3 câu chuyện cảm động đang 'gây bão' mạng xã hội
Định giá ngang tầm BMW X7, Jeep Grand Cherokee có gì?
Petrolimex thoái vốn: PGBank đổi tên, công bố bộ nhận diện thương hiệu mới
Ngày 17.1, phiên tòa xét xử vụ án Hạc Thành Tower bước sang ngày thứ 3. Sau phần tranh luận, Hội đồng xét xử (HĐXX) TAND tỉnh Thanh Hóa đã cho các bị cáo tự bào chữa.10/11 bị cáo đều thống nhất với các quan điểm, tranh luận của luật sư bào chữa cho mình, riêng bị cáo Trịnh Văn Chiến, cựu Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa, có phần tự bào chữa thêm.Ông Chiến nói rằng, ông không đồng ý với tội danh bị truy tố là "vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí" theo điều 219 bộ luật Hình sự; và chỉ nhận bản thân "thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng".Đáng chú ý, bị cáo Chiến không đồng ý với bản luận tội của đại diện Viện KSND tỉnh Thanh Hóa (luận tội trong ngày xét xử 16.1) rằng "bị cáo Trịnh Văn Chiến đã nhận tội". Bị cáo Chiến cho rằng trong suốt những ngày diễn ra phiên tòa, ông chưa từng "nhận tội" như bản luận tội nêu."Tôi chỉ nhận tội thiếu trách nhiệm thôi, còn tội theo điều 219 bộ luật Hình sự tôi không nhận tội đâu... Trong bản luận tội của viện kiểm sát nói tôi đã nhận tội là không hợp lý", ông Chiến nói.Ông Chiến cũng mong HĐXX xem xét, đánh giá công lao của ông đóng góp trong quá trình công tác, bởi trong thời gian làm Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa rồi Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh, cá nhân ông có công lớn khi đưa các dự án lớn về đầu tư ở tỉnh Thanh Hóa, như Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn, cảng hàng không Thọ Xuân, xây dựng TP.Sầm Sơn..."Mong muốn HĐXX ngoài quan tâm, xem xét cho bản thân tôi thì cũng xem xét để làm sao giảm nhẹ hình phạt cho các bị cáo còn lại", ông Chiến nói.Ông Chiến đưa ra so sánh giữa vụ án này với một số vụ việc gây thất thoát tiền của nhà nước ở các tỉnh khác, nhưng cán bộ liên quan chỉ bị kỷ luật chứ không bị xử lý hình sự dù tình tiết tương tự, để mong các cơ quan chức năng xem xét, không hình sự hóa vụ việc.Trước đó, ngày 16.1, đại diện Viện KSND tỉnh Thanh Hóa đã luận tội các bị cáo, cho rằng có đủ chứng cứ, tài liệu, cơ sở để truy tố 11 bị cáo vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí, quy định tại khoản 3, điều 219 bộ luật Hình sự. Đồng thời, đề nghị tuyên phạt bị cáo Trịnh Văn Chiến mức án 36 tháng tù nhưng cho hưởng án treo.
Âm nhạc Qatar đang vang lên rộn ràng chào đón World Cup 2022
Chiều 18.2, lãnh đạo Sở GTVT tỉnh Khánh Hòa cho biết vừa có báo cáo và xin ý kiến chỉ đạo của UBND tỉnh về việc chuẩn bị chuyển giao nhiệm vụ, sát hạch, cấp giấy phép lái xe (GPLX), nhằm chủ động trong việc thực hiện nhiệm vụ, hạn chế thấp nhất ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân.Theo đó, Sở GTVT đề nghị UBND tỉnh Khánh Hòa thống nhất dừng tiếp nhận hồ sơ đổi GPLX không thời hạn; tiếp tục tiếp nhận hồ sơ cấp đổi GPLX có thời hạn (còn hiệu lực trong vòng 15 ngày).Đối với việc tổ chức các kỳ sát hạch cấp GPLX theo kế hoạch trong tháng 2.2025 của Sở GTVT, Sở sẽ bám sát chỉ đạo của Bộ GTVT, Cục Đường bộ Việt Nam, UBND tỉnh, căn cứ vào tình hình thực tế để điều chỉnh kế hoạch sát hạch trong tháng 2.2025 cho phù hợp.