Không phải phở hay bánh mì, đây là món ăn Việt Nam đang 'hot' nhất thế giới
Theo thông tin Tổng cục Thống kê (Bộ KH-ĐT) công bố ngày 6.2, trong tháng 1, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt 63,15 tỉ USD, giảm 10,5% so với tháng trước và giảm 3,5% so với cùng kỳ năm trước.Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tháng 1 đạt 33,09 tỉ USD, giảm 6,9% so với tháng trước và giảm 4,3% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 9,49 tỉ USD, giảm 11,2%; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) đạt 23,6 tỉ USD, giảm 5,0%.Có 7 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỉ USD, chiếm 67,9% tổng kim ngạch xuất khẩu. Về cơ cấu nhóm hàng xuất khẩu, sơ bộ nhóm hàng nhiên liệu và khoáng sản đạt 0,22 tỉ USD, chiếm 0,7%; nhóm hàng công nghiệp chế biến đạt 29,43 tỉ USD, chiếm 89,0%; nhóm hàng nông sản, lâm sản đạt 2,65 tỉ USD, chiếm 8,0%; nhóm hàng thủy sản đạt 0,77 tỉ USD, chiếm 2,3%.Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu hàng hóa tháng 1 đạt 30,06 tỉ USD, giảm 14,1% so với tháng trước, giảm 2,6% so với cùng kỳ năm trước. Việt Nam chủ yếu nhập khẩu nhóm hàng tư liệu sản xuất với kim ngạch đạt 28,26 tỉ USD, chiếm 94,0%.Mỹ vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam trong tháng 1 với kim ngạch đạt 9,8 tỉ USD; xuất siêu sang Mỹ đạt 8,5 tỉ USD, giảm 3,5% so với cùng kỳ năm trước.Trong khi đó, Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt 11,6 tỉ USD; nhập siêu từ Trung Quốc 5,8 tỉ USD, giảm 19,6%.Cán cân thương mại hàng hóa xuất siêu 3,03 tỉ USD trong tháng 1 (cùng kỳ năm trước xuất siêu 3,7 tỉ USD). Trong đó, khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 1,4 tỉ USD; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) xuất siêu 4,43 tỉ USD.Trước đó, cán cân thương mại hàng hóa tháng 12.2024 xuất siêu 0,52 tỉ USD; cả năm 2024 xuất siêu 24,77 tỉ USD.Thực tế nhiều năm cho thấy, hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa giảm trong tháng đầu năm là hoàn toàn bình thường. Lý do bởi đây thường là thời điểm diễn ra đợt nghỉ tết Nguyên đán kéo dài. Những tháng sau đó, hoạt động xuất nhập khẩu sẽ dần lấy lại đà tăng trưởng.Cặp đôi đi xe máy cố tình vượt đèn đỏ bị ô tô tông trúng
Có dịp tác nghiệp tại huyện A Lưới (Thừa Thiên-Huế), tôi thường được anh em người bản địa nhắn gửi tết này về với bản làng để họ đãi những thức ngon, món lạ chỉ có trong dịp tết. "Anh sẽ không thất vọng đâu! Nhiều người khi ăn Tết Nguyên đán cùng đồng bào đã ví von tết ở thung lũng A Lưới cứ như một "đại hội" ẩm thực với rất nhiều món đặc sản của các dân tộc mà không phải ai cũng có dịp thưởng thức một lần trong đời", anh Lê Văn Hôi (33 tuổi, người dân tộc Pa Kôh, trú tại xã Hồng Thượng) mời gọi.Anh Hôi dẫn chứng không phải người địa phương nào cũng một lần được nếm món sâu tre (loài