Bãi xử lý chất thải rò rỉ gây ô nhiễm môi trường
Madam Pang quyết khởi kiện ông Somyot Pumpanmuang cùng tổng cộng 19 người ở nhiệm kỳ trước của Liên đoàn Bóng đá Thái Lan (FAT), theo Điều 76 Bộ luật Dân sự và Thương mại, sau vụ kiện để thua công ty truyền thông Siam Sport với số tiền hiện lên đến 500 triệu baht (hơn 380 tỉ đồng), trong đó bao gồm tiền thua kiện 360 triệu baht và tiền lãi phát sinh, theo tờ Siamsport.Madam Pang cũng khẳng định, vụ kiện ông Somyot Pumpanmuang và ban điều hành ở nhiệm kỳ trước, không phải vì các vấn đề cá nhân, mà là trách nhiệm quản lý liên đoàn của bà hiện nay. "Món nợ từ vụ kiện, khiến FAT nhiệm kỳ hiện nay phải gánh vác việc trả nợ là không công bằng. Đây là sự việc đã xảy ra trong nhiệm kỳ chủ tịch trước. Do đó, chúng tôi đã thống nhất bỏ phiếu thông qua việc tiến hành vụ kiện đòi bồi thường với toàn bộ ban điều hành FAT nhiệm kỳ trước, theo Điều 76 Bộ luật Dân sự và Thương mại, bao gồm cả việc chấp thuận thuê các chuyên gia để xử lý vụ kiện nói trên. Cho đến khi công lý được thực thi", Madam Pang công bố ngày 14.3.Trước tình thế này, báo chí Thái Lan đã đặt vấn đề, liệu bà Pang vì sức ép nợ nần của FAT có từ chức chủ tịch hay không, vì cơ quan bóng đá này rất khó mà có đủ tiền để trả nợ từ vụ kiện ngay thời gian tới đây. Tuy nhiên, Madam Pang quả quyết, bà không từ bỏ nhiệm vụ, sẽ ưu tiên tập trung giải quyết vấn đề nợ công của FAT trong nhiệm kỳ của mình.Bà cũng bày tỏ, sẽ tìm cách điều đình với các đối tác liên quan trong vụ thua kiện với công ty truyền thông Siam Sport, để hoãn hoặc giảm số tiền thua kiện. Bên cạnh đó, bà cũng đề xuất thành lập một chiến dịch đặc biệt để quyên góp tiền cho FAT vượt qua khó khăn về tài chính hiện nay. Trong đó, bao gồm các chương trình bán áo đấu đội tuyển Thái Lan, bán các loại áo phông ủng hộ bóng đá Thái Lan, nhận quyên góp từ người hâm mộ và sẽ được khấu trừ thuế gấp 2 lần cùng các hoạt động gây quỹ khác. FAT cũng hợp tác tổ chức các sự kiện âm nhạc, kịch sân khấu và các trận bóng đá giao hữu để quyên góp tiền.Một phần số tiền quyên góp sẽ dùng để chi trả khoản nợ thua kiện công ty Siam Sport, số khác sẽ dùng để hỗ trợ các đội tuyển Thái Lan. Trước đó, Bộ Du lịch và Thể thao Thái Lan công bố, không có bất cứ khoản hỗ trợ tài chính nào cho FAT để trả món nợ thua kiện với công ty Siam Sport. FAT hiện cũng không có đủ tiền để trả nợ, vì vậy, tổ chức này phải tự xoay xở.Do đó, Madam Pang rất quyết tâm theo đuổi vụ kiện ông Somyot Pumpanmuang và ban điều hành nhiệm kỳ trước để đòi công bằng. Đây cũng là lý do bà đã quyết định không tham dự lễ cưới một người con của ông này, dù đã nhận được thiệp mời, nhằm tránh gây ra sự hiểu lầm và tạo dư luận không tốt trong bối cảnh hiện nay."Ông ấy có thể sẽ rất thất vọng. Giữa tôi và ông Somyot Pumpanmuang có mối quan hệ cá nhân tốt đẹp. Tôi đã nhận thiệp mời đám cưới con ông ấy. Nhưng tôi sẽ không đến dự để tránh xảy ra các sự việc đáng tiếc. Tôi nghĩ ông ấy hiểu được lý do, việc kiện tụng hiện nay không phải vì vấn đề cá nhân, mà là trách nhiệm của tôi ở liên đoàn", Madam Pang bày tỏ trong phát biểu đăng trên tờ Siamsport ngày 15.3.
