Đến hẹn lại lên, trung tâm thành phố ngập rác sau màn pháo hoa
Có dịp tác nghiệp tại huyện A Lưới (Thừa Thiên-Huế), tôi thường được anh em người bản địa nhắn gửi tết này về với bản làng để họ đãi những thức ngon, món lạ chỉ có trong dịp tết. "Anh sẽ không thất vọng đâu! Nhiều người khi ăn Tết Nguyên đán cùng đồng bào đã ví von tết ở thung lũng A Lưới cứ như một "đại hội" ẩm thực với rất nhiều món đặc sản của các dân tộc mà không phải ai cũng có dịp thưởng thức một lần trong đời", anh Lê Văn Hôi (33 tuổi, người dân tộc Pa Kôh, trú tại xã Hồng Thượng) mời gọi.Anh Hôi dẫn chứng không phải người địa phương nào cũng một lần được nếm món sâu tre (loài sâu sống trong ống tre - NV) xào lá kiệu, gọi là P'reng. Bởi, trước tháng 9 và sau khoảng tháng 2 - 3 hằng năm, sâu đã chui khỏi thân tre, hóa bướm. Hay món chuột rừng ướp với gừng, ớt hiểm thêm chút muối rồi cho vào ống tre để nướng. Rồi món A choor (một loài cá suối) gói trong mấy lớp lá chuối đem vùi trong than hồng… Đây là những món ăn "có tiền cũng không mua được" bởi nguyên liệu, gia vị đều là những loài đặc hữu chỉ xuất hiện theo mùa và chỉ có ở dãy Trường Sơn. Ngày thường, muốn ăn những món này cũng không có nhưng đến Tết Nguyên đán là rất nhiều gia đình Pa Kôh sửa soạn để mời khách."Trước tết khoảng 1 tháng, trai tráng trong làng hú gọi nhau cắt rừng đi tìm sản vật, dĩ nhiên không phải là động vật hoang dã cấm đánh bắt mà là những con cá suối, ốc, ếch nhái, nòng nọc… Chúng tôi cũng đi hái, đào các loại gia vị như tiêu rừng (mắc khén), gừng, riềng… mang về tích trữ. Đến ngày tết, khách đến chơi nhà, tùy theo món mà chỉ cần mang ra nướng, xào với lá kiệu, nấu với môn thục… là đã có ngay món ăn ngon lành, nóng hổi", anh Hôi cho biết. Trước tết 1 tháng, cộng đồng người Tà Ôi cũng tất bật chuẩn bị những món ăn đậm vị vùng cao. Có những món được làm trước tết cả chục ngày, đặc biệt là các loại bánh làm từ nếp. Cụ bà Căn Hoan (80 tuổi, người Tà Ôi, trú tại xã Hồng Thái) bảo đàn ông đi kiếm mồi nhắm, làm rượu còn đàn bà thì giã gạo, chọn nếp, tìm lá gói bánh. Người Tà Ôi thường chọn các loại gạo nếp bản địa thơm ngon như ra dư, cu cha, trưi… để làm bánh, xôi ống. "Mẹ thường làm để dâng Yàng (Trời - NV) vào dịp tết. Trong đó, bánh a quát khó gói nhất vì phải làm nhọn 2 đầu bằng lá đót tươi rồi cho nếp vào. Khi làm xong, bánh nhìn như 2 chiếc sừng trâu nên còn gọi là bánh sừng trâu. Ăn bánh kèm thịt nướng, rất ngon", cụ Căn Hoan nói. Cụ vẫn làm bánh nếp giã nhuyễn cùng mè đen (adeep man), món bánh đặc biệt đang có nguy cơ thất truyền.Gắn bó nhiều năm với đại ngàn Trường Sơn, nhà nghiên cứu Trần Nguyễn Khánh Phong nhận định vào ngày tết người Tà Ôi thể hiện nét truyền thống qua văn hóa ẩm thực với những món ăn độc