sâu sống trong ống tre - NV) xào lá kiệu, gọi là P'reng. Bởi, trước tháng 9 và sau khoảng tháng 2 - 3 hằng năm, sâu đã chui khỏi thân tre, hóa bướm. Hay món chuột rừng ướp với gừng, ớt hiểm thêm chút muối rồi cho vào ống tre để nướng. Rồi món A choor (một loài cá suối) gói trong mấy lớp lá chuối đem vùi trong than hồng… Đây là những món ăn "có tiền cũng không mua được" bởi nguyên liệu, gia vị đều là những loài đặc hữu chỉ xuất hiện theo mùa và chỉ có ở dãy Trường Sơn. Ngày thường, muốn ăn những món này cũng không có nhưng đến Tết Nguyên đán là rất nhiều gia đình Pa Kôh sửa soạn để mời khách."Trước tết khoảng 1 tháng, trai tráng trong làng hú gọi nhau cắt rừng đi tìm sản vật, dĩ nhiên không phải là động vật hoang dã cấm đánh bắt mà là những con cá suối, ốc, ếch nhái, nòng nọc… Chúng tôi cũng đi hái, đào các loại gia vị như tiêu rừng (mắc khén), gừng, riềng… mang về tích trữ. Đến ngày tết, khách đến chơi nhà, tùy theo món mà chỉ cần mang ra nướng, xào với lá kiệu, nấu với môn thục… là đã có ngay món ăn ngon lành, nóng hổi", anh Hôi cho biết. Trước tết 1 tháng, cộng đồng người Tà Ôi cũng tất bật chuẩn bị những món ăn đậm vị vùng cao. Có những món được làm trước tết cả chục ngày, đặc biệt là các loại bánh làm từ nếp. Cụ bà Căn Hoan (80 tuổi, người Tà Ôi, trú tại xã Hồng Thái) bảo đàn ông đi kiếm mồi nhắm, làm rượu còn đàn bà thì giã gạo, chọn nếp, tìm lá gói bánh. Người Tà Ôi thường chọn các loại gạo nếp bản địa thơm ngon như ra dư, cu cha, trưi… để làm bánh, xôi ống. "Mẹ thường làm để dâng Yàng (Trời - NV) vào dịp tết. Trong đó, bánh a quát khó gói nhất vì phải làm nhọn 2 đầu bằng lá đót tươi rồi cho nếp vào. Khi làm xong, bánh nhìn như 2 chiếc sừng trâu nên còn gọi là bánh sừng trâu. Ăn bánh kèm thịt nướng, rất ngon", cụ Căn Hoan nói. Cụ vẫn làm bánh nếp giã nhuyễn cùng mè đen (adeep man), món bánh đặc biệt đang có nguy cơ thất truyền.Gắn bó nhiều năm với đại ngàn Trường Sơn, nhà nghiên cứu Trần Nguyễn Khánh Phong nhận định vào ngày tết người Tà Ôi thể hiện nét truyền thống qua văn hóa ẩm thực với những món ăn độc đáo, chuẩn bị công phu. "Vì sinh sống ở vùng núi rừng lạnh buốt, di chuyển nhiều nên người Tà Ôi thích ăn khô, mặn, cay. Bởi vậy, hầu hết các món ăn của đồng bào đều được chế biến theo cách nướng, thui, luộc hoặc tái", ông Phong cho hay. Một số món ăn độc đáo vùng cao vào dịp tết có thể kể đến gồm cá và thịt thui ống (cho thịt vào ống tre rồi lấy cùi bắp đậy lại, đặt nướng lăn tròn đều trên than hồng), môn thục cắt thành từng khúc trộn chung với thịt đã ướp sẵn rồi đổ vào ống để thui… Lạ lùng hơn, theo ông Trần Nguyễn Khánh Phong, những món thoạt nghe qua có vẻ sẽ kén người ăn như món thui chim, chuột, cua ủ thối lại là những đặc sản cao cấp. Nguyên liệu sau khi được làm sạch, ướp gia vị cho vào từng ống tre, nứa hoặc quả bầu khô rồi