Đối với công tác bàn giao nhiệm vụ, Sở GTVT sẽ phối hợp chặt chẽ với Công an tỉnh, các cơ quan, đơn vị liên quan thực hiện việc bàn giao theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền; kịp thời báo cáo UBND tỉnh những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình bàn giao.Thời gian qua, Sở GTVT tỉnh Khánh Hòa đã có các buổi làm việc với Công an tỉnh Khánh Hòa về việc bàn giao nhiệm vụ sát hạch, cấp GPLX giữa Sở GTVT và công an tỉnh nhằm đảm bảo việc bàn giao tiếp nhận được thuận lợi đúng với tinh thần chỉ đạo của Trung ương và UBND tỉnh. Tuy nhiên, đối với việc chuyển giao nhiệm vụ và bàn giao hồ sơ, dữ liệu, cơ sở vật chất phục vụ công tác quản lý nhà nước về sát hạch, cấp GPLX có một số vướng mắc. Cụ thể, khối lượng các công việc liên quan rất lớn, nhân sự thực hiện nhiệm vụ hạn chế (Sở GTVT chỉ bố trí được 1 công chức, 1 hợp đồng in GPLX để thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về đào tạo, sát hạch, cấp GPLX) nên 2 nhân sự trên vừa thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, vừa thực hiện nhiệm vụ bàn giao do đó việc bàn giao là hết sức khẩn trương theo chỉ đạo của Cục Đường bộ Việt Nam (dự kiến trước ngày 19.2.2025). Việc các cơ sở đào tạo đã đăng ký lịch thi sát hạch lái xe, các hồ sơ tiếp nhận thi phục hồi GPLX (GPLX quá thời hạn sử dụng) tại Trung tâm phục vụ hành chính công tỉnh và đã hẹn người dân sát hạch trong tháng 2.2025; nếu ngừng sát hạch sẽ ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân.Bên cạnh đó, việc người dân đổi GPLX các hạng tăng đột biến trong thời gian vừa qua dẫn đến sự quá tải tại bộ phận chuyên môn của Sở. Đồng thời chưa có thời gian chính thức về việc kết thúc nhiệm vụ quản lý nhà nước về sát hạch, cấp GPLX (thời gian dừng tiếp nhận hồ sơ, thời gian dừng ký giấy phép lái xe) nên việc thực hiện nhiệm vụ của Sở GTVT hết sức bị động.
Theo Hiệp hội cà phê ca cao Việt Nam (VICOFA), xuất khẩu cà phê của Việt Nam đã vượt 2 tỉ USD chỉ sau 2,5 tháng. Trong 15 ngày đầu tháng 3, khi giá cà phê trên thị trường thế giới tăng cao đã kéo kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này của Việt Nam cũng tăng mạnh. Đặc biệt, mặt hàng cà phê arabica xuất khẩu lên tới 6.805 USD/tấn, cao nhất từ trước đến nay. Nhờ giá cao nên lượng cà phê xuất khẩu đạt 5.661 tấn, tăng đến 58% về lượng và giá trị trên 38,5 triệu USD, tăng 88% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, mặt hàng chủ lực của cà phê Việt Nam là robusta có giá xuất khẩu bình quân 5.392 USD/tấn; sản lượng xuất khẩu 73.572 tấn, kim ngạch gần 397 triệu USD, giảm 20,6% về lượng nhưng tăng 31,6% về giá trị so với cùng kỳ năm ngoái. Tính chung 15 ngày đầu tháng 3, lượng cà phê nhân của Việt Nam xuất khẩu 82.262 tấn, giảm 16,6%; kim ngạch đạt gần 453 triệu USD, tăng 37% so với cùng kỳ năm 2024.Tại các tỉnh Tây nguyên, trong giai đoạn nửa đầu tháng 3, giá cà phê có lúc chạm đến cột mốc kỷ lục của năm 2024 là 135.000 đồng/kg. Nhưng mức giá này không giữ được lâu và sau đó hạ nhiệt theo xu hướng chung của thị trường thế giới. Đến ngày hôm nay (20.3) khi thị trường thế giới tăng nhiệt trở lại, giá cà phê một lần nữa quay trở lại mức kỷ lục 135.000 đồng/kg. Theo VICOFA, cơn sốt giá cà phê hiện nay có nhiều yếu tố tác động nhưng chủ yếu vẫn do cung thấp hơn cầu. Bên cạnh đó, tại Việt Nam nhiều nông dân vẫn bán cầm chừng chứ không bán ồ ạt ngay sau vụ thu hoạch như trước kia. Điều này khiến nguồn cung cà phê của Việt Nam luôn ở mức thấp.Lũy kế từ đầu năm đến ngày 15.3, xuất khẩu cà phê của Việt Nam đạt gần 398.000 tấn, giảm 15,2% nhưng kim ngạch đạt trên 2,1 tỉ USD, tăng 46,9% so với cùng kỳ năm ngoái. Với mức giá tốt như hiện tại, dự báo xuất khẩu cà phê cả năm 2025 có thể đạt tới 6 tỉ USD.