đáo, chuẩn bị công phu. "Vì sinh sống ở vùng núi rừng lạnh buốt, di chuyển nhiều nên người Tà Ôi thích ăn khô, mặn, cay. Bởi vậy, hầu hết các món ăn của đồng bào đều được chế biến theo cách nướng, thui, luộc hoặc tái", ông Phong cho hay. Một số món ăn độc đáo vùng cao vào dịp tết có thể kể đến gồm cá và thịt thui ống (cho thịt vào ống tre rồi lấy cùi bắp đậy lại, đặt nướng lăn tròn đều trên than hồng), môn thục cắt thành từng khúc trộn chung với thịt đã ướp sẵn rồi đổ vào ống để thui… Lạ lùng hơn, theo ông Trần Nguyễn Khánh Phong, những món thoạt nghe qua có vẻ sẽ kén người ăn như món thui chim, chuột, cua ủ thối lại là những đặc sản cao cấp. Nguyên liệu sau khi được làm sạch, ướp gia vị cho vào từng ống tre, nứa hoặc quả bầu khô rồi chỉ cần thui trên lửa một vòng cho có hơi nóng, sau đó cất vào gùi hoặc để lên giàn bếp, sau vài ngày mở ra ngửi thấy có mùi là ăn được. Người Tà Ôi cho rằng dịp lễ tết mang những món này ra đãi khách xem như thể hiện tấm lòng quý mến của gia chủ đối với khách.Nghệ nhân ưu tú Hồ Văn Hạnh (77 tuổi, trú tại xã Trung Sơn), người được mệnh danh là "cuốn từ điển sống của đại ngàn Trường Sơn", cho biết lịch nông vụ của cộng đồng các dân tộc ở A Lưới thường kết thúc vào tháng 10 âm lịch, sau đó người dân sẽ ăn tết mừng lúa mới Aza (chọn một ngày từ 6.11 - 24 tháng chạp). Đón Tết Nguyên đán của đất nước, người dân xem như đã gộp 2 cái tết vào chung vui một lần. Vì vậy, các gia đình không tiếc công sức đi tìm sản vật về đãi khách. Những đặc sản của mỗi dân tộc đều được soạn sửa kỳ công, dâng lễ Aza thế nào thì họ dọn tết cũng như thế đó. "Bố thì quan tâm đến "ẩm" hơn "thực". Tết mà! Đàn ông phải có chi nhâm nhi cùng bạn bè mới vui. Bố thích nhất là rượu tr'đin, tức "rượu trời" vì được cất ngay trên đọt cây", già Hạnh khề khà. Là người Pa Kôh nhưng già Hạnh lại thích thứ rượu truyền thống của người Cơ Tu. Theo già, đây là loại rượu thơm ngon nhất ở đại ngàn Trường Sơn, được chiết từ cây tr'đin mọc trong rừng sâu. Người thợ chỉ cần rạch một đường trên thân cây rồi lấy can hứng nước. Bỏ thêm ít vỏ cây chuồn phơi khô, nước sẽ tự lên men cho ra thứ hương vị có một không hai. Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Hoài Nam (79 tuổi, người dân tộc Cơ Tu, trú tại xã Hồng Hạ) tự hào vì rượu tr'đin được các dân tộc anh em, kể cả người Kinh ở A Lưới, yêu thích và "không có mà bán" vào mỗi dịp tết. Già Nam cho biết người Pa Kôh, Tà Ôi cùng người Cơ Tu còn có một loại rượu tương tự tr'đin là rượu tà vạt được cất từ cây đoác. Cây đoác dễ tìm hơn, nhưng khai thác thì nguy hiểm hơn vì phải trèo cao hơn cây tr'đin. "Đây chắc là những loại rượu duy nhất trên thế giới được lấy trên cây mang về uống mà không cần phải chưng cất", già Nam cười. Tùy