hấp dẫn! 18 giờ cùng ngày, trên sân Hòa Xuân, CLB Hà Nội cần nhanh chóng quên ngay thất bại tại Cúp quốc gia, lấy lại phong độ để làm khách trước đội chủ nhà Đà Nẵng đang vô cùng khát thắng. Đội bóng sông Hàn hiện nay ở thế dựa lưng vào tường khi xếp cuối bảng, chưa biết đến chiến thắng. CLB Đà Nẵng vừa có những thay đổi ở thượng tầng khi mời hai nhân vật “hiểu về CLB Hà Nội” ông Phan Thanh Hùng-HLV từng rất thành công tại CLB Hà Nội, đảm nhận vai trò HLV trưởng và ông Cristiano Roland – cựu cầu thủ CLB Hà Nội, có mặt trong thành phần Ban huấn luyện. Vì vậy, trận đấu càng thêm hấp dẫn, không dễ dự đoán kết quả cuối cùng. Tướng trẻ Lê Đức Tuấn không thể không lo âu bởi mới đây, đội Hà Nội đã bị đội Đồng Tháp đánh bại ở vòng 16 Cúp quốc gia. Chức HLV trưởng không biết có bền?Vào 19 giờ 15, trên sân Lạch Tray, CLB Hải Phòng tiếp đón CLB Quảng Nam. Hai đội bóng này xếp ngay cạnh nhau trên BXH, cùng nhóm cuối (CLB Quảng Nam xếp hạng 11 với 8 điểm, CLB Hải Phòng hạng 12 với 7 điểm). Đội bóng nào cũng cần chiến thắng để vượt lên chính đối thủ, thoát sự đeo bám nhóm cuối. CLB Hải Phòng có lợi thế sân nhà, nhưng CLB Quảng Nam cũng không dễ bị đánh bại, rất biết kiên nhẫn chờ đợi cơ hội… Nếu chủ nhà thất bại, liệu HLV Chu Đình Nghiêm có phải rời ghế nóng? Đây cũng là trận có VAR.
