Tham gia Tiếp sức mùa thi để giúp thí sinh và lan tỏa giá trị nhân
Có dịp tác nghiệp tại huyện A Lưới (Thừa Thiên-Huế), tôi thường được anh em người bản địa nhắn gửi tết này về với bản làng để họ đãi những thức ngon, món lạ chỉ có trong dịp tết. "Anh sẽ không thất vọng đâu! Nhiều người khi ăn Tết Nguyên đán cùng đồng bào đã ví von tết ở thung lũng A Lưới cứ như một "đại hội" ẩm thực với rất nhiều món đặc sản của các dân tộc mà không phải ai cũng có dịp thưởng thức một lần trong đời", anh Lê Văn Hôi (33 tuổi, người dân tộc Pa Kôh, trú tại xã Hồng Thượng) mời gọi.Anh Hôi dẫn chứng không phải người địa phương nào cũng một lần được nếm món sâu tre (loài sâu sống trong ống tre - NV) xào lá kiệu, gọi là P'reng. Bởi, trước tháng 9 và sau khoảng tháng 2 - 3 hằng năm, sâu đã chui khỏi thân tre, hóa bướm. Hay món chuột rừng ướp với gừng, ớt hiểm thêm chút muối rồi cho vào ống tre để nướng. Rồi món A choor (một loài cá suối) gói trong mấy lớp lá chuối đem vùi trong than hồng… Đây là những món ăn "có tiền cũng không mua được" bởi nguyên liệu, gia vị đều là những loài đặc hữu chỉ xuất hiện theo mùa và chỉ có ở dãy Trường Sơn. Ngày thường, muốn ăn những món này cũng không có nhưng đến Tết Nguyên đán là rất nhiều gia đình Pa Kôh sửa soạn để mời khách."Trước tết khoảng 1 tháng, trai tráng trong làng hú gọi nhau cắt rừng đi tìm sản vật, dĩ nhiên không phải là động vật hoang dã cấm đánh bắt mà là những con cá suối, ốc, ếch nhái, nòng nọc… Chúng tôi cũng đi hái, đào các loại gia vị như tiêu rừng (mắc khén), gừng, riềng… mang về tích trữ. Đến ngày tết, khách đến chơi nhà, tùy theo món mà chỉ cần mang ra nướng, xào với lá kiệu, nấu với môn thục… là đã có ngay món ăn ngon lành, nóng hổi", anh Hôi cho biết. Trước tết 1 tháng, cộng đồng người Tà Ôi cũng tất bật chuẩn bị những món ăn đậm vị vùng cao. Có những món được làm trước tết cả chục ngày, đặc biệt là các loại bánh làm từ nếp. Cụ bà Căn Hoan (80 tuổi, người Tà Ôi, trú tại xã Hồng Thái) bảo đàn ông đi kiếm mồi nhắm, làm rượu còn đàn bà thì giã gạo, chọn nếp, tìm lá gói bánh. Người Tà Ôi thường chọn các loại gạo nếp bản địa thơm ngon như ra dư, cu cha, trưi… để làm bánh, xôi ống. "Mẹ thường làm để dâng Yàng (Trời - NV) vào dịp tết. Trong đó, bánh a quát khó gói nhất vì phải làm nhọn 2 đầu bằng lá đót tươi rồi cho nếp vào. Khi làm xong, bánh nhìn như 2 chiếc sừng trâu nên còn gọi là bánh sừng trâu. Ăn bánh kèm thịt nướng, rất ngon", cụ Căn Hoan nói. Cụ vẫn làm bánh nếp giã nhuyễn cùng mè đen (adeep man), món bánh đặc biệt đang có nguy cơ thất truyền.Gắn bó nhiều năm với đại ngàn Trường Sơn, nhà nghiên cứu Trần Nguyễn Khánh Phong nhận định vào ngày tết người Tà Ôi thể hiện nét truyền thống qua văn hóa ẩm thực với những món ăn độc đáo, chuẩn bị công phu. "Vì sinh sống ở vùng núi rừng lạnh buốt, di chuyển nhiều nên người Tà Ôi thích ăn khô, mặn, cay. Bởi vậy, hầu hết các món ăn của đồng bào đều được chế biến theo cách nướng, thui, luộc hoặc tái", ông Phong cho hay. Một số món ăn độc đáo vùng cao vào dịp tết có thể kể đến gồm cá và thịt thui ống (cho thịt vào ống tre rồi lấy cùi bắp đậy lại, đặt nướng lăn tròn đều trên than hồng), môn thục cắt thành từng khúc trộn chung với thịt đã ướp sẵn rồi đổ vào ống để thui… Lạ lùng hơn, theo