Tay ném gốc Việt giúp Nha Trang Dolphins đánh bại Hanoi Buffaloes ở bán kết VBA 2023
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.Máy bay hạ cánh khẩn cấp vì hành khách tìm cách tự tử
Để triển khai thực hiện công tác tổ chức giao thông phù hợp, tạo điều kiện cho người chạy xe gắn máy, mô tô lưu thông tuân thủ theo quy định của luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ, Sở Giao thông Vận tải TP.HCM vừa giao nhiệm vụ cho Trung tâm Quản lý hạ tầng giao thông đường bộ và Trung tâm Quản lý điều hành giao thông đô thị khẩn trương phối hợp các đơn vị liên quan rà soát tất cả các giao lộ trên địa bàn TP.HCM.Qua đó nghiên cứu phương án tổ chức giao thông cho phép các loại xe 2 bánh được phép lưu thông rẽ phải khi đèn đỏ để lắp đặt bổ sung hệ thống đèn tín hiệu giao thông phù hợp.Chia sẻ về đề xuất này, lãnh đạo Phòng CSGT (PC08, Công an TP.HCM) cho biết, việc rà soát lại tất cả các giao lộ để đề xuất phương án tổ chức giao thông cho xe 2 bánh rẽ phải khi đèn đỏ là phù hợp. Theo CSGT, nhiều giao lộ ở TP.HCM có lưu lượng xe rất đông, đặc biệt vào giờ cao điểm sáng, chiều nên tình trạng ùn ứ còn xảy ra. Do đó, rà soát này phù hợp với lưu lượng xe, cơ sở hạ tầng của TP.Lãnh đạo một đội CSGT ở khu vực trung tâm cũng nêu ý kiến, từ ngày Nghị định 168/2024 có hiệu lực thi hành, phần đông người dân đã nâng cao ý thức khi tham giao thông, chấp hành nghiêm túc luật. Tại những tuyến đường trước đây xe máy chạy ầm ầm trên vỉa hè nay cũng giảm rõ rệt, thậm chí không ai vi phạm. Vị CSGT này nhìn nhận: "Hình ảnh tại các giao lộ bây giờ rất đẹp, người dân chủ động dừng chờ đèn trước vạch, không còn cảnh lộn xộn, lấn vạch hay vượt đèn".Theo ghi nhận sáng 9.1, tại giao lộ Hai Bà Trưng - Võ Thị Sáu, dòng xe rất đông hướng từ Gò Vấp về Q.1 nhưng cả xe máy và ô tô đều chấp hành dừng đèn đỏ. Trên đường Hai Bà Trưng, tình trạng rẽ phải khi đèn đỏ, chạy xe lấn dải phân cách đi ngược chiều cũng không còn. Đường Võ Thị Sáu (đoạn kế công viên Lê Văn Tám) sáng 9.1 cũng không còn cảnh dòng xe nối đuôi nhau leo lề.Còn trên đường Nguyễn Đình Chiểu (Q.3) những ngày cuối năm xe cộ tấp nập hơn, nhưng tại các điểm giao lộ như: Lê Quý Đôn, Trần Quốc Thảo, Bà Huyện Thanh Quan, Trương Định... nhiều người đi xe máy chủ động dừng xe trước vạch khi thấy đèn chuyển màu vàng."Vài ngày trước, thấy đèn vàng có người còn ráng vượt, thậm chí vừa qua đèn đỏ nhưng ráng nối vào đuôi xe trước để vượt lên thì nay tôi thấy người ta đi chậm hơn, dè chừng hơn", bà Nguyễn Thị Hoa (48 tuổi) nhận xét.Tại TP.HCM, nhiều người đi xe máy có thói quen rẽ phải khi đèn đỏ. Trên các nhóm về giao thông cũng thường xuyên có các cuộc tranh luận nảy lửa về chủ đề này. Tuy nhiên, từ khi Nghị định 168/2024 quy định, phạt tiền từ 4 - 6 triệu đồng đối với người điều khiển xe máy không chấp hành hiệu lệnh của đèn tín hiệu giao thông, thói quen này không còn xuất hiện tại nhiều giao lộ.Phải thẳng thắn nhìn nhận, khi người chạy xe máy dừng chờ đèn đỏ, không còn tình trạng ùn cục bộ giữa các giao lộ, nhưng ở phía sau vạch dừng chờ đèn tín hiệu, dòng xe lại nối dài.Do đó, việc rà soát, tất cả các giao lộ trên địa bàn TP.HCM; nghiên cứu phương án tổ chức giao thông cho phép xe máy (cũng như tất cả các loại xe 2 bánh) được phép lưu thông rẽ phải khi đèn đỏ được đa số người dân ủng hộ.
U.23 Thái Lan hứng bão dữ dội, thảm bại trước đương kim vô địch Ả Rập Xê Út
"Hằng năm, mỗi dịp tết, mọi người thường quây quần lại và chụp ảnh kỷ niệm bên cây mai, cũng như kể những câu chuyện vui, lời chúc tốt đẹp cho nhau trong ngày đầu năm mới", Nhân cho hay.
