Nhếch nhác rác trên đường
Tỉ mẩn tạo hình con voi bên căn nhà dài truyền thống, nghệ nhân H'Huyên BHôk (49 tuổi) dừng tay mời chúng tôi vào nhà để tìm hiểu về nghề gốm cổ Yang Tao. Dưới chân nhà dài, những tạo hình như: con voi, con lợn, lọ hoa… đang được bà phơi dưới ánh nắng của ngày đông. "Trong làng tôi chỉ còn vài nghệ nhân làm gốm Yang Tao, họ cũng đã già hết rồi, nếu tính nghệ nhân làm được gốm Yang Tao thì tôi là người trẻ nhất", bà H'Huyên BHôk nói.Bà H'Huyên BHôk cho hay, qua lời kể của bà cố, ngày xưa trong buôn người dân sinh sống không có các vật dụng sinh hoạt như chén, bát…, chỉ dùng lá chuối để đựng cơm. Từ đó, người xưa đã suy nghĩ và sáng tạo, tìm kiếm nguồn đất để nặn ra cái chén đầu tiên, đem đi nung thành công, rồi tiếp tục làm các vật dụng lớn hơn như sành đựng nước, chóe đựng gạo. Thời điểm đó, người dân trong buôn học hỏi lẫn nhau và tự tạo ra các vật dụng riêng để sử dụng trong gia đình."Để thể hiện lòng biết ơn và tôn kính với bề trên, người sáng kiến đã đặt ra rất nhiều quy tắc khi làm gốm Yang Tao, người vi phạm quy tắc sẽ bị bề trên khiển trách", bà H'Huyên BHôk kể và tiếp lời: "Ngày trước, chỉ có phụ nữ làm gốm, đàn ông trong buôn không được làm vì chế độ mẫu hệ. Độ tuổi mà con gái được làm gốm phải từ 17,18 tuổi, chưa có chồng. Trước khi đi lấy đất, con gái không được tiếp xúc với con trai, không trùng ngày 'đèn đỏ', nếu vi phạm sẽ bị run tay chân, không tìm thấy đường về nhà".Nghệ nhân H'Lưm Uông (63 tuổi), nhà ở bên cạnh và là người chỉ dạy cho bà H'Huyên BHôk làm gốm, vừa nằm viện về, tay chân vẫn còn yếu do bị tai biến (hồi tháng 6.2024), nhưng nỗi nhớ nghề vẫn hằn sâu trong đôi mắt của bà. "Bị thế này, mẹ (tôi) cũng nhớ nghề lắm, tay chân cứ khó chịu. Hằng ngày, chỉ có thể ngồi trong nhà dài nhìn H'Huyên BHôk làm gốm, mong mau khỏi bệnh để lại tiếp tục làm gốm như ngày xưa. Từ những năm 1990, chén bát hiện đại từ nơi khác về nên buôn này chỉ còn vài người làm gốm…", bà H'Lưm Uông chia sẻ.Giọng trầm buồn, nghệ nhân H'Huyên BHôk và H'Lưm Uông kể lại khoảng hơn chục năm trước, trong một lần đi bán gốm Yang Tao ở H.Cư Mgar (Đắk Lắk), chiếc xe chở mọi người không may bị lật ở giữa đèo, bà H'Huyên BHôk bị chấn thương ở vùng đầu, rất may không ảnh hưởng đến tính mạng. Nhưng cũng từ đây, người dân trong buôn không còn đi bán gốm ở xa nữa (vì sợ gặp tai nạn) mà chỉ làm các vật dụng phục vụ sinh hoạt trong gia đình. Rồi theo xu hướng phát triển, gốm thủ công không cạnh tranh được với gốm công nghiệp, nên người làm gốm trong buôn ít dần, chỉ còn 5 – 6 người giữ nghề đến ngày nay.Năm 2008, bà Lương Thanh Sơn (nguyên Giám đốc Bảo tàng Đắk Lắk) đã đến buôn Dơng Bắk (xã Yang Tao, H.Lắk) để động viên, hỗ trợ cho bà con giữ lấy nghề gốm cổ lâu đời trong vùng. Các nghệ nhân và người làm gốm cổ ở Yang Tao luôn ghi nhớ rằng, nếu không có TS Lương Thanh Sơn thì nghề gốm đã mất đi.Bà Sơn cho hay những năm trước 2008, bà đã nghiên cứu và đề xuất các dự án phục hồi các làng nghề truyền thống của người Ê Đê, người M'nông tại địa bàn tỉnh Đắk Lắk. Trong đó, bà xin được nguồn vốn cho dự án phục dựng nghề làm gốm của người M'nông tại buôn Dơng Bắk (xã Yang Tao, H.Lắk). Thời điểm này, tại buôn có mở một lớp dạy nghề làm gốm cổ khoảng 15 – 20 người, trong đó có 3 nghệ nhân được mệnh danh là "bàn tay vàng" của địa phương."Qua thời gian làm văn hóa, gắn bó với người dân tại các buôn làng, điều mà tôi đau đáu đến bây