ông Trần Nguyễn Khánh Phong, những món thoạt nghe qua có vẻ sẽ kén người ăn như món thui chim, chuột, cua ủ thối lại là những đặc sản cao cấp. Nguyên liệu sau khi được làm sạch, ướp gia vị cho vào từng ống tre, nứa hoặc quả bầu khô rồi chỉ cần thui trên lửa một vòng cho có hơi nóng, sau đó cất vào gùi hoặc để lên giàn bếp, sau vài ngày mở ra ngửi thấy có mùi là ăn được. Người Tà Ôi cho rằng dịp lễ tết mang những món này ra đãi khách xem như thể hiện tấm lòng quý mến của gia chủ đối với khách.Nghệ nhân ưu tú Hồ Văn Hạnh (77 tuổi, trú tại xã Trung Sơn), người được mệnh danh là "cuốn từ điển sống của đại ngàn Trường Sơn", cho biết lịch nông vụ của cộng đồng các dân tộc ở A Lưới thường kết thúc vào tháng 10 âm lịch, sau đó người dân sẽ ăn tết mừng lúa mới Aza (chọn một ngày từ 6.11 - 24 tháng chạp). Đón Tết Nguyên đán của đất nước, người dân xem như đã gộp 2 cái tết vào chung vui một lần. Vì vậy, các gia đình không tiếc công sức đi tìm sản vật về đãi khách. Những đặc sản của mỗi dân tộc đều được soạn sửa kỳ công, dâng lễ Aza thế nào thì họ dọn tết cũng như thế đó. "Bố thì quan tâm đến "ẩm" hơn "thực". Tết mà! Đàn ông phải có chi nhâm nhi cùng bạn bè mới vui. Bố thích nhất là rượu tr'đin, tức "rượu trời" vì được cất ngay trên đọt cây", già Hạnh khề khà. Là người Pa Kôh nhưng già Hạnh lại thích thứ rượu truyền thống của người Cơ Tu. Theo già, đây là loại rượu thơm ngon nhất ở đại ngàn Trường Sơn, được chiết từ cây tr'đin mọc trong rừng sâu. Người thợ chỉ cần rạch một đường trên thân cây rồi lấy can hứng nước. Bỏ thêm ít vỏ cây chuồn phơi khô, nước sẽ tự lên men cho ra thứ hương vị có một không hai. Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Hoài Nam (79 tuổi, người dân tộc Cơ Tu, trú tại xã Hồng Hạ) tự hào vì rượu tr'đin được các dân tộc anh em, kể cả người Kinh ở A Lưới, yêu thích và "không có mà bán" vào mỗi dịp tết. Già Nam cho biết người Pa Kôh, Tà Ôi cùng người Cơ Tu còn có một loại rượu tương tự tr'đin là rượu tà vạt được cất từ cây đoác. Cây đoác dễ tìm hơn, nhưng khai thác thì nguy hiểm hơn vì phải trèo cao hơn cây tr'đin. "Đây chắc là những loại rượu duy nhất trên thế giới được lấy trên cây mang về uống mà không cần phải chưng cất", già Nam cười. Tùy vào khẩu vị của mỗi người mà đến tết, đồng bào các dân tộc thiểu số còn nấu rượu nếp (xiêu), ủ rượu cần (a riêu), rượu mía vỏ chuồn (a véc), rượu mây rừng vỏ chuồn (tà via)…Bà Lê Thị Thêm, Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin huyện A Lưới, nhận định mỗi dân tộc đều có phong tục tết cổ truyền mang màu sắc riêng. Nhưng thật đáng quý khi đồng bào mang "tết riêng" hòa vào "tết chung" của đất nước và các dân tộc vẫn giữ được nét ẩm thực độc đáo, đậm dư vị núi rừng. "Tết đến, nhà nhà lại sửa soạn những món ngon để mời khách. Cảm tưởng tết quê hương A Lưới cứ như một "đại hội" ẩm thực của các dân tộc với cơ man là món ăn, thức uống độc lạ… Thú vị hơn, giữa các gia đình còn giao lưu ẩm thực bằng cách trao đổi ống thịt, gùi bánh, chum rượu… để có thể thưởng thức những món mà nhà mình không có. Tết đoàn kết, đầm ấm", bà Thêm chia sẻ.Xe ôm công nghệ chạy ngược chiều bị CSGT xử phạt: Bài học cho các tài xế