Tình tiết 'Nữ hoàng nước mắt' gây tranh cãi, rating vẫn tăng kỷ lục
TAND tối cao vừa có hướng dẫn triển khai thực hiện Quyết định số 266/2025/QĐ-CTN của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2025 đối với người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù và trong trường hợp đặc biệt đối với người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù không đủ điều kiện đề nghị đặc xá hoặc người đang được hoãn chấp hành án phạt tù.Cụ thể, đối tượng được đề nghị đặc xá là người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù phải có đủ: các điều kiện quy định tại khoản 2 điều 3 Quyết định số 266/2025/QĐ-CTN của Chủ tịch nước; là người đang được tòa án có thẩm quyền quyết định cho tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù theo đúng quy định tại bộ luật Hình sự.Người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù còn phải có nơi cư trú rõ ràng; quyết định tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù tính đến ngày 30.4.2025 vẫn đang có hiệu lực thi hành.Trong khi đó, đối tượng được xem xét đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt là người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù không đủ điều kiện đặc xá (theo quy định tại khoản 2 điều 3 Quyết định số 266/2025/QĐCTN của Chủ tịch nước) hoặc người đang được hoãn chấp hành án phạt tù để đáp ứng yêu cầu về đối nội hoặc đối ngoại của Nhà nước.Những người này phải thuộc một trong các trường hợp: có văn bản thông báo ý kiến của Chủ tịch nước yêu cầu đặc xá; có văn bản của cơ quan đại diện ngoại giao của nước ngoài hoặc các tổ chức quốc tế đề nghị đặc xá; có văn bản của các bộ, cơ quan ngang bộ, các ban Đảng ở T.Ư, Ủy ban T.Ư Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đề nghị đặc xá.Theo hướng dẫn của TAND tối cao, hồ sơ đề nghị đặc xá cho người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù gồm: phiếu đề nghị xét đặc xá cho người bị kết án, đơn đề nghị đặc xá của người bị kết án, bản cam kết của người có đơn đề nghị đặc xá, bản sao quyết định thi hành án của người bị kết án, bản sao quyết định (hoặc các quyết định) tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù đối với người bị kết án đang còn hiệu lực tính đến ngày 30.4.2025, các văn bản, tài liệu chứng minh đã chấp hành xong hình phạt bổ sung…Hồ sơ đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt đối với người đang được tạm đình chỉ chấp hành án phạt tù không đủ điều kiện đặc xá hoặc người đang được hoãn chấp hành án phạt tù cũng tương tự.Khi nhận được văn bản thông báo ý kiến của Chủ tịch nước yêu cầu đặc xá hoặc văn bản đề nghị đặc xá của các cơ quan, tổ chức như đã nêu, TAND cấp tỉnh, tòa án quân sự cấp quân khu có trách nhiệm lập hồ sơ, danh sách đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt thuộc quyền quản lý của tòa án mình.Chánh án TAND cấp tỉnh, chánh án tòa án quân sự cấp quân khu thông báo bằng văn bản cho viện kiểm sát cùng cấp về kết quả lập danh sách, hồ sơ của người được đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt để kiểm sát theo quy định.Sau khi nhận được kết quả kiểm sát bằng văn bản của viện kiểm sát cùng cấp, TAND cấp tỉnh, tòa án quân sự cấp quân khu tổng hợp và gửi danh sách, hồ sơ của người được đề nghị đặc xá trong trường hợp đặc biệt về TAND tối cao trước ngày 1.4.2025 để TAND tối cao tổng hợp, xin ý kiến các cơ quan có liên quan, báo cáo Chính phủ trình Chủ tịch nước xem xét, quyết định.
