Cấm vẫn đổ
Man.City bước vào mùa giải này với mục tiêu vô địch Ngoại hạng Anh lần thứ 5 liên tiếp, nhưng việc đó giờ đã xa vời khi họ kém đội đầu bảng Liverpool tới 17 điểm, trong khi mùa giải chỉ còn 13 vòng đấu nữa là khép lại. Vì vậy vị trí trong tốp 4 hiện là con đường duy nhất để Man.City dự giải Champions League mùa tới, bởi trước một Kylian Mbappe quá xuất sắc, họ đã chấp nhận thất bại 1-3 trước Real Madrid hồi giữa tuần, qua đó bị loại khỏi Champions League với tổng tỷ số 3-6.Việc bị loại sớm khỏi Champions League buộc đội bóng của HLV Pep Guardiola phải đánh bại Liverpool trong trận cầu tâm điểm vòng 26, bởi kết quả trận đấu này ảnh hưởng rất nhiều đến cuộc đua vô địch và đua tốp 4.Man.City hiện xếp thứ 4, hơn đội xếp thứ 5 là Bournemouth 1 điểm, họ cũng chỉ hơn vị trí thứ 7 của Newcastle 3 điểm. Vì vậy, chỉ có giành 3 điểm trước Liverpool mới giúp thầy trò ông Guardiola chắc chắn giữ được một vị trí trong tốp 4 sau vòng đấu này. Ở trận đấu gần nhất tại Ngoại hạng Anh, Man.City đã đánh bại Newcastle với tỷ số 4-0, đó là trận đấu mà Omar Marmoush tỏa sáng với một cú hat-trick.Bên kia chiến tuyến, Liverpool vừa bị chủ nhà Aston Villa cầm hòa ở trận đá sớm vòng 29. Dù vẫn được đánh giá là đội mạnh nhất Ngoại hạng Anh hiện nay với ngôi đầu bảng nhưng phong độ sân khách gần đây của The Kop khá bất ổn. Cụ thể, trong 5 chuyến xa nhà gần nhất, thầy trò HLV Arne Slot thua 2 (trước PSV, Plymouth), hòa 2 (trước Everton, Aston Villa) và chỉ thắng 1 (trước Bournemouth). Rõ ràng đội bóng vùng Merseyside cần sớm cải thiện tình hình trong giai đoạn nước rút của mùa giải.Về mặt lực lượng, tiền đạo Erling Haaland của Man.City đang chấn thương đầu gối và HLV Guardiola không chắc anh sẽ có mặt trong trận gặp Liverpool. Một cầu thủ chắc chắn vắng mặt là John Stones (có thể phải phẫu thuật chấn thương đùi mà anh gặp phải trong trận thua Real Madrid), trong khi Manuel Akanji, Oscar Bobb và Rodri vẫn sẽ vắng mặt.Trong khi đó, bên phía Liverpool, Cody Gakpo vẫn chưa chắc có thể tham gia chuyến hành quân tới sân của Man.City hay không, trong khi Joe Gomez (chấn thương đùi) và Tyler Morton (chấn thương vai) sẽ vắng mặt. HLV Slot cũng khẳng định Conor Bradley sẽ ngồi ngoài sau khi bị đau gân khoeo trong trận hòa với Aston Villa. Tất cả niềm hy vọng của Liverpool tiếp tục đặt vào chân sút Mohamed Salah, người đã trực tiếp tham gia vào 13 bàn thắng trước Man.City tại Ngoại hạng Anh.Với việc hai đội khá cân tài cân sức, các chuyên gia dự đoán trận đại chiến tới đây sẽ khép lại với kết quả hòa.Chiều tan ca Công ty PouYuen đông công nhân nhất TP.HCM: Mong sao thoát cảnh chợ 'chạy'
Tại Việt Nam, hiện tại “chiến địa” xe số phổ thông vẫn đang cực kì “nóng” với sự góp mặt của khá nhiều mẫu xe. Trong đó, Yamaha và Honda vẫn là hai thương hiệu lớn đang nắm giữ phần lớn thị phần nhờ có nhiều dòng xe bền bỉ, tiết kiệm và hợp thị hiếu người Việt. Đặc biệt là bộ đôi Sirius của Yamaha và Wave Alpha của Honda. Hai mẫu xe chủ lực của hai “ông lớn” xe máy Nhật Bản vẫn đang cạnh tranh quyết liệt trong những năm qua.
Giá heo hơi hôm nay 23.4.2024: Tăng trên diện rộng, cao nhất 64.000 đồng/kg
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.