Sau thông tin úp mở từ CEO Tim Cook, Apple vừa chính thức trình làng bản kế nhiệm của iPad Air thế hệ thứ sáu. So với bản tiền nhiệm, iPad Air mới là bản nâng cấp lớn về thông số. Model 2025 chạy chip M3, hỗ trợ trí tuệ nhân tạo Apple Intelligence. Mặc dù không trang bị con chip hiện đại nhất (M4), Apple cho biết iPad Air mới vẫn mạnh gấp đôi bản dùng chip M1 và A14 Bionic. Trong thông tin gửi báo chí, Apple không trực tiếp so sánh sức mạnh của máy tính bảng mới với bản tiền nhiệm, ra mắt chưa đầy một năm. iPad Air mới có bốn màu gồm xám, xanh dương, tím và vàng. Người dùng có thể tùy chọn hai phiên bản kích thước màn hình 11 inch hoặc 13 inch. Cả hai dùng màn hình Retina với lớp phủ chống phản chiếu và True Tone. Riêng bản 13 inch có độ sáng 600 nit, theo công bố của Apple. Máy vẫn có các tùy chọn về kết nối Wi-Fi hoặc 5G. Các thông số kỹ thuật khác không được Apple nhắc đến nhiều. Model này gần như không quá khác biệt về ngoại hình so với bản tiền nhiệm.Tại Việt Nam, iPad Air dùng chip M3, bản 128 GB có giá khởi điểm từ 16,9 triệu đồng cho bản 11 inch. Bản 13 inch có giá từ 22,5 triệu đồng. Phiên bản đắt nhất dùng bộ nhớ 1 TB, kết nối 5G, giá 39,9 triệu đồng. Máy hỗ trợ bút Apple Pencil Pro (giá 3,5 triệu đồng) và Apple Pencil (giá 2,1 triệu đồng). Ngoài ra Apple cũng giới thiệu thêm phụ kiện cho iPad Air là Magic Keyboard. Bàn phím mới có giá từ 8,2 triệu đồng. Phụ kiện này bổ sung hàng phím chức năng và bàn di chuột được thiết kế lớn hơn.Theo The Verge, iPad Air là dòng máy tính bảng đặc thù trên thị trường. Đôi khi nó là sản phẩm hấp dẫn bậc nhất trong dòng thiết bị của Apple khi kết hợp hoàn hảo giữa giá thành và hiệu năng. Đôi khi nó lại là lựa chọn khó khăn với người dùng. Với việc nâng cấp con chip M3 nhưng không tăng giá, Apple dường như đang tìm cách giúp người mua bớt băn khoăn hơn khi chọn mua dòng iPad Air.Trong khi đó, Bloomberg cho rằng model mới là bản sửa đổi nhanh chóng của dòng Air, ra mắt chưa đầy một năm. Apple muốn tận dụng đà tăng trưởng mạnh của iPad trên thị trường. Hãng gần như không có đối thủ trong ngành máy tính bảng, do đó việc nâng cấp iPad Air chủ yếu để chạm đến nhóm khách hàng còn đang do dự.Tuy nhiên, sự ra mắt liên tục của iPad Air cũng phần nào cho thấy Apple vẫn mắc kẹt trong câu hỏi kéo dài hai thập kỷ: iPad thực sự dùng để làm gì? iPad Air vừa ra mắt trông như một bản nâng cấp mạnh mẽ, nhưng nói về trải nghiệm người dùng, không phải lúc nào nó cũng mang đến những khác biệt rõ ràng. Về ngoại hình, model này càng không nổi bật. Nhiều người thậm chí đặt câu hỏi vì sao Apple không trang bị con chip mới nhất (M4) cho iPad Air mà chỉ dừng lại chip M3? Với những người lần đầu mua iPad, đây có thể vẫn là lựa chọn khó nhưng với những người muốn nâng cấp từ một iPad đời cũ, iPad Air chạy chip M3 vẫn là bước tiến lớn về thông số kỹ thuật trong khi giá không tăng.Bom tấn được quan tâm hơn cả là MacBook Air thế hệ mới vẫn chưa được Apple giới thiệu. Laptop thế hệ mới của hãng có thể được trang bị chip M4, tương tự iPad Pro, MacBook Pro, iMac và Mac mini ra mắt trước đó. Theo giới phân tích, nếu trang bị chip M4 cho MacBook Air, Apple cho thấy họ đang ưu tiên nâng cao hiệu suất cho dòng máy tính xách tay trong bối cảnh thị trường cạnh tranh khốc liệt.
HAGL ký hợp đồng với Anh Đức, bước lùi của bóng đá Việt?