giờ là làm sao tạo được nguồn thu, đầu ra cho các sản phẩm gốm Yang Tao của bà con. H.Lắk là vùng du lịch nổi tiếng của tỉnh Đắk Lắk, đặc biệt là khu du lịch hồ Lắk, đây là cơ sở để phát triển các sản phẩm gốm cổ Yang Tao gửi đến tay du khách thập phương", bà Sơn nói.Bà Sơn cho biết thêm, theo thông tin từ một người nghiên cứu (Bỉ) do bà hướng dẫn, sản phẩm gốm cổ Yang Tao đã hiện diện tại Bảo tàng Anh. Trong lần trở lại Dơng Bắk cách đây không lâu, các nghệ nhân (nay già yếu nhưng bàn tay của họ chưa bao giờ biết mỏi) cũng khoe với bà, gốm Yang Tao đã được du khách từ các công ty du lịch lữ hành đến tham quan và tìm mua. Từ đó, cũng tạo nguồn thu nhập đáng kể cho bà con duy trì với nghề.Trao đổi với Thanh Niên, Sở VH-TT-DL Đắk Lắk cho biết, Bộ VH-TT-DL vừa có Quyết định về việc công bố danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đối với nghề làm gốm của người M'nông ở xã Yang Tao (H.Lắk, Đắk Lắk). Đây sẽ là cơ sở quan trọng để gốm cổ Yang Tao được hồi sinh.Ô tô suýt 'gặp họa' vì xe đạp liều lĩnh chạy trên cao tốc trong đêm
Những người đang bị viêm khớp hay đau khớp cũng sẽ cảm thấy khó chịu khi trời trở lạnh. Trời lạnh sẽ khiến khớp xương của họ dễ bị viêm, đau và cứng khớp, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).Để bảo vệ sức khỏe, mọi người có thể áp dụng những cách sau:Các chuyên gia cho biết kiểm soát hen suyễn khi mùa đông đến là điều rất quan trọng với sức khỏe đường hô hấp. Điều đầu tiên là người bệnh cần thảo luận với bác sĩ và dùng thuốc theo đúng chỉ định.Ngoài ra, người bệnh cũng cần áp dụng một số biện pháp phòng ngừa. Khi ra ngoài trời lạnh, mũi và miệng cần được che lại bằng khăn hay khẩu trang để làm ấm không khí trước khi hít vào. Họ cần uống nhiều nước hơn, đồng thời dọn dẹp và lau bụi trong nhà, giặt ga trải giường, mền hằng tuần để loại bỏ bụi và các tác nhân gây dị ứng.Nhiều bằng chứng nghiên cứu cho thấy thời tiết lạnh hơn khiến mọi người ở trong nhà nhiều hơn. Điều này làm giảm mức độ hoạt động thể chất. Tuy nhiên, vận động thể chất thường xuyên rất quan trọng với sức khỏe tổng thể, không chỉ giúp ngăn tăng cân, giảm mệt mỏi mà còn cải thiện tâm trạng, tăng cường sức khỏe xương và hệ miễn dịch.Chế độ ăn uống đủ dinh dưỡng rất cần thiết vào mùa đông vì giúp cung cấp các dưỡng chất cần thiết cho hệ miễn dịch khỏe mạnh. Những dưỡng chất này là vitamin A, C, D, E, kẽm, sắt, omega-3 và một số dưỡng chất khác. Khi có đủ các chất này, hệ miễn dịch sẽ có đủ khả năng chống lại các bệnh thường gặp vào mùa đông như cảm lạnh và cúm.Vào mùa đông, chúng ta không đổ nhiều mồ hôi nhưng vẫn mất rất nhiều nước qua da. Đặc biệt, không khí khô lạnh sẽ khiến cơ thể dễ bị mất nước hơn.Thiếu nước không chỉ dẫn đến việc cơ thể mất nước mà còn làm tăng nguy cơ sỏi thận, nhiễm trùng đường tiết niệu và táo bón. Cơ thể sử dụng nước để duy trì thân nhiệt. Do đó, cơ thể mất nước khiến chúng ta gặp khó khăn khi duy trì thân nhiệt và cảm thấy lạnh hơn. Uống đủ nước cũng sẽ giúp tăng cường miễn dịch và giảm nguy cơ nhiễm trùng, theo Medical News Today.
Gờ trên đường nguy hiểm
Khu vực miền Trung và Tây nguyên, giá heo hơi tăng 2.000 đồng tại Quảng Nam lên 63.000 đồng/kg. Ngoài ra, nhiều tỉnh cũng tăng 1.000 đồng như: Quảng Bình, Bình Định, Khánh Hòa, Lâm Đồng lên từ 62.000 - 64.000 đồng/kg. Giá heo hơi ở các tỉnh thành còn lại phổ biến từ 62.000 - 63.000 đồng/kg; Quảng Trị 61.000 đồng/kg, thấp nhất khu vực.