chỉ cần thui trên lửa một vòng cho có hơi nóng, sau đó cất vào gùi hoặc để lên giàn bếp, sau vài ngày mở ra ngửi thấy có mùi là ăn được. Người Tà Ôi cho rằng dịp lễ tết mang những món này ra đãi khách xem như thể hiện tấm lòng quý mến của gia chủ đối với khách.Nghệ nhân ưu tú Hồ Văn Hạnh (77 tuổi, trú tại xã Trung Sơn), người được mệnh danh là "cuốn từ điển sống của đại ngàn Trường Sơn", cho biết lịch nông vụ của cộng đồng các dân tộc ở A Lưới thường kết thúc vào tháng 10 âm lịch, sau đó người dân sẽ ăn tết mừng lúa mới Aza (chọn một ngày từ 6.11 - 24 tháng chạp). Đón Tết Nguyên đán của đất nước, người dân xem như đã gộp 2 cái tết vào chung vui một lần. Vì vậy, các gia đình không tiếc công sức đi tìm sản vật về đãi khách. Những đặc sản của mỗi dân tộc đều được soạn sửa kỳ công, dâng lễ Aza thế nào thì họ dọn tết cũng như thế đó. "Bố thì quan tâm đến "ẩm" hơn "thực". Tết mà! Đàn ông phải có chi nhâm nhi cùng bạn bè mới vui. Bố thích nhất là rượu tr'đin, tức "rượu trời" vì được cất ngay trên đọt cây", già Hạnh khề khà. Là người Pa Kôh nhưng già Hạnh lại thích thứ rượu truyền thống của người Cơ Tu. Theo già, đây là loại rượu thơm ngon nhất ở đại ngàn Trường Sơn, được chiết từ cây tr'đin mọc trong rừng sâu. Người thợ chỉ cần rạch một đường trên thân cây rồi lấy can hứng nước. Bỏ thêm ít vỏ cây chuồn phơi khô, nước sẽ tự lên men cho ra thứ hương vị có một không hai. Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Hoài Nam (79 tuổi, người dân tộc Cơ Tu, trú tại xã Hồng Hạ) tự hào vì rượu tr'đin được các dân tộc anh em, kể cả người Kinh ở A Lưới, yêu thích và "không có mà bán" vào mỗi dịp tết. Già Nam cho biết người Pa Kôh, Tà Ôi cùng người Cơ Tu còn có một loại rượu tương tự tr'đin là rượu tà vạt được cất từ cây đoác. Cây đoác dễ tìm hơn, nhưng khai thác thì nguy hiểm hơn vì phải trèo cao hơn cây tr'đin. "Đây chắc là những loại rượu duy nhất trên thế giới được lấy trên cây mang về uống mà không cần phải chưng cất", già Nam cười. Tùy vào khẩu vị của mỗi người mà đến tết, đồng bào các dân tộc thiểu số còn nấu rượu nếp (xiêu), ủ rượu cần (a riêu), rượu mía vỏ chuồn (a véc), rượu mây rừng vỏ chuồn (tà via)…Bà Lê Thị Thêm, Trưởng phòng Văn hóa - Thông tin huyện A Lưới, nhận định mỗi dân tộc đều có phong tục tết cổ truyền mang màu sắc riêng. Nhưng thật đáng quý khi đồng bào mang "tết riêng" hòa vào "tết chung" của đất nước và các dân tộc vẫn giữ được nét ẩm thực độc đáo, đậm dư vị núi rừng. "Tết đến, nhà nhà lại sửa soạn những món ngon để mời khách. Cảm tưởng tết quê hương A Lưới cứ như một "đại hội" ẩm thực của các dân tộc với cơ man là món ăn, thức uống độc lạ… Thú vị hơn, giữa các gia đình còn giao lưu ẩm thực bằng cách trao đổi ống thịt, gùi bánh, chum rượu… để có thể thưởng thức những món mà nhà mình không có. Tết đoàn kết, đầm ấm", bà Thêm chia sẻ.