Xem Gold Star V.League 2-2024/25 đỉnh nhất trên FPT Play, tại https://fptplay.vn
Phim xoay quanh câu chuyện của Tiến (Tiến Luật đóng) làm nghề hốt xác, sống cùng người mẹ loạn thần và Thành (Ngô Kiến Huy) là một tài xế xe cứu thương. Cả hai gặp nhau trong chuyến xe đang chở một cái xác không đầu. Từ đây, Tiến và Thành gặp phải những hiện tượng kinh dị dẫn họ đến một hành trình đầy những bất ngờ.Đạo diễn Bùi Văn Hải chia sẻ: "Tìm xác - Ma không đầu thuộc thể loại kinh dị-hài. Tuy nhiên, phim sẽ được gia giảm phù hợp để làm bật thông điệp, cũng như mang lại trải nghiệm cảm xúc cao trào và thú vị cho người xem về hành trình tìm xác đầu tiên trên màn ảnh Việt". Đây là bộ phim đánh dấu sự trở lại của Bùi Văn Hải trong vai trò đạo diễn. Anh không phải là gương mặt xa lạ với những khán giả yêu thích phim ảnh, khi từng là đạo diễn phim Vú em tập sự, diễn viên đóng thế và đạo diễn hành động các phim như: Lửa Phật, Sóng đời, Để Mai tính... Sau Nụ hôn bạc tỉ - bộ phim vợ anh giữ vai trò đạo diễn lần đầu tiên - Tiến Luật tiếp tục "chinh chiến" phòng vé Việt với bộ phim kinh dị Tìm xác - Ma không đầu. Bên cạnh Tiến Luật, sự góp mặt của Ngô Kiến Huy cũng khiến người hâm mộ tò mò. Sau hàng loạt thành công gặt hái trong năm 2024, Ngô Kiến Huy sẽ chính thức tái xuất màn ảnh rộng.Ngoài Tiến Luật, Ngô Kiến Huy, Tìm xác - Ma không đầu còn có sự tham gia diễn xuất của NSND Hồng Vân, Thanh Hương…. Phim sẽ ra rạp ngày 18.4.
5 cầu thủ được kỳ vọng nhiều nhất của Việt Nam tại U.23 châu Á 2024, là ai?
Chức vô địch AFF Cup 2024 là dòng nước trong lành tưới mát bóng đá VN sau quãng thời gian "khô hạn" kéo dài suốt hai năm. Một lần nữa, đội tuyển VN bay cao nhờ cái duyên của một người thầy Hàn Quốc. Với đấu pháp, chiến thuật và chiến lược dùng người "biết người biết ta", HLV Kim Sang-sik đã tận dụng tốt năng lực của lứa cầu thủ kỳ cựu (sinh từ năm 1995 đến 1998), đan xen với những nhân tố mới mẻ như Đình Triệu, Ngọc Tân, Vĩ Hào, Văn Vĩ… để tạo nên đội quân đủ sức chinh phục sân chơi Đông Nam Á.Tuy nhiên, HLV Kim Sang-sik nhấn mạnh "chức vô địch AFF Cup mới thuần túy là sự khởi đầu". Tâm lý khiêm nhường và sẵn sàng cho những thử thách mới đã được thầy trò ông Kim thể hiện ngay sau khoảnh khắc vinh quang. Các cầu thủ trở lại guồng quay V-League hối hả, còn HLV Kim Sang-sik đã khẩn trương lên kế hoạch cho năm 2025. Chiến lược gia người Hàn Quốc đã nhắc nhiều đến cụm từ "trẻ hóa" đội tuyển VN. Các học trò thầy Kim sẽ hướng tới 2 mục tiêu trọng tâm mang tên Asian Cup 2027 (nếu vượt qua vòng loại) và vòng loại World Cup 2030 đều vào năm 2027, khi Quang Hải, Xuân Son, Tiến Linh đã 30 tuổi, còn Hoàng Đức, Tuấn Hải cũng chạm tuổi 29. Nhóm cầu thủ này đã làm rất tốt sứ mệnh của mình, và đội tuyển VN không thể cứ mãi trông đợi vào một trục dọc cố định. Sự chuyển tiếp ở đội tuyển quốc gia tất yếu phải đến.HLV Kim Sang-sik đã sẵn sàng đón lứa cầu thủ mới, bởi với ông "những gương mặt trẻ trung mới là tương lai của bóng đá VN". Ở các đợt tập trung thi đấu giao hữu từ tháng 9 - 11.2024, nhiều cầu thủ trẻ được trao gửi niềm tin. Dù tại AFF Cup 2024, sức ép thành tích trong khoảng thời gian ngắn buộc ông Kim phải sử dụng phương án an toàn (ưu tiên các cầu thủ kinh nghiệm), song về lâu dài, cựu HLV Jeonbuk Hyundai Motors vẫn sẵn sàng cho chiến lược trẻ hóa. Thuận lợi cho ông Kim là trong năm 2025 đội tuyển VN sẽ đấu vòng loại Asian Cup 2027 với 6 trận rải đều 6 đợt tập trung từ tháng 3.2025 - 3.2026. Tính chất "đường dài" của giải đấu này, cùng 4 trong số 6 trận đấu diễn ra trước đối thủ dưới cơ (Lào và Nepal) là bàn đạp vừa vặn để nhà cầm quân người Hàn Quốc thử nghiệm, nhưng vẫn có thể hướng đến chiến thắng.Đội tuyển VN đã có đủ thiên thời và địa lợi để đón chào thế hệ mới. Còn "nhân hòa" thì sao?Trong 10 cầu thủ đá nhiều nhất của đội tuyển VN tại AFF Cup 2024, chỉ Bùi Vĩ Hào đủ điều kiện về độ tuổi đá vòng loại U.23 châu Á 2026 và SEA Games 33. Chân sút sinh năm 2003 thăng tiến vượt bậc trong năm 2024: đoạt suất đá chính ở vòng loại U.23 châu Á, thi đấu khá ổn tại AFF Cup. Nền tảng nào giúp Vĩ Hào bứt phá như vậy? Câu trả lời nằm ở kinh nghiệm tích lũy tại V-League. Tiền đạo của CLB Bình Dương lên chơi V-League từ năm 2022 (khi mới 19 tuổi) và đến nay đã đấu 74 trận, trong đó có 48 trận đá chính. Vĩ Hào luôn chơi tối thiểu 75% số trận của CLB Bình Dương mỗi mùa.Ngoài ra, HLV Kim Sang-sik đang có trong tay nhiều gương mặt trẻ triển vọng: Thái Sơn của CLB Thanh Hóa với 54 trận ở V-League (45 trận đá chính), Xuân Tiến của SLNA cũng có 56 trận ở V-League dù mới 22 tuổi, hay thủ môn Trung Kiên (HAGL) đã khẳng định chỗ đứng từ đầu mùa. Ngoài ra còn là Văn Trường (Hà Nội), Văn Khang (Thể Công Viettel), Lý Đức (HAGL) hay Quốc Việt (Ninh Bình)...Ông Kim sẽ có hai chiến dịch quan trọng là vòng loại U.23 châu Á 2026 (diễn ra vào tháng 9) và SEA Games 33 (tháng 12) để kiểm chứng năng lực học trò. Đây là hai sân chơi quan trọng để giới chuyên môn nhìn được đẳng cấp của lứa kế cận. Chuyên gia Đoàn Minh Xương khẳng định: "Màn trình diễn của lứa trẻ sẽ cho thấy định hình bức tranh bóng đá VN trong 10 tới. Tương lai bóng đá VN sẽ bắt đầu từ hôm nay, ngay từ thời điểm này". Đây không chỉ là bài kiểm tra cho lớp trẻ, mà còn là "lễ trưởng thành" mà Vĩ Hào cùng đồng đội phải bước qua, để chứng minh bản thân đã sẵn sàng thế vai đàn anh gánh vác trách nhiệm đội tuyển quốc gia trong những năm tới.Để chuẩn bị cho 2 sân chơi trẻ, HLV Kim Sang-sik sẽ áp dụng chiến lược "cài răng lược", đan xen lứa trẻ với các nhân tố kinh nghiệm theo liều lượng vừa phải ở các đợt tập trung đội tuyển VN trong năm 2025. Để các thế hệ dìu dắt nhau là con đường phù hợp nhất để toàn đội vươn mình.Đội U.23 VN đã vô địch SEA Games 30 năm 2019 và SEA Games 31 năm 2022. Mục tiêu của thầy trò ông Kim ở SEA Games 33 vẫn là hướng đến HCV. Dù rằng giành "vàng" ở sân chơi Đông Nam Á không còn là nỗi ám ảnh với bóng đá trẻ VN, nhưng U.23 VN vẫn cần màn trình diễn tốt để tạo bước đệm cho sân chơi châu Á. Tại kỳ SEA Games gần nhất, U.23 VN đoạt HCĐ, đứng sau U.23 Indonesia (HCV) và U.23 Thái Lan (HCB).