vào khẩu vị của mỗi người mà đến tết, đồng bào các dân tộc thiểu số còn nấu rượu nếp (xiêu), ủ rượu cần (a riêu), rượu mía vỏ chuồn (a véc), rượu mây rừng vỏ chuồn (tà via)…Bà Lê Thị Thêm, Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin huyện A Lưới, nhận định mỗi dân tộc đều có phong tục tết cổ truyền mang màu sắc riêng. Nhưng thật đáng quý khi đồng bào mang "tết riêng" hòa vào "tết chung" của đất nước và các dân tộc vẫn giữ được nét ẩm thực độc đáo, đậm dư vị núi rừng. "Tết đến, nhà nhà lại sửa soạn những món ngon để mời khách. Cảm tưởng tết quê hương A Lưới cứ như một "đại hội" ẩm thực của các dân tộc với cơ man là món ăn, thức uống độc lạ… Thú vị hơn, giữa các gia đình còn giao lưu ẩm thực bằng cách trao đổi ống thịt, gùi bánh, chum rượu… để có thể thưởng thức những món mà nhà mình không có. Tết đoàn kết, đầm ấm", bà Thêm chia sẻ.Cách mới trị rối loạn cương dương không cần dùng thuốc
Ngày 15.2, Trung tâm Y tế (TTYT) H.Bù Đăng, tỉnh Bình Phước xác nhận trên địa bàn có thêm một bé gái tử vong vì mắc bệnh ho gà.Theo xác minh của TTYT H.Bù Đăng: Bé gái T.A.V (7 tháng tuổi, ngụ xã Đắk Nhau) sau khi sinh có sức khỏe bình thường, trẻ bú tốt, tỉnh táo. Đến ngày 5.1, bé có những triệu chứng ho kéo dài từng cơn, sốt nhẹ. Sau 2 ngày không thuyên giảm, gia đình đưa bé đi khám tại phòng khám tư nhân với chẩn đoán viêm phế quản lấy thuốc uống 4 ngày.Tuy nhiên, sau thời gian điều trị tại nhà, bệnh không giảm mà nặng thêm với các triệu chứng mệt mỏi, bú ít, cơn ho kéo dài hơn. Đến ngày 11.1, bé được mẹ đưa đi khám tại TTYT H.Bù Đăng với chẩn đoán viêm phổi nặng và được chuyển tuyến xuống Bệnh viện đa khoa tỉnh Bình Phước, sau đó tiếp tục chuyển tiếp xuống Bệnh viện Nhi Đồng 2 (TP.HCM) vào tối cùng ngày.Tại Bệnh viện Nhi Đồng 2 bé được chăm sóc đặc biệt với chẩn đoán viêm phổi nặng, hội chứng nguy kịch hô hấp cấp, ho gà, giãn não thất. Đến ngày 5.2, qua quá trình điều trị tích cực bệnh không tiến triển, Bệnh viện Nhi Đồng 2 trả về tới nhà thì tử vong.Đáng chú ý, đây là ca tử vong thứ 2 do bệnh ho gà được ghi nhận tại H.Bù Đăng trong 3 tháng vừa qua. Trước đó, ngày 27.12.2024, bệnh nhi P.T.T.N (2 tháng tuổi, ngụ thôn Sơn Phú, xã Phú Sơn) đã tử vong sau hơn 1 tuần điều trị bệnh ho gà.Hiện TTYT H.Bù Đăng đã tiến hành giám sát các hộ gia đình có con nhỏ xung quanh, không phát hiện ca bệnh ho sốt; đã tuyên truyền vận động các hộ gia đình đưa con em đi chích ngừa; phối hợp với các đơn vị liên quan phun độc khử trùng, vệ sinh môi trường xung quanh khu vực bệnh nhi ở và các khu vực nghi ngờ; tăng cường phòng, chống bệnh truyền nhiễm, trong đó có bệnh ho gà.Tiếp tục thực hiện triệt để việc tiêm vắc xin phòng bệnh cho trẻ, rà soát đối tượng thuộc diện tiêm chủng mở rộng...