LG ra mắt máy lọc không khí PuriCare mới
Pogba đã hết hạn treo giò và đang là cầu thủ tự do. Tiền vệ 32 tuổi người Pháp thời gian gần đây chỉ ở nước Mỹ, qua đó cũng gần như xác định mục tiêu khi trở lại thi đấu là tại đây, thay vì gia nhập 1 ở CLB ở châu Âu, trong đó có khả năng trở lại đội bóng cũ M.U cực kỳ khó xảy ra, theo tờ AS."Rất nhiều lời bàn tán về khả năng Pogba sẽ chuyển đến MLS đã được đưa ra trong một thời gian dài, với Inter Miami được xem là điểm đến tiềm năng nhất. Tiền vệ người Pháp có mối quan hệ rất tốt đẹp với ông David Beckham, Chủ tịch Inter Miami, và cũng cực kỳ ngưỡng mộ Messi và các đồng đội, khi anh thường xuyên đến xem đội bóng này thi đấu. David Beckham rất muốn chiêu mộ Pogba để tăng sức mạnh cho Inter Miami thi đấu tại giải FIFA Club World Cup và chinh phục chiếc cúp vô địch CONCACAF Champions Cup", tờ AS cho biết.Mặc dù vậy, Inter Miami sẽ phải chạy đua với CLB Los Angeles FC để có chữ ký của Pogba. Inter Miami và Los Angeles FC cũng sẽ gặp nhau tại vòng tứ kết CONCACAF Champions Cup, với trận lượt đi diễn ra ngày 3.4 và lượt về ngày 10.4.Los Angeles FC đang sở hữu 2 ngôi sao kỳ cựu người Pháp là thủ môn Hugo Lloris và chân sút Olivier Giroud. Nhưng đang thi đấu rất trầy trật ở mùa giải MLS 2025, xếp vị trí thứ 8 trên bảng xếp hạng khu vực miền Tây với 6 điểm sau 4 trận. Trong đó, Giroud dù là chân sút hàng đầu trong thời gian khoác áo CLB AC Milan (Ý), khi đến Mỹ và đã ra sân 13 trận tại MLS vẫn chưa có bàn thắng nào.Do đó, Los Angeles FC đang lên kế hoạch táo bạo, đó là tìm mọi cách thuyết phục Pogba gia nhập đội bóng để giúp Giroud tìm lại "bản năng sát thủ vòng cấm" của mình. Bên cạnh đó, vào mùa hè năm nay, CLB này cũng sẽ đưa về thêm tiền đạo Antoine Griezmann, một người Pháp nữa từ CLB Atletico Madrid, để gia tăng sức mạnh đáng kể cho đội bóng chinh phục ngôi vô địch MLS.Pogba vừa xuất hiện trên sân BMO ở TP.Los Angeles, xem trận Los Angeles FC để thua Austin FC tỷ số 0-1. Đây là trận thua thứ 2 liên tiếp của đội bóng này ở MLS, khiến giới chủ của đội bóng cực kỳ bất an và quyết định thuyết phục ngay ngôi sao người Pháp gia nhập trong thời gian tới đây, theo tờ AS.Nếu Pogba gia nhập Los Angeles FC, anh sẽ có cơ hội tái hợp với các đồng đội ở đội tuyển Pháp trước đây như Lloris và Giroud, cũng như khả năng thêm Griezmann vào mùa hè năm nay. Tuy nhiên, anh cũng sẽ bỏ qua cơ hội thi đấu cùng Messi tại Inter Miami. Mọi quyết định sẽ chờ Pogba công bố, dự kiến chỉ trong tuần này, để đánh dấu sự trở lại của anh trên sân cỏ quốc tế sau 18 tháng vắng mặt vì lệnh cấm do sử dụng doping.
Sky News dẫn lời ông David Learmount, chuyên gia hàng đầu về an toàn hàng không của Anh, nhận định rằng vụ va chạm giữa chuyến bay của Jeju Air và bức tường bê tông ở cuối đường băng phi trường quốc tế Muan là "thời khắc tạo nên" thảm kịch ở Hàn Quốc.Theo chuyên gia Learmount, việc xây bức tường ở vị trí đó rất nguy hiểm.Các nhân chứng kể lại có nhiều chim chóc xuất hiện xung quanh đường băng trước thời điểm máy bay hạ cánh, và tháp không lưu cảnh báo phi công về khả năng máy bay bị chim đâm trúng. Một phút sau, máy bay phát đi tín hiệu khẩn cấp.Khi máy bay thử đáp lần hai vào 9 giờ 3 sáng 29.12 (giờ địa phương), càng đáp của phi cơ không được kích hoạt.Chuyên gia Learmount cho rằng những người trên máy bay có khả năng cao thoát nạn khi phi công xoay xở đáp máy bay bằng bụng bất chấp vận tốc cao."Viên phi công đã hạ cánh ổn trong hoàn cảnh đó, máy bay di chuyển rất nhanh nhưng vẫn nguyên vẹn trong lúc trượt trên đường băng", Sky News dẫn lời chuyên gia Anh.Khi đến cuối đường băng, máy bay đâm vào bức tường bê tông, nổ tung và hầu như bị phá hủy toàn bộ."Dạng cấu trúc xây dựng như thế lẽ ra không nên xuất hiện ở đó", theo lời chuyên gia.Sân bay quốc tế Muan mở cửa vào năm 2007 và trở thành cảng hàng không bận rộn của miền nam Hàn Quốc.Những hình ảnh chụp từ vệ tinh cho thấy bức tường ở cuối đường băng phía nam và tồn tại nhiều năm qua nhằm hỗ trợ phi công đáp ban đêm hoặc trong điều kiện thời tiết xấu.Theo thông tin mới nhất của các nhà điều tra, chuyến bay xấu số không đủ thời gian để tiêu hao nhiên liệu cần thiết trước khi hạ cánh, Yonhap đưa tin.