Lý do khiến nhiều thanh niên trẻ vẫn bị rối loạn cương
Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết, ngày 7.1, khu vực Tây Bắc bộ đang chịu ảnh hưởng bởi không khí lạnh, trời nhiều mây, có mưa vài nơi, trưa chiều giảm mây trời nắng. Gió nhẹ, trời rét. Nhiệt độ thấp nhất từ 12 - 15 độ C, có nơi dưới 11 độ C; nhiệt độ cao nhất từ 20 - 23 độ C, có nơi trên 23 độ C.Đông Bắc bộ nhiều mây, có mưa vài nơi, trưa chiều giảm mây trời nắng, trời rét. Nhiệt độ thấp nhất từ 13 - 16 độ C, vùng núi có nơi dưới 11 độ C; nhiệt độ cao nhất từ 20 - 23 độ C, có nơi trên 23 độ C.Theo cơ quan khí tượng, từ ngày 8.1, miền Bắc sẽ đón đợt không khí lạnh khiến trời có mưa vài nơi; riêng vùng núi và trung du đêm 8 - 9.1 có mưa rải rác, trời rét, vùng núi có nơi rét đậm, rét hại. Khu vực Bắc và Trung Trung bộ từ khoảng 9 - 12.1 có mưa, mưa rào rải rác và có nơi có giông, đêm và sáng trời rét; từ ngày 10 - 12.1 trời rét.Trong đợt không khí lạnh này, nhiệt độ thấp nhất tại Hà Nội và một số tỉnh đồng bằng Bắc bộ khoảng 14 - 16 độ C, các tỉnh miền núi phía bắc khoảng 12 - 13 độ C.Đến khoảng ngày 12.1, không khí lạnh được tăng cường mạnh hơn khiến nhiệt độ giảm sâu. Nhiệt độ thấp nhất tại Hà Nội khoảng 11 độ C, miền núi khoảng 9 - 11 độ C.Hiện nay, ở vùng biển phía đông của khu vực bắc Biển Đông có gió mạnh cấp 6. Phía đông khu vực bắc Biển Đông và phía tây khu vực nam Biển Đông (bao gồm vùng biển phía tây quần đảo Trường Sa) có gió mạnh cấp 6, giật cấp 7 - cấp 8, sóng biển cao 2 - 4 m.Vùng biển giữa Biển Đông và vùng biển từ Bình Định đến Bà Rịa - Vũng Tàu có gió cấp 5, có lúc cấp 6, giật cấp 7 - 8. Biển động, sóng cao 2 - 3,5 m.Cảnh báo, ngày và đêm 8.1, vùng biển phía bắc khu vực bắc Biển Đông, vùng biển phía tây nam Biển Đông (bao gồm vùng biển phía tây quần đảo Trường Sa) và vùng biển từ Khánh Hòa đến Bình Thuận có gió đông bắc mạnh cấp 6, giật cấp 7 - cấp 8, biển động, sóng cao 2 - 4 m.Cấp độ rủi ro thiên tai do gió mạnh trên biển cấp 2. Toàn bộ tàu thuyền hoạt động trên các khu vực trên đều có nguy cơ cao chịu tác động của lốc xoáy, gió mạnh và sóng lớn.