Hoàn cảnh khốn khó của một cô giáo
Ngày mùng 1 Tết Nguyên đán Ất Tỵ 2025, rất đông người dân, du khách đã đổ xô về trung tâm TT.Lao Bảo để tham quan, chụp ảnh với cặp đôi linh vật rắn đang rất “hot” trên mạng xã hội.Không chỉ người dân ở Lao Bảo mà còn có cả những du khách ở các huyện thị lân cạnh không quản ngại đường xa để lên vùng biên giới “check-in” với cặp linh vật rắn vô cùng đáng yêu."Tôi ở Đông Hà lên đây vì năm nay nghe Lao Bảo có một cặp linh vật rắn rất là đẹp nên từ sáng sớm đã lặn lội lên đây từ lúc 8 rưỡi ai ngờ lên thì đông quá, bon chén sáng giờ thì giờ mới chụp hình được, siêu đẹp luôn mọi người", chị Nguyễn Thị Trang (TP.Đông Hà) chia sẻ. Nhiều người dân đánh giá cao về vẻ đẹp ngoại hình của cặp đôi linh vật rắn cũng như ý nghĩa sâu sắc khi tượng trưng cho tình hữu nghị hai nước Việt – Lào.Bên cạnh tâm điểm là linh vật rắn, xung quanh khuôn viên cũng được trang trí cờ, hoa rực rỡ để người dân thỏa sức được tham quan, chụp ảnh, ghi lại những khoảnh khắc đoàn tụ, ấm áp với gia đình, bạn bè ngày đầu năm mới.Dự kiến, cặp đôi linh vật rắn sẽ thu hút từ 5.000 – 7.000 lượt khách ghé thăm và là địa điểm lý tưởng để người dân du xuân, đón tết.
Những bài học tưởng chừng chỉ có cấp tiểu học, nhưng học sinh lớn nhất trong lớp cũng vừa bước qua tuổi 33. Không lương, không thưởng, không đồng nghiệp, chỉ có sự cần mẫn và yêu học sinh là thứ mà giữ "bà giáo" hằng ngày đến với lớp học tình thương. Bằng tất cả sự thấu cảm của mình, "bà giáo" đã mở ra cuộc đời mới cho nhiều học sinh "đặc biệt" trong lớp học đặc biệt của mình.
Mẹo giúp iPhone tự động bỏ qua xác thực CAPTCHA
Hoàng tử Harry đồng ý nhận khoản tiền bồi thường lên tới 8 con số sau khi đạt được thỏa thuận bất ngờ trong cuộc chiến pháp lý với nhà xuất bản tờ báo Anh The Sun.Theo People, thỏa thuận dàn xếp liên quan đến một khoản tiền lên tới 8 con số, có khả năng vượt quá 12 triệu USD, bao gồm các khoản bồi thường thiệt hại trong vụ kiện của Hoàng tử Harry chống lại nhà xuất bản về cáo buộc các nhà báo và thám tử tư thu thập thông tin bất hợp pháp.Cuộc dàn xếp diễn ra vào ngày 22.1 sau khi cả hai bên đạt được thỏa thuận trước lúc phiên tòa chính thức ở London bắt đầu. NGN cho biết họ "xin lỗi toàn diện và rõ ràng" với Harry và xác nhận họ đã đồng ý trả cho anh "khoản bồi thường thiệt hại đáng kể". Phát biểu bên ngoài Tòa án tối cao London, thay mặt cho Harry và người đồng nguyên đơn - cựu Nghị sĩ Đảng Lao động Tom Watson, luật sư của Harry là David Sherborne đã kêu gọi cảnh sát điều tra tờ báo và nói về việc Harry đệ đơn kiện nhà xuất bản đã tác động đến anh và cuộc sống gia đình như thế nào."Trong chiến thắng lớn ngày hôm nay, báo giới Anh đã thừa nhận rằng The Sun - tờ báo chủ lực của đế chế truyền thông Anh của Rupert Murdoch - thực sự đã tham gia vào các hoạt động bất hợp pháp. Điều này thể hiện sự minh oan cho hàng trăm người khiếu nại khác bị ép buộc giải quyết mọi cáo buộc mà không thể tìm ra sự thật về những gì đã xảy ra với họ", Sherborne nói."Sau những cuộc phản kháng, phủ nhận và đấu tranh pháp lý không ngừng của NGN, bao gồm cả việc chi hơn 1,23 tỉ USD cho các khoản bồi thường và chi phí pháp lý (cũng như trả tiền cho những người