Phụ nữ châu Á 'lấn sân' các công việc vốn do đàn ông thống trị
Cương cho biết thời gian đầu từng cảm thấy chán nản muốn bỏ cuộc vì phải khổ luyện mỗi ngày khoảng 8 tiếng đồng hồ và rất nhớ nhà. Tuy nhiên, bằng ý chí, nỗ lực và sự giúp đỡ của thầy cô nên Cương đã vượt qua được 2 năm học kỹ năng cơ bản trong khi một số bạn bè cùng lứa đã bỏ cuộc để trở về nhà.
Nóng: Tay vợt cầu lông Lê Đức Phát chính thức đoạt vé Olympic 2024, Việt Nam có 10 suất
Mbappe không gia hạn với PSG, đốc thúc Real Madrid mua ngay trong mùa hè 2021
28 tết, ông Chánh vẫn chưa chịu nghỉ ngơi. Sau cả tuần miệt mài tái chế, tạo hình rồi sơn màu hồng hàng chục chậu cây từ chai nhựa, chủ căn nhà màu hồng ở TP.HCM háo hức mang ra treo lên hàng rào đường Mai Văn Ngọc. Bắt đầu đổ đất, trồng cây, ông Chánh muốn Tết Nguyên đán 2025 này con đường được nhuộm thêm nhiều màu sắc rực rỡ. Đầu xuân năm ngoái, ông Phan Văn Chánh lần đầu tiên được người dân khắp cả nước biết đến qua bài viết Căn nhà nhuộm hồng toàn bộ ở TP.HCM bởi người đàn ông U.70 trẻ trung mặc áo hồng trên Báo Thanh Niên. Người đàn ông chia sẻ, trước đây, ông sống cùng đứa cháu nội duy nhất. Sau khi cháu đi lấy chồng, ông sống một mình nên cũng rất cô đơn. 2 năm trước, ông bắt đầu trang hoàng nhà cửa bằng những món đồ màu hồng vì cho rằng màu này thể hiện niềm vui và sự lạc quan trong cuộc sống như câu nói: "Hãy nhìn đời bằng con mắt màu hồng". "Sau bài viết trên Báo Thanh Niên, tôi được các cơ quan báo, đài đến quay phim, chụp ảnh giới thiệu thêm nên càng có nhiều người biết đến. Tôi vui lắm. Đó là động lực để tôi tiếp tục tái chế chai nhựa, nhuộm hồng con hẻm đường ray trước nhà", ông Chánh nói. Lúc trước, những chậu cây màu hồng được ông trang trí trước cửa nhà rất ấn tượng, khiến ai đi ngang qua cũng phải ngước nhìn. Giờ đây, không chỉ làm đẹp cho nhà mình, ông còn trang điểm cho hàng xóm bằng những chậu cây tái chế sáng tạo, rực rỡ.Một năm qua, ông Chánh nhuộm hồng gần như toàn bộ đoạn hàng rào hơn 400 m trên đường Mai Văn Ngọc bằng những chậu cây tái chế sơn hồng. Từ chỗ chỉ có vài chục chậu, giờ đây hàng rào đã có hơn 500 chậu cây màu hồng do ông làm ra. Năm qua, ông Chánh được giới thiệu tham gia các cuộc thi về chủ đề tái chế, trang trí khu phố, bảo vệ môi trường. Thường đạt các giải cao nên ông lại có thêm chi phí phục vụ đam mê của mình. Càng làm, ông Chánh lại nâng cao thêm tay nghề. Việc tái chế chai nhựa được rút ngắn thời gian, những nét vẽ của ông cũng sắc sảo, có hồn hơn. Ông Chánh tâm sự, từ ngày "nhìn đời bằng con mắt màu hồng", ông ít khi thấy cô đơn dù sống một mình. Niềm vui của ông đổ dồn vào công việc tái chế chai nhựa, làm đẹp cho con đường và khu phố. Được nhiều người ghé đến nhà trò chuyện hỏi thăm nên ông cảm thấy ấm lòng.Tết của ông Chánh rất đơn giản, đó là nhờ người bạn nấu một nồi thịt kho hột vịt để về cúng cha mẹ và người con trai đã khuất. Ông dự định sẽ về thăm gia đình đứa cháu gái ở Đồng Nai 1-2 hôm rồi lại về nhà vì "phải tưới cây". Tết này chạm tuổi 70, ông Chánh cho biết chẳng cầu mong gì ngoài sức khỏe để tiếp tục nhuộm hồng đường phố. Mải mê làm đẹp cho đời, ông Chánh chẳng sắm sửa cho bản thân dịp tết này. "Từ ngày bất ngờ nổi tiếng, bạn bè cũng thường mua tặng tôi những bộ đồ màu hồng khiến tôi cảm thấy rất vui. Với tôi như vậy là quá đủ", ông Chánh nói. Với những đóng góp của mình cho khu phố, cuối năm 2024, ông Chánh là 1 trong 23 cá nhân được UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM tuyên dương "Những tấm gương thầm lặng mà cao cả".
Có gì trong Carrieverse, game tạo ra siêu vũ trụ ảo do Lee Do Hyun làm đại sứ?
Theo ghi nhận của Báo Thanh Niên, vào lúc 10 giờ sáng 19.3, giá vàng miếng SJC tiếp tục tăng thêm 900.000 đồng mỗi lượng, Công ty vàng bạc đá quý Sài Gòn - SJC, Tập đoàn Doji niêm yết mua vào 97,6 triệu đồng, bán ra 99,1 triệu đồng. Giá vàng nhẫn 4 số 9 cũng đã tăng thêm 900.000 đồng mỗi lượng. Tập đoàn Doji mua vào vàng nhẫn với giá 98,1 triệu đồng, bán ra 99,6 triệu đồng. Công ty SJC mua vào 97,5 triệu đồng, bán ra 99 triệu đồng… Chênh lệch giữa giá mua và bán vàng miếng SJC cũng như vàng nhẫn từ 1,5 - 1,6 triệu đồng/lượng. Vàng trong nước đang có mức giá cao nhất từ trước đến nay. So với đầu tháng 3, giá vàng miếng SJC đã tăng 7,8 triệu đồng/lượng, còn vàng nhẫn tăng 8,5 triệu đồng/lượng.Giá vàng thế giới tăng thêm 5 USD, lên 3.032 USD/ounce. Trong phiên giao dịch Mỹ (đêm 18.3), vàng đã có lúc tăng lên mức cao kỷ lục 3.035,4 USD/ounce. Nhu cầu trú ẩn an toàn vào vàng đã khiến giá tăng cao kỷ lục. Các nhà đầu tư lo ngại sự gia tăng về chiến tranh thương mại toàn cầu, diễn biến địa chính trị mới giữa các nước nên đã thực hiện mua vàng.Ngân hàng Nhà nước giảm tỷ giá trung tâm 3 đồng, xuống còn 24.790 đồng/USD. Các ngân hàng thương mại không thay đổi giá USD, Vietcombank mua vào 25.320 - 25.350 đồng, bán ra 25.710 đồng; ACB mua vào 25.340 - 25.370 đồng, bán ra 25.720 đồng; Vietinbank mua vào 25.359 đồng, bán ra 25.719 đồng… Trong khi đó, giá USD tự do tăng thêm 30 đồng, lên 28.810 đồng chiều mua vào, bán ra 25.910 đồng. So với đầu tháng 3, giá đồng bạc xanh tự do tăng 80 đồng/USD.
cược gấp thếp
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.
quay-thử-xổ-số-miền-trung-thứ-tư