Ngực cô Pamelia bắt đầu phát triển lớn hơn từ tháng 1.2022. Vào tháng 3.2022, cô phải đến bác sĩ khám vì đau lưng, cổ và vai. Tình trạng này xảy ra là do bộ ngực lớn đã gây áp lực lên nhiều vị trí dọc theo cột sống.
Cụ ông 112 tuổi sống vui khỏe bên vợ 102 tuổi cùng 48 người chắt, chút
Hơn 11 giờ 30 phút, chợ Bình Tây - chợ sỉ bánh kẹo, mứt tết lớn nhất TP.HCM đông đúc người chen chân nhau mua bánh kẹo cho những ngày Tết Nguyên đán Ất Tỵ 2025 cận kề.Nổi tiếng bậc nhất khu chợ này là sạp bánh kẹo của bà Ứng Thị Liên (71 tuổi). Trưa nay, bà Liên bắt đầu thu dọn dần bánh kẹo và cho biết đã không còn hàng để bán sỉ, chủ yếu bán lẻ."Nay 25 tết, còn gì bán nữa đâu. Bây giờ mối quen ở miền Tây có đặt hàng cũng không còn để bán, chủ yếu bán lẻ trên đây, hết tới đâu mình dọn tới đó. 27 tháng chạp thì đóng sạp, nghỉ tết", bà chủ tâm sự.Bán sắp sạch hàng, tuy nhiên bà Liên không thấy quá vui mừng, phấn khởi bởi bà chủ cho biết năm nay, vì tình hình kinh tế khó khăn nên bà không dám nhập hàng nhiều, giảm gần 50% so với năm ngoái.Bán hết sớm, bà cũng không còn hàng để bỏ sỉ khi khách có nhu cầu. Tuy nhiên với bà chủ, việc không còn bánh kẹo bán cũng là một tín hiệu mừng, khi việc buôn bán diễn ra đúng như dự liệu trước đó."Không bán ế là vui rồi! Số bánh kẹo còn lại nếu bán lẻ không hết thì tôi đem cho trẻ em ở bệnh viện, phát từ thiện dịp tết bởi mình cũng có mối quen. Như vậy cũng góp phần lan tỏa yêu thương, làm điều ý nghĩa ngày tết", bà chủ chia sẻ thêm.Trong hoàn cảnh tương tự bà Liên, nhìn khách đến chợ mua lẻ bánh kẹo đông đúc, chen chân nhau, nhưng người bán ở một sạp hàng bánh kẹo gần đó cũng không quá vui mừng. Theo người này, năm nay việc buôn bán sỉ gặp khó khăn, không ai dám nhập hàng về nhiều mà chỉ nhập vừa đủ để bán hết. "Mốt là đóng sạp, nghỉ bán để ăn tết. Sau đó lại tiếp tục trở lại. Tôi gắn bó với chợ này cũng mấy chục năm, hạnh phúc vì công việc mang đến hương vị tết cho mọi người", chị chia sẻ thêm.Trong dòng người ghé các sạp bánh kẹo mua sử dụng dịp tết, bà Lê Thị Mai (56 tuổi, ngụ Q.6) cho biết hầu như năm nào cũng ghé chợ Bình Tây sắm tết. Tiện đường, bà sẽ đến các sạp bánh, kẹo, mứt ở đây để mua.Bà cho biết đến chợ những ngày này thấy ngập tràn không khí tết. Bà Mai cho biết ở đây, bánh kẹo được bán với giá hợp lý, đa dạng về mẫu mã, chủng loại. "Tôi mua nhiều loại khác nhau cho phong phú, về cúng hay tiếp khách. Nhiều người mua ở đầu chợ nhưng tôi vào đây mua vì có mối quen mấy năm nay", bà tâm sự.Trong khi đó, khu vực trước chợ Bình Tây, các sạp bánh kẹo bán sỉ cũng đông khách vây kín giữa trưa. Trong số đó có chị Mai (30 tuổi, ngụ Q.8) ghé chợ Bình Tây mua một số thực phẩm để nấu các món ăn trong ngày tết cũng quyết định mua bánh kẹo ở đây."Ban đầu mình tính ghé siêu thị mua, nhưng qua đây thấy mọi người ghé xem đông quá nên tò mò vào coi thử, thấy có một số loại mứt cũng ngon quá mà giá rẻ nữa nên mình mua một ít", chị chia sẻ.Giữa trưa, chợ Bình Tây trở nên nhộn nhịp không khí mua bán những ngày cuối năm. Người bán mong buôn may bán đắt, người mua mong sắm được món ưng ý, "đem tết về nhà"...