Chiều nay 4.3, TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), đã ký ban hành công văn gửi sở y tế các tỉnh, thành đề nghị chấn chỉnh hoạt động quảng đối với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.Tại công văn, Cục Quản lý khám, chữa bệnh cho biết đã nhận được phản ánh từ một số cơ quan, đơn vị và cơ quan báo chí liên quan đến quảng cáo về hoạt động khám bệnh, chữa bệnh. Trong đó, một số cơ sở khám bệnh, chữa bệnh quảng cáo trên các trang mạng xã hội, có thực hiện quảng cáo "kỹ thuật lọc máu công nghệ cao loại bỏ mỡ máu giảm nguy cơ đột quỵ...". Lãnh đạo Cục Quản lý khám, chữa bệnh đề nghị Sở Y tế TP.HCM kiểm tra, rà soát nội dung liên quan đến phản ánh về nội dung quảng cáo, trong đó rà soát đối với danh mục kỹ thuật mà Bộ Y tế đã cấp phép cho bệnh viện thực hiện có trong quảng cáo.Trường hợp quảng cáo không đúng với danh mục kỹ thuật được phê duyệt, không đúng theo giấy xác nhận nội dung quảng cáo đã cấp phép, đề nghị xử lý nghiêm đối với sai phạm và gửi báo cáo về cục trước ngày 11.3.2025.Với sở y tế các tỉnh, thành, Cục Quản lý khám, chữa bệnh đề nghị kiểm tra, rà soát nội dung quảng cáo của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh trên địa bàn quản lý và xử lý nghiêm đối với cơ sở khám bệnh, chữa bệnh quảng cáo dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh khi chưa được cấp giấy phép quảng cáo và quảng cáo không đúng với nội dung quảng cáo đã được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép quảng cáo về lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh.
Apple thuê hàng chục chuyên gia AI của Google
Thời gian qua, các cơ quan chức năng đã liên tục cảnh báo về những chiêu trò, thủ đoạn lừa đảo vô cùng tinh vi nhằm chiếm đoạt tài sản, đặc biệt là lừa đảo tuyển dụng nhân sự online với các chiêu thức lừa đảo phổ biến. Chẳng hạn, sử dụng các trang tin điện tử, trang mạng xã hội facebook giả mạo thương hiệu ngân hàng để phục vụ công tác tuyển dụng. Thủ đoạn lừa đảo vô cùng tinh vi khi sử dụng tên, hình ảnh, thương hiệu của các tổ chức để tạo lập các Fanpage/Website/Email giả mạo, đồng thời trực tiếp sao chép lại các bài viết của các tổ chức để đăng tải nhằm tạo sự tin tưởng đối với khách hàng, thu hút nhiều người theo dõi và có hành vi lừa đảo những người tham gia.Kẻ gian giả danh là cán bộ tuyển dụng chính thức của bộ phận nhân sự của tổ chức hoặc các đơn vị liên quan để đăng tin tuyển dụng. Sử dụng các kênh thông tin không chính thống như mạng xã hội (Facebook, Zalo, Email), các trang web việc làm không uy tín để mời chào người lao động. Một trong những chiêu trò phổ biến là yêu cầu ứng viên nộp tiền để được tham gia thi tuyển, mua tài liệu ôn tập hoặc đóng các loại phí không rõ ràng. Kẻ lừa đảo sẽ yêu cầu ứng viên chuyển khoản một khoản tiền nhất định, sau đó biến mất hoặc tiếp tục yêu cầu thêm các khoản tiền khác.Những kẻ lừa đảo thường hứa hẹn với ứng viên rằng chỉ cần nộp một khoản tiền thì sẽ đảm bảo trúng tuyển, nhận việc làm sớm. Kẻ lừa đảo có thể gửi cho ứng viên những hợp đồng hoặc giấy tờ giả mạo nhằm tạo sự tin tưởng và lừa ứng viên ký kết các hợp đồng với các điều khoản bất lợi, trong đó có các điều kiện tài chính.Do đó, Co-opBank khuyến cáo một số lưu ý để phòng tránh lừa đảo tuyển dụng giả mạo thương hiệu Co-opBank. Hiện tại, Co-opBank chỉ đăng tải các thông tin tuyển dụng chính thức trên toàn hệ thống tại các địa chỉ chính thống như website (https://www.co-opbank.vn), Fanpage ( https://www.facebook.com/nganhanghoptac/), trang tuyển dụng (https://www.topcv.vn/)... Đồng thời, Co-opBank không yêu cầu nộp bất cứ khoản phí nào trong quá trình tuyển dụng.Các ứng cử viên tuyệt đối không được truy cập theo những đường link, trang mạng xã hội nhận được hoặc được đối tượng lạ giới thiệu. Trường hợp tiếp nhận thông tin tuyển dụng từ các nguồn không rõ ràng, cần trực tiếp liên hệ với Co-opBank để xác minh.