thưa kiện) để ngăn chặn bức tranh toàn cảnh được công bố, NGN cuối cùng đã phải chịu trách nhiệm về các hành động bất hợp pháp và sự coi thường trắng trợn đối với luật pháp của mình", Sherborne tiếp tục. "Sự thật hiện đã được phơi bày là NGN đã thuê hơn 100 thám tử tư bất hợp pháp trong ít nhất 16 năm qua. Điều này xảy ra nhiều ở tờ The Sun cũng như News of the World có sự chỉ đạo của tất cả các biên tập viên, giám đốc điều hành", Sherborne nói thêm.Sherborne tiếp tục chia sẻ rằng "kết quả ngày hôm nay chỉ đạt được nhờ vào sự kiên cường tuyệt đối của Hoàng tử Harry và ngài Watson, những người sẵn sàng đưa NGN ra xét xử, đưa đến sự thừa nhận mang tính lịch sử này về hành vi phi pháp tại The Sun". "Do hậu quả trực tiếp của việc thưa kiện, Hoàng tử Harry và gia đình của anh phải liên tục chịu đựng sự đưa tin hung hăng và trả thù kể từ khi bắt đầu gửi đơn khiếu kiện cách đây hơn 5 năm. Điều này tạo ra những lo ngại nghiêm trọng về sự an toàn của anh ấy và gia đình. Quyền lực của luật pháp giờ đây phải được thực thi trọn vẹn. Hoàng tử Harry và Tom Watson cùng những người khác kêu gọi cảnh sát và Quốc hội điều tra không chỉ hoạt động phi pháp - cuối cùng đã được thừa nhận - mà còn cả hành vi khai man và che đậy trong suốt quá trình này. Hôm nay, những lời nói dối đã bị phơi bày, những hành vi che đậy đã bị vạch trần. Điều đó chứng minh rằng không ai đứng trên luật pháp. Thời điểm chịu trách nhiệm đã đến", Sherborne tiếp tục. Phát biểu bên ngoài tòa án, Watson cũng khen ngợi Harry, người đã có mặt trong phiên tòa hôm 21.1. "Lòng dũng cảm đáng kinh ngạc của Harry đã mang lại trách nhiệm cho một bộ phận truyền thông vốn nghĩ rằng họ không thể bị đụng chạm. Tôi đang nói thay cho hàng ngàn nạn nhân rằng chúng tôi biết ơn Harry vì sự ủng hộ không lay chuyển và quyết tâm của anh dưới áp lực phi thường", Watson tuyên bố.Watson sau đó kêu gọi Rupert Murdoch "tiếp tục lời thừa nhận tội lỗi của công ty bằng lời xin lỗi cá nhân tới Hoàng tử Harry, tới Vua Charles và vô số người khác đã phải chịu đựng hành vi phi pháp tương tự từ đế chế truyền thông của ông ta".Hoàng tử Harry cáo buộc nhà xuất bản NGN thu thập thông tin bất hợp pháp từ năm 1996 đến 2011, khoảng thời gian mà The Sun và News of the World (hiện không còn tồn tại) bị cáo buộc nhắm vào anh. NGN trước đó đã phủ nhận mọi hành vi sai trái.Trong tuyên bố hôm 21.1, NGN nêu rõ: "Xin lỗi Công tước xứ Sussex một cách đầy đủ và rõ ràng vì sự xâm phạm nghiêm trọng của The Sun vào đời tư của anh từ năm 1996 đến 2011, bao gồm cả các hoạt động phi pháp do các thám tử tư làm việc cho The Sun thực hiện. NGN cũng xin lỗi đầy đủ và rõ ràng tới Công tước xứ Sussex vì hành vi nghe lén điện thoại, theo dõi và sử dụng sai thông tin cá nhân của các nhà báo và thám tử tư được News of the World chỉ định. NGN cũng xin lỗi Công tước vì tác động của việc đưa tin rộng rãi và xâm phạm nghiêm trọng đến đời tư của anh cũng như đời tư của Công nương Diana, người mẹ quá cố của anh. Chúng tôi thừa nhận và xin lỗi vì sự đau khổ mà Hoàng tử Harry phải gánh chịu, cũng như thiệt hại gây ra cho các mối quan hệ, tình bạn và gia đình. Chúng tôi đồng ý bồi thường cho anh những khoản thiệt hại đáng kể".