Ổ gà chi chít mặt đường
Bên cạnh lốp xe, phanh cũng là một hệ thống quan trọng, góp phần đảm bảo an toàn trong quá trình sử dụng ô tô. Chính vì vậy, bộ phận này cũng cần được kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ theo khuyến cáo của nhà sản xuất. Trong đó, má phanh là một trong những chi tiết thuộc hệ thống phanh sẽ bị hao mòn dần theo thời gian sử dụng xe và cần được thay thế để đảm bảo hiệu quả phanh.Má phanh mòn, mỏng sau một thời gian sử dụng xe sẽ khiến hiệu quả phanh giảm đáng kể và nếu không được thay thế sẽ ảnh hưởng đến an toàn của người dùng ô tô. Dù vậy, không ít người dùng ô tô vẫn chủ quan, lơ là không để ý đến chi tiết này. Thông thường, khi má phanh bị mòn sẽ có rất nhiều yếu tố để nhận biết. Do đó, nếu sử dụng ô tô, người lái cần nắm rõ các dấu hiệu nhận biết má phanh bị mòn đến lúc cần thay thế. Dưới đây là 5 dấu hiệu cảnh báo má phanh ô tô bị mòn:Âm thanh chói tai hay tiếng rít mỗi khi đạp phanh là một trong những dấu hiệu đầu tiên để nhận biết má phanh đã mòn. Những âm thanh này là do tấm thép phía sau má phanh cọ xát với đĩa phanh gây ra. Đây là dấu hiệu cảnh báo má phanh của bạn đã bị mòn và cần phải thay thế.Trong quá trình sử dụng ô tô, mỗi khi đạp phanh, nếu người lái cảm thấy cần phải đạp phanh mạnh hơn hoặc đạp phanh sâu hơn bình thường để dừng xe… có nghĩa là má phanh ô tô đã mòn. Khi má phanh mòn, hiệu quả phanh giảm khiến người lái phải tác dụng nhiều lực hơn vào bàn đạp phanh… Điều này có thể gây mệt mỏi khi lái xe thậm chí gây tai nạn trong trường hợp phải phanh gấp.Hầu hết các mẫu ô tô hiện nay đều có đèn cảnh báo trên bảng điều khiển để thông báo cho người lái tình trạng má phanh bị mòn. Nếu đèn này bật sáng có nghĩa má phanh trên ô tô bị mòn nhiều, nên mang xe đi kiểm tra và thay thế má phanh càng sớm càng tốt.Khi má phanh bị mòn, mức dầu phanh trong bình chứa sẽ giảm. Vì dầu phanh được sử dụng để đẩy piston phanh để kẹp chặt má phanh vào đĩa phanh. Nếu nhận thấy thấy mức dầu phanh thấp hơn vạch quy định, cần kiểm tra má phanh.Đối với xe sử dụng tay dạng cơ, nếu bạn cần kéo phanh tay cao hơn bình thường khi đỗ xe cũng là dấu hiệu thấy má phanh sau của xe có thể bị mòn. Điều này có thể ảnh hưởng đến hiệu quả phanh.
Disney+ đang chuẩn bị triển khai một chiến dịch lọc người dùng để tránh việc chia sẻ mật khẩu. Nền tảng cũng sẽ bắt đầu chiếu một số môn thể thao trực tiếp thông qua quan hệ đối tác với ESPN vào cuối năm nay.
Xe khách vô tư trả khách trên cao tốc: Mức phạt chưa đủ 'đô'?
Ra mắt năm 2023, nhưng tới nay, iPhone 15 vẫn không phải là một sản phẩm mang thiết kế cũ. Thực tế, đã nhiều năm nay Apple không thay đổi thiết kế, kích cỡ hay vật liệu đáng kể ở các mẫu iPhone tiêu chuẩn. Người dùng chỉ có thể phân biệt các bản iPhone thường qua màu sắc hoặc vị trí mắt camera nếu chỉ nhìn qua vẻ ngoài của máy.Ví dụ, iPhone 15 và iPhone 16 khác nhau về cách sắp xếp camera chéo thay vì đặt dọc, và điều này không ảnh hưởng nhiều đến công năng sử dụng. iPhone 15 cũng có khá nhiều lựa chọn màu sắc nhẹ nhàng, được đánh giá cao hơn đa phần các màu của iPhone 16 năm nay. Về màn hình, model này vẫn sử dụng chung loại với thế hệ vừa ra mắt cuối năm 