Chuẩn bị cho 132.000 học sinh lớp 1 TP.HCM có học bạ số
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.Những thế võ MAX đỉnh của Lý Tiểu Long trong Võ Lâm Truyền Kỳ MAX
Nam giới có thể ít đi khám bệnh hơn.
HLV Kim Sang-sik và bóng đá Việt Nam: Kỳ vọng vào sự tương thích
Lý do cuối cùng khiến anh Nam tiếp tục chọn mua xe cỡ nhỏ là bởi xe đi phố rất dễ dàng nhờ kích thước nhỏ gọn. Đặc biệt là khi gia đình anh Nam đã sử dụng ô tô làm phương tiện di chuyển duy nhất, thay thế hoàn toàn xe máy.
Các chuyên gia từ Đại học East Anglia (Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất) nói với báo Independent rằng nỗ lực để có tuổi thọ cao hơn chỉ bằng cách thực hiện một vài thay đổi nhỏ trong thói quen hằng ngày. Dưới đây là những mẹo nhỏ giúp bạn kéo dài tuổi thọ mà không bị căng thẳng hay tốn kém.Mặc dù chúng có vẻ là những mục tiêu riêng biệt nhưng lại có mối liên hệ chặt chẽ và cùng nhau giúp chúng ta cải thiện sức khỏe tổng thể.Tiến sĩ Tamsin Lewis, bác sĩ chuyên khoa tuổi thọ bày tỏ quan điểm với Independent rằng: "Bạn càng có nhiều cơ bắp thì khả năng chống lão hóa của bạn càng tốt".Bên cạnh việc luyện tập duy trì khối lượng cơ bắp góp phần làm bạn có sức mạnh, chuyên gia này cũng khuyên chúng ta thực hiện song song với các bài tập tim mạch cường độ thấp, đi bộ đường dài nhanh, đạp xe hoặc chạy nước rút giúp tăng hiệu quả tim mạch.Hai hoạt động trên là "hai trong số những yếu tố dự báo tuổi thọ mạnh nhất", theo tiến sĩ Tamsin Lewis.Tiến sĩ Tamsin Lewis cũng cho biết: "Rối loạn chuyển hóa làm tăng tốc độ lão hóa, do đó, việc duy trì mức glucose ổn định và độ nhạy insulin cao là điều không thể bàn cãi".Chuyên gia này khuyên chúng ta cần lên kế hoạch ăn uống lành mạnh giúp kiểm soát lượng đường trong máu và insulin. Cụ thể, ăn uống theo kỷ luật giờ giấc, vận động sau bữa ăn (kể cả đi bộ nhanh 10 phút) và chế độ ăn ít thực phẩm chế biến sẵn đều có ích.Bà Tamsin Lewis còn nhấn mạnh trước khi chúng ta sử dụng các chất bổ sung khác thì phải thực hiện những điều cơ bản như ngủ đủ giấc, vận động và ưu tiên protein.Nhiều nghiên cứu đã nhấn mạnh tầm quan trọng của kết nối xã hội đối với cả sức khỏe thể chất và tinh thần. Cải thiện các kết nối xã hội sẽ cải thiện chứng trầm cảm và lo âu, giảm mức độ căng thẳng, tăng cảm nhận hạnh phúc.Tiến sĩ Mohammed Enayat, bác sĩ đa khoa và là người sáng lập HUM2N, một phòng khám kéo dài tuổi thọ ở London (Anh), nói với Independent rằng: "Nếu bạn xem xét bằng chứng từ các 'khu vực xanh' trên khắp thế giới (nơi mọi người được cho là sống lâu hơn mức trung bình), chúng đã chỉ ra rằng các kết nối xã hội là động lực chính giúp kéo dài tuổi thọ".Chuyên gia này khuyên hãy xây dựng và duy trì các mối quan hệ xã hội, tham gia các hoạt động cộng đồng, nuôi dưỡng mối quan hệ với gia đình và bạn bè nhằm thúc đẩy sức khỏe tổng thể và tuổi thọ.Để cải thiện tuổi thọ, việc giải quyết các vấn đề như quá trình viêm trong cơ thể và căng thẳng oxy hóa là rất quan trọng.Tiến sĩ Mohammed Enayat cho rằng: "Nhiều loại thực phẩm từ thực vật chứa nhiều loại polyphenol và chất dinh dưỡng bio-flavonoid có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm".Thậm chí, thực phẩm có nguồn gốc thực vật cũng có thể giúp cải thiện sức khỏe đường ruột bằng cách nuôi dưỡng lợi khuẩn, mà "sức khỏe đường ruột rất quan trọng để cải thiện sức khỏe toàn thân và tuổi thọ của một người", theo tiến sĩ Mohammed Enayat.
Thanh Hóa: Hai cháu bé co giật sau khi ăn bim bim và mì cay
Trong năm 2024, VietCredit triển khai chiến lược tinh gọn bộ máy như một phần trong xu hướng chung của ngành tài chính, khi các doanh nghiệp đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) vào quy trình vận hành. Song song, công ty vẫn tiếp tục tuyển dụng những cá nhân có chuyên môn cao để nâng tầm năng lực công nghệ, tập trung vào khai thác dữ liệu lớn (Big Data) và phát triển các sản phẩm tài chính số ứng dụng công nghệ fintech hiện đại.Sau những bước đầu khả quan của sản phẩm Tin Vay khi hợp tác với các nền tảng như MoMo, Viettel Money và Fiza (Zalo), VietCredit ghi nhận lợi nhuận trở lại trong quý 4/2024. Tiếp nối đà phát triển, công ty tiếp tục mở rộng quan hệ hợp tác với các đối tác lớn để gia tăng thị phần. Mới đây, VietCredit đã chính thức bắt tay với VNPT Money để cung cấp sản phẩm Tin Vay, mang đến các khoản vay lên đến 20 triệu đồng với kỳ hạn linh hoạt từ 6 - 12 tháng, không phí ẩn. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng nâng hạn mức vay trên nền tảng Viettel Money lên đến 40 triệu đồng.Không dừng lại ở đó, Tin Vay Biz, một sản phẩm tài chính hướng đến các hộ kinh doanh và tiểu thương cũng đang được VietCredit dự kiến cho ra mắt vào tháng 3.2025. Khách hàng sử dụng nền tảng KiotViet nay sẽ thêm lựa chọn mới với Tin Vay Biz cùng nhiều ưu điểm nổi bật:Có thể thấy, VietCredit đang từng bước khẳng định vị thế của mình trong lĩnh vực tài chính tiêu dùng bằng những chiến lược phù hợp. Việc tối ưu hóa bộ máy nhân sự, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ AI và hợp tác với các đối tác lớn không chỉ giúp doanh nghiệp phục hồi mà còn mở rộng quy mô hoạt động. Trong thời gian tới, VietCredit dự kiến tiếp tục ra mắt nhiều sản phẩm tài chính số mới để đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường.