Đa phong cách với bản phối từ kiểu váy dài đến mắt cá chân
VNPAY hỗ trợ bán vé trực tuyến trận Việt Nam gặp CLB Borussia Dortmund
Theo báo Ukrainskaya Pravda đưa tin hôm 4.2, các tướng lĩnh Ukraine được cho là đang tìm cách chuyển khoảng 50.000 quân nhân sang bổ sung cho lục quân nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng ở tiền tuyến.Con số này thể hiện mức tăng đáng kể so với ước tính trước đó được công bố vào tháng trước.Tổng tư lệnh Lực lượng vũ trang Ukraine, tướng Oleksandr Syrskyi đã thừa nhận khó khăn trong việc huy động tân binh, sau khi một phi công Ukraine phàn nàn rằng hàng chục chuyên gia lành nghề từ không quân đang được tái điều động sang bộ binh. Kyiv ước tính có khoảng 500.000 người đang trốn quân dịch và hơn 100.000 lính nghĩa vụ đã đào ngũ.Các kênh truyền thông Ukraine trước đây đưa tin tướng Syrskyi đã ra lệnh điều động khoảng 5.000 quân nhân từ không quân sang bổ sung cho lục binh.Tuy nhiên, bài báo mới trên tờ Ukrainskaya Pravda tuyên bố ông Syrskyi đã ban hành kế hoạch rộng hơn liên quan tất cả các binh chủng. Mục tiêu là điều chuyển 50.000 quân nhân sang lực lượng lục quân. Theo bài báo, con số này tương đương khoảng 20% số quân Ukraine đang bố trí ở tiền tuyến.Sau khi xung đột với Nga bùng nổ vào năm 2022, các chỉ huy quân đội Ukraine đã triển khai ngày càng nhiều tài xế, đầu bếp và nhân viên y tế ra tuyến đầu để giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân sự.Tuy nhiên, hoạt động này cũng dẫn đến việc dùng người sai mục đích, vì một số sĩ quan có thể lợi dụng điều này như một hình thức kỷ luật không chính thức hoặc một cách để loại bỏ các mối đe dọa đối với quyền lực hoặc hoạt động tham nhũng của chính họ.Việc điều động này còn gây ra phản kháng từ chính binh lính. Bài báo dẫn lời một chỉ huy lữ đoàn kể rằng khi ông muốn cử 30 thành viên từ một đại đội tình báo đến tăng cường cho một vị trí yếu kém, thì 3 người từ chối và 27 người còn lại đào ngũ.Các tướng lĩnh tìm cách điều sang lực lượng bộ binh các thợ lặn, nhân viên hành chính và những binh sĩ không thiết yếu trong việc vận hành các tổ hợp phòng không do phương Tây cung cấp như Patriot.Ukrainskaya Pravda bình luận rằng những biện pháp như vậy có khả năng làm suy yếu năng lực của các binh chủng.Vào tháng 7.2023, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã cảnh báo rằng tình trạng thiếu hụt nhân lực cuối cùng sẽ gây ra gây thiệt hại nặng cho quân đội Ukraine trong một cuộc xung đột kéo dài. Ông cho biết không có lượng vũ khí nào do phương Tây viện trợ có thể bù đắp được cho những tổn thất mà lực lượng Ukraine phải gánh chịu.
Trường công lập tự chủ tài chính là gì? Khác gì với trường thường?
Theo TechRadar, ngay trước thềm sự kiện Galaxy Unpacked, Samsung vừa tung ra một chính sách hậu mãi hấp dẫn dành cho người dùng điện thoại Galaxy.Theo đó, khách hàng đăng ký gói bảo hành 'Care Plus Theft and Loss' sẽ được sửa chữa màn hình nứt miễn phí không giới hạn số lần. Ưu đãi này áp dụng cho cả điện thoại, smartwatch và máy tính bảng Galaxy.Trước đây, người dùng phải trả 29 USD cho mỗi lần sửa chữa màn hình. Đây được xem là một thay đổi đáng kể, giúp người dùng tiết kiệm đáng kể chi phí, đặc biệt là khi tất cả thiết bị Galaxy đều sử dụng màn hình cảm ứng bằng kính, dễ bị nứt vỡ trong quá trình sử dụng.Với Care Plus Theft and Loss, người dùng có thể yên tâm sử dụng thiết bị mà không lo lắng về chi phí sửa chữa màn hình. Dịch vụ được thực hiện ngay trong ngày tại hơn 700 địa điểm ủy quyền của Samsung. Ngoài sửa chữa màn hình miễn phí, gói Care Plus Theft and Loss còn mang đến nhiều lợi ích khác như:Việc Samsung tung ra ưu đãi hấp dẫn này ngay trước thềm sự kiện Galaxy Unpacked khiến nhiều người tin rằng đây là một chiến lược nhằm thu hút sự chú ý của người dùng vào dòng sản phẩm Galaxy S25 sắp ra mắt. Nhiều khả năng Samsung sẽ đưa ra các chương trình khuyến mãi kết hợp gói Care Plus Theft and Loss với Galaxy S25, S25+ và S25 Ultra.Sự kiện Galaxy Unpacked sẽ diễn ra vào ngày 22.1. Trước đó, người dùng đã có thể đặt hàng trước các mẫu Galaxy S25 trên trang web của Samsung.
trung lương vòng loại
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.
quay-thử-xổ-số-miền-trung-thứ-tư