Sáng 10.2, giá xăng dầu giữ đà tăng nhẹ hơn 0,5%, ghi nhận lúc 7 giờ 45 phút (theo giờ Việt Nam), dầu WTI của Mỹ giao dịch ngưỡng 71,36 USD/thùng; dầu Brent chuẩn toàn cầu giao dịch trên mốc 75 USD/thùng. Tuần trước, việc Tổng thống Trump thông báo áp đặt mức thuế 10% đối với hàng nhập khẩu từ Trung Quốc như một phần của kế hoạch nhưng đã trì hoãn kế hoạch áp thuế cao hơn đối với Mexico và Canada đã khiến thị trường biến động tăng giảm liên tục. Tuy vậy, mức chênh lệch trong mỗi phiên không cao. Kết thúc tuần, các mặt hàng dầu giảm hơn 2%.Trung Quốc cũng đã chống trả bằng việc áp mức thuế tương tự đối với dầu thô nhập khẩu từ Mỹ. Một số nhận xét cho thấy, Trung Quốc sẽ không dừng lại ở mức đáp trả bằng thuế mà có thể làm suy yếu đồng nhân dân tệ nếu Mỹ áp thêm thuế đối với hàng xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ.Theo Reuters, các nhà đầu tư vẫn lo ngại kế hoạch áp thuế của Tổng thống Donald Trump đang gây nguy hiểm cho hy vọng về việc cắt giảm lãi suất trong năm nay. Tuần này, thị trường sẽ tập trung vào chỉ số giá tiêu dùng (PCI), chỉ số giá sản xuất (PPI), đơn xin trợ cấp thất nghiệp hằng tuần và doanh số bán lẻ của Mỹ.Trong diễn biến khác, Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ và các đồng minh (OPEC +) đã quyết định duy trì chính sách tăng dần sản lượng dầu từ tháng 4. Và OPEC+ cũng loại Cơ quan thông tin năng lượng Mỹ (EIA) khỏi các nguồn được sử dụng để giám sát sản lượng và việc tuân thủ các hiệp ước cung cấp dầu.Trong nước, do giá xăng dầu thế giới giảm hơn 2%, nên cập nhật tính toán đến sáng nay (ngày 10.2) cho thấy, giá xăng dầu trong nước tại kỳ điều hành vào ngày thứ 5 tới có thể giảm nhẹ. Dự báo chưa bao gồm Quỹ bình ổn giá xăng dầu và các loại phí khác, nếu có.
Doanh nhân Nguyễn Thị Triều trở thành Á hậu 2 Hoa hậu Doanh nhân Việt Nam 2024
Thông qua trang cá nhân, H'Hen Niê gây bất ngờ khi chia sẻ hình ảnh được bạn trai cầu hôn sau 7 năm yêu nhau. Trong khoảnh khắc trọng đại này, người đẹp không giấu được niềm hạnh phúc. Cô viết: "Cảm ơn anh. Như lời anh nói: "Vì em là duy nhất". Anh là tình yêu duy nhất của H'Hen". Nhiếp ảnh gia Tuấn Khôi đã cất công chọn chiếc nhẫn kim cương với thiết kế tinh xảo của một thương hiệu đình đám, mang ý nghĩa tình yêu vĩnh cửu. Đây cũng là cách anh thể hiện sự cam kết dành cho cô gái mà mình yêu thương. Bài đăng của H'Hen Niê nhanh chóng gây sốt mạng xã hội. Dưới phần bình luận, nhiều sao Việt như Ngọc Diễm, Lê Thúy, Pha Lê... cùng đông đảo khán giả gửi lời chúc mừng đến Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2017. Bên cạnh đó, một số cư dân mạng mong chờ đám cưới của nàng hậu sinh năm 1992 trong thời gian tới. Trước khi có màn cầu hôn lãng mạn này, H'Hen Niê và bạn trai trải qua quãng thời gian dài đồng hành cùng nhau. Nàng hậu xác nhận có người yêu từ năm 2018, cho biết anh là người giàu tình cảm. Thời điểm đó, dù chưa từng tiết lộ danh tính bạn trai song thông qua những hình ảnh được lan truyền, nhiều người đồn đoán đó là nhiếp ảnh gia Tuấn Khôi. Dịp Tết Nguyên đán 2025, H'Hen Niê gây bất ngờ khi công khai bạn trai, nhận được sự chúc phúc của dân mạng. Trải qua 7 năm yêu nhau, cặp đôi đối diện không ít thử thách, từng tan vỡ song sau đó hàn gắn. Trước đó, người đẹp chia sẻ lý do kín tiếng trong chuyện tình cảm vì muốn khán giả tập trung vào các dự án nghệ thuật, cộng đồng thay vì chuyện đời tư. Trong một cuộc phỏng vấn với Thanh Niên, H'Hen Niê từng chia sẻ về chuyện hôn nhân: "Tôi nghĩ rằng đám cưới của tôi, tôi cần những người yêu thương mình, những người đã hiểu về mối quan hệ của tôi và bạn trai cũng như gia đình họ hàng hai bên. Khoảnh khắc đó, tôi mong muốn hai bên gia đình sẽ biết nhau. Tôi vẫn cần có không gian riêng của gia đình".