2024: cả hai đều là tấm nền Super Retina XDR OLED, mật độ điểm ảnh 460 ppi, tần số quét (làm mới) giữ nguyên 60 Hz, độ sáng tối đa tương đương nhau. iPhone 15 và 16 đều có màn hình sử dụng Dynamic Island... Ngoài ra, không có điểm gì trên màn hình iPhone 15 khiến máy trở nên lạc hậu hoặc cũ kỹ so với thế hệ kế cận.iPhone 15 sử dụng chip xử lý A16 Bionic thay vì A17 Bionic như iPhone 16, nhưng sức mạnh của con chip này vẫn đáp ứng tốt tác vụ hằng ngày, kể cả việc chỉnh sửa video 4K hay chơi game ở mức đồ họa cao. Kết quả đo hiệu năng GeekBench cho thấy A16 Bionic (ra đời năm 2022) vẫn ngang với Qualcomm Snapdragon 8 Gen 3 (năm 2023) đang có trên một số thiết bị chạy Android cao cấp. Dù vậy, người dùng sẽ không được trải nghiệm trí tuệ nhân tạo Apple Intelligence lên iPhone 15.Ngoài chip xử lý, CPU và GPU của mẫu iPhone này cũng được đánh giá cao. Máy đồng thời phù hợp với iOS 18 cũng như thêm vài bản cập nhật iOS mới sau này để trải nghiệm nhiều tính năng mới như các đời máy ra sau.iPhone 15 dùng cảm biến chính 48 MP f/1.6, giống iPhone 16. Mặc định ảnh chụp là 24 MP, nhưng bạn có thể bật JPEG MAX để tận dụng toàn bộ số điểm ảnh. Kết quả cho ra ảnh có độ sắc nét cao, màu sắc cân bằng và dải tương phản rộng. Đi kèm với cảm biến chính là một ống kính góc siêu rộng 12 MP (f/2.4) có chất lượng ổn. Máy hỗ trợ quay video 4K 60 FPS hỗ trợ Dolby Vision ở cả camera trước (12 MP) và sau. Nhìn chung, hệ thống camera của iPhone 15 gần như tương đồng iPhone 16.iPhone 16 có hai khác biệt là nút Camera Control (đây không hẳn là một lợi thế) và khả năng chụp macro từ camera góc siêu rộng. Tuy nhiên cả hai yếu tố này đều không phải những yếu tố được dùng thường xuyên.Apple tuyên bố iPhone 15 có thể xem video lưu trên máy trong khoảng 20 giờ liên tục, hoặc nghe nhạc 80 giờ chỉ với một lần sạc. Nếu sử dụng bộ sạc 20 W, máy có thể đầy từ 0% lên 50% trong 30 phút. Thiết bị hỗ trợ MagSafe và Qi2 (15 W). Những thông số này đều tương tự với iPhone 16, ngoại trừ việc thế hệ mới có sạc MagSafe tối đa tới 25 W.Nhiều thử nghiệm cũng như sử dụng thực tế cho thấy thiết bị này có thời gian on-screen lên tới hơn 5 giờ 20 phút mà vẫn còn khoảng 30%. Các chi tiết này cho thấy máy dư sức dùng cho một ngày với các nhu cầu kết nối, giải trí thông thường.Với các lợi thế trên và nhiều điểm tương đồng với iPhone 16 thì iPhone 15 rõ ràng là một lựa chọn đáng cân nhắc so với "đàn em" vì người dùng sẽ tiết kiệm được một khoản chi phí đáng kể (18,9 triệu đồng so với 21,5 triệu đồng) nếu đồng ý chọn model ra mắt năm 2023. Với những ai đang sử dụng iPhone 11, 12, có dự định nâng cấp máy trước Tết Ất Tỵ và vẫn muốn sử dụng điện thoại "táo khuyết", iPhone 15 được xem là lựa chọn phù hợp hơn iPhone 16 về mặt giá tiền trên giá trị sử dụng.Trường hợp người dùng Android muốn chuyển đổi, các dòng máy từ iPhone 13, 14 tới 15 sẽ hợp lý bởi mức chi tiêu không quá lớn cho một thiết bị mà chưa chắc đã có thể gắn bó lâu dài. Nếu đã xác định dùng trong nhiều năm tới và không phải lo lắng về tài chính, chỉ đang cần một chiếc iPhone đáp ứng tốt các nhu cầu cơ bản và muốn trải nghiệm Apple Intelligence, lựa chọn lúc này sẽ mở rộng thêm iPhone